Προτού ακόμη εξακριβωθούν τα αίτια του σιδηροδρομικού δυστυχήματος στην Ισπανία, διακινούνταν θεωρίες περί ισραηλινού σαμποτάζ και κατασκευασμένες απειλές του Νετανιάχου.
Δεν είχαν καν απομακρυνθεί τα συντρίμμια από τη σιδηροδρομική τραγωδία στην Ισπανία και κάποιοι είχαν ήδη ανακαλύψει τον ένοχο. Ποιος άλλος; Το Ισραήλ!
Την ώρα που οι διασώστες αναζητούσαν επιζώντες και οι οικογένειες αγωνιούσαν για τους δικούς τους ανθρώπους, οι συνωμοσιολόγοι είχαν αρχίσει να συντάσσουν το δικό τους κατηγορητήριο.
Στις 28 Οκτωβρίου, δύο τρένα υψηλής ταχύτητας συγκρούστηκαν στην Ούρδα, κοντά στο Τολέδο, προκαλώντας δεκάδες θανάτους. Σχεδόν αμέσως, στα κοινωνικά δίκτυα εμφανίστηκαν αναρτήσεις που απέδιδαν την τραγωδία σε ισραηλινό σαμποτάζ, χωρίς το παραμικρό αποδεικτικό στοιχείο.
Η ισπανική δημόσια ραδιοτηλεόραση RTVE, το πρακτορείο EFE και οι οργανισμοί επαλήθευσης Maldita και Newtral κινητοποιήθηκαν για να αποκαλύψουν την παραπληροφόρηση.
Στο επίκεντρο βρέθηκε ένα βίντεο του Μπενιαμίν Νετανιάχου, το οποίο παρουσιαζόταν ως απόδειξη ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός είχε προειδοποιήσει την Ισπανία για διακοπές ηλεκτροδότησης και σιδηροδρομικά δυστυχήματα.
Η πραγματικότητα ήταν διαφορετική. Το βίντεο προερχόταν από τις 10 Απριλίου 2026 και αφορούσε τη διπλωματική αντιπαράθεση Ισραήλ και Ισπανίας για τη Γάζα. Ο Νετανιάχου ουδέποτε είχε διατυπώσει τις συγκεκριμένες απειλές, όπως διαπίστωσαν οι δημοσιογραφικές έρευνες. Μάλιστα, η παραπλανητική αφήγηση κυκλοφορούσε ήδη από το καλοκαίρι.
Η Maldita κατέγραψε επίσης ατεκμηρίωτους ισχυρισμούς περί χάκερ, ξένων μυστικών υπηρεσιών και οργανωμένου σαμποτάζ. Παράλληλα, κυκλοφορούσαν παραποιημένες φωτογραφίες και εικόνες δημιουργημένες με τεχνητή νοημοσύνη.
Η υπόθεση αναδεικνύει ένα γνώριμο χαρακτηριστικό της αντισημιτικής συνωμοσιολογίας: την παρουσίαση του Ισραήλ ως πανίσχυρου, αόρατου μηχανισμού που βρίσκεται πίσω από κάθε συμφορά.
Για τις οικογένειες των θυμάτων προέχει η αλήθεια και η απόδοση ευθυνών. Για τους φανατικούς συνωμοσιολόγους, αντίθετα, η ετυμηγορία έχει ήδη εκδοθεί.
Ο ένοχος είναι πάντα ο ίδιος. Για κάθε καταστροφή, κάθε τραγωδία, κάθε κακό.
Τα αποδεικτικά στοιχεία μπορούν να περιμένουν. Ή, ακόμη καλύτερα, να κατασκευαστούν…
