Οι 10 ελληνικές ταινίες για την 28η Οκτωβρίου, τον ελληνοϊταλικό πόλεμο, τη γερμανική Κατοχή και την Εθνική Αντίσταση, με πρωταγωνιστές που έγραψαν ιστορία.
Η 28η Οκτωβρίου και το Έπος του ’40 έχουν εμπνεύσει μερικές από τις πιο χαρακτηριστικές ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου, με πρωταγωνιστές όπως η Αλίκη Βουγιουκλάκη, η Τζένη Καρέζη, ο Κώστας Καζάκος και ο Θανάσης Βέγγος. Από τον ελληνοϊταλικό πόλεμο και τη γερμανική Κατοχή μέχρι την Εθνική Αντίσταση, οι κινηματογραφικές αυτές ιστορίες συνδυάζουν συγκίνηση, δράμα, ηρωισμό, αλλά και χιούμορ, αποτυπώνοντας διαφορετικές όψεις μιας από τις πιο καθοριστικές περιόδους της ελληνικής ιστορίας. Με αφορμή την εθνική επέτειο της 28ης Οκτωβρίου, ξεχωρίζουμε 10 ταινίες που άφησαν το δικό τους αποτύπωμα στη μεγάλη οθόνη και παραμένουν συνδεδεμένες με τη συλλογική μνήμη.
Το ελληνικό σινεμά και οι διάσημοι πρωταγωνιστές του έχουν τιμήσει την 28η Οκτωβρίου με ταινίες που συνδέθηκαν με το Έπος του ’40, τον ελληνοϊταλικό πόλεμο, την Κατοχή και την Εθνική Αντίσταση. Άλλες σε έκαναν να θυμώσεις, να παγώσεις, να σοκαριστείς, σύμφωνα με το flash.gr, άλλες πάλι έβγαζαν και γέλιο μέσα από την υπόθεσή τους. Ας δούμε 10 ταινίες που έχουν ξεχωρίσει…
«Η Δασκάλα με τα Ξανθά Μαλλιά» (1969)
Η Μυρτώ Θεοδώρου είναι μια νεαρή και χαρισματική δασκάλα που διορίζεται σε μια αγροτική περιοχή όπου υπάρχει έλλειψη εκπαιδευτικού προσωπικού. Εκεί γνωρίζει τον Στέφανο και ο γάμος τους γίνεται την ημέρα που ξεσπά ο πόλεμος. Εκείνος φεύγει για το μέτωπο και τότε όλα τινάζονται στον αέρα. Μια φανταστική και αψεγάδιαστη Αλίκη Βουγιουκλάκη, πλάι στον Δημήτρη Παπαμιχαήλ και τον Παντελή Ζερβό.
Αρχικά η ταινία ονομαζόταν «Η δασκάλα με τα χρυσά μάτια» και μάλιστα είχαν τυπωθεί και αφίσες με αυτό τον τίτλο. Όμως δημιουργήθηκε ένα πρόβλημα με τους κληρονόμους του Στράτη Μυριβήλη, ο οποίος είχε γράψει το μυθιστόρημα «Η δασκάλα με τα χρυσά μάτια» και την τελευταία στιγμή άλλαξε ο τίτλος…
«Υπολοχαγός Νατάσσα» (1970)
Νταχάου 1965. Η Νατάσσα Αρσένη λείπει πάνω από 20 χρόνια από την Ελλάδα. Λίγο πριν επιστρέψει, επισκέπτεται το πρώην στρατόπεδο συγκέντρωσης. Στο τρένο για την πατρίδα αρχίζει να θυμάται τα χρόνια της κατοχής. Υπέρλαμπρη και εδώ η Αλίκη Βουγιουκλάκη περνάει τα πάνδεινα και δεν ξεχνά ποτέ την αγάπη της για τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ. Το συγκεκριμένο φιλμ του Νίκου Φώσκολου που ήταν υπερπαραγωγή για τα ελληνικά δεδομένα της εποχής (με γυρίσματα και στο εξωτερικό) αποτέλεσε τη μεγαλύτερη επιτυχία στον ελληνικό κινηματογράφο με τα περισσότερα εισιτήρια που είχαν κοπεί, έως και το 1999.
«Κοντσέρτο για πολυβόλα» (1967)
Η Νίκη Βάρσου, μια πολιτική υπάλληλος στο Γενικό Επιτελείο Στρατού, παραμονές του πολέμου του 1940, παραδίδει στρατιωτικά έγγραφα στους Ιταλούς, οι οποίοι την εκβιάζουν με τη ζωή του αδελφού της, που τον κρατούν αιχμάλωτο. Η πράξη της αποκαλύπτεται και κινδυνεύει να καταδικαστεί σε θάνατο, αλλά ο υποστράτηγος Καραγιαννόπουλος της προτείνει να συνεχίσει να προμηθεύει τους Ιταλούς με έγγραφα, πλαστά όμως αυτή τη φορά. Στην ταινία του Ντίνου Δημόπουλου παίζουν οι: Τζένη Καρέζη, Κώστας Καζάκος, Μάνος Κατράκης και Ανδρέας Μπάρκουλης.
Κατά τη διάρκεια μιας παρτίδας τάβλι στα γυρίσματα, ξεκίνησε το ειδύλλιο Καζάκου - Καρέζη, το οποίο οδήγησε στον γάμο τους. Η ιστορία αυτής της ταινίας χρησιμοποιήθηκε από τον Νίκο Φώσκολο έξι χρόνια αργότερα στην τηλεοπτική σειρά «Άγνωστος πόλεμος», που προβλήθηκε από την ΥΕΝΕΔ και έκανε τεράστια επιτυχία.
«28η Οκτωβρίου, ώρα 5:30» (1971)
Η κήρυξη του πολέμου βρίσκει τους κατοίκους ενός μικρού μακεδονικού χωριού, της Μικρής Λεύκας, σε γλέντι, αλλά τα παλικάρια σταματούν αμέσως τον χορό και ξεκινούν για τον πόλεμο.
Το φιλμ του Κώστα Καραγιάννη με τους Χρήστο Πολίτη, Βέρα Κρούσκα και Λάκη Κομνηνό προβλήθηκε και στο εξωτερικό με τίτλο «The Unknown War».
«Αυτοί που μίλησαν με τον θάνατο» (1970)
Μια παρέα συμφοιτητών, η Μάρθα, ο Κώστας, ο Γιάννης, ο Νέστορας και ο Πάνος, βρίσκονται όλοι μαζί στο πάρτι που κάνει η Μάρθα στο σπίτι της μια νύχτα του 1940. Το πρωί της επόμενης μέρας, κηρύσσεται ο ελληνοϊταλικός πόλεμος. Σύντομα, τα αγόρια της παρέας πηγαίνουν στο μέτωπο, ενώ η Μάρθα γίνεται εθελόντρια νοσοκόμα και μετατίθεται στη Θεσσαλονίκη. Στην ταινία του Γιάννη Δαλιανίδη πρωταγωνιστούν οι: Ζωή Λάσκαρη, Γιάννης Φέρτης και Χρόνης Εξαρχάκος.
«Ψηλά τα χέρια Χίτλερ» (1962)
Δύο φίλοι, ο Παναγής και ο Ανέστης, συναντιούνται ύστερα από το τέλος της Κατοχής σε μία εκδρομή και θυμούνται τα όσα πέρασαν μαζί στην προσπάθειά τους να επιβιώσουν, ενώ προσπαθούν να φύγουν για την Αίγυπτο. Με τους Θανάση Βέγγο, Βασίλη Διαμαντόπουλο, Σπύρο Καλογήρου και Μίρκα Καλατζοπούλου. Η ταινία βραβεύτηκε από την Ένωση Κριτικών Κινηματογράφου, ως Καλύτερη Ταινία και Καλύτερο Σενάριο. Επίσης, βραβεύτηκε και ο Θανάσης Βέγγος από την Ένωση Ελλήνων Κριτικών.
«Τι έκανες στον πόλεμο Θανάση» (1971)
Κατά την περίοδο της γερμανικής κατοχής, ο Θανάσης, ένας φιλήσυχος εργάτης, καταδικάζεται για ψευδορκία σε είκοσι μέρες φυλάκιση, καθώς πήγε στο δικαστήριο να υπερασπιστεί τον ταβερνιάρη της γειτονιάς. Στη φυλακή θα γνωρίσει τον Ιβάν και άλλους αντιστασιακούς, οι οποίοι αποφασίζουν να δραπετεύσουν. Με τους Θανάσης Βέγγος, Έφη Ροδίτη, Κατερίνα Γώγου και Νικήτας Πλατή.
Η ταινία τιμήθηκε με 3 βραβεία στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης 1971 (καλλιτεχνικής ταινίας, σεναρίου και Α’ ανδρικού ρόλου), ενώ θεωρείται μια από τις καλύτερες ταινίες του Θανάση Βέγγου και του Ντίνου Κατσουρίδη. Μετά την προβολή στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, το κοινό σήκωσε τον Βέγγο στα χέρια περιφέροντάς τον με ζητωκραυγές.
«Οι Γερμανοί ξανάρχονται» (1948)
Ένας φιλήσυχος οικογενειάρχης, ο Θόδωρος, μετά το τέλος του πολέμου και της Κατοχής στην Αθήνα βλέπει τα εμφύλια πάθη να θεριεύουν και όλοι να έχουν ξεχάσει το δράμα που έζησαν. Μια μέρα στον ύπνο του ονειρεύεται πως οι Γερμανοί ξανάρχονται και όλοι αρχίζουν να ξαναζούν την αγριότητα που ζούσαν μέχρι πριν λίγα χρόνια.
Με τους Βασίλη Λογοθετίδη, Μίμη Φωτόπουλο, Λαυρέντη Διανέλλο, Ντίνο Δημόπουλο, Ίλια Λιβυκού, Νίτσα Τσαγανέα και Χρήστο Τσαγανέα.
Το φιλμ ήταν η πρώτη κινηματογραφική ταινία που σκηνοθέτησε ο Αλέκος Σακελλάριος ο οποίος παίζει και τον ρόλο ενός άνδρα που παρακολουθεί καβγά. Επιπλέον ήταν η πρώτη μεγάλη εμπορική επιτυχία της Φίνος Φιλμ και θεωρείται προπομπός των μεγάλων επιτυχιών του Φίνου και του ελληνικού κινηματογράφου που ακολούθησαν.
«Μια γυναίκα στην Αντίσταση» (1970)
Στην εξοχική κατοικία της οικογένειας Κωλέττη έξω από την Καστοριά, η Άννα μια καλλιεργημένη και όμορφη γυναίκα, γιορτάζει τους αρραβώνες της με τον Δημήτρη Ζορμπά, λοχαγό της Πολεμικής Αεροπορίας. Το χαρμόσυνο κλίμα, ωστόσο, διακόπτεται από την άφιξη ενός αγγελιοφόρου που αναγγέλλει την έκρηξη του πολέμου εναντίον της Ιταλίας και τη γενική επιστράτευση.
Με τους Τζένη Καρέζη, Κώστα Καζάκο και Άγγελο Αντωνόπουλο. Η ταινία προβλήθηκε στο Φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης και στο εξωτερικό, υπό τον τίτλο «A Woman in the Resistance», ενώ το 1979, η ταινία παίχτηκε και στην Ιαπωνική τηλεόραση.
«Το Μπλόκο» (1965)
Μια νύχτα του 1944 οι Γερμανοί συλλαμβάνουν έναν μαυραγορίτη ενώ διασκεδάζει σε μια κακόφημη γειτονιά της Κοκκινιάς και τον πιέζουν να καταδώσει τους αντιστασιακούς, αλλιώς θα τον εκτελέσουν. Ο μαυραγορίτης δέχεται τη συνεργασία και συμβάλει στη μαζική τραγωδία του λεγόμενου «Μπλόκου της Κοκκινιάς», που οδήγησε στη σύλληψη εκατοντάδων, στον βασανισμό τους και στον τραγικό τους θάνατο.
Στην ταινία πρωταγωνιστούν οι Μάνος Κατράκης, Κώστας Καζάκος, Κώστας Μπακοδήμος, Ξένια Καλογεροπούλου, Αλεξάνδρα Λαδικού και Γιάννης Φέρτης. Η ταινία προβλήθηκε στην «Εβδομάδα κριτικής» του Φεστιβάλ Καννών 1966. Επανακυκλοφόρησε με αφορμή τα 45 της χρόνια, τον Αύγουστο του 2011, με προβολή της στον φυσικό χώρο που έγιναν οι εκτελέσεις…
