Πόσες φορές έχουμε σταθεί όλοι μας αμήχανοι μπροστά σε μια καθημερινή παθογένεια, αναρωτώμενοι: «Τι φταίει τελικά; Γιατί είναι τόσο δύσκολο να κάνουμε απλώς το σωστό;»
Συνηθίζουμε να αναζητούμε τις απαντήσεις σε περίπλοκες θεωρίες, σε δομικές ελλείψεις ή, ακόμη πιο συχνά, σε λάθη των άλλων. Κι όμως, όσο πιο προσεκτικά παρατηρούμε την κοινωνία μας, τόσο πιο καθαρά αποδεικνύεται ότι η ρίζα του ζητήματος βρίσκεται στη δική μας νοοτροπία. Στην τάση μας να εκλαμβάνουμε τους κανόνες ως περιορισμό ή ως «υποδείξεις που αφορούν αποκλειστικά τους διπλανούς μας», και όχι ως το κοινό πλαίσιο που προστατεύει το συλλογικό καλό. Ξεχνάμε ότι η τήρηση των κανόνων δεν είναι καταναγκασμός· είναι πράξη πολιτισμού, αμοιβαίου σεβασμού και κοινωνικής ωριμότητας.
Ως εκπαιδευτικός Φυσικής Αγωγής και μητέρα τριών παιδιών που ζει και εργάζεται στον τόπο μας, έμαθα από νωρίς ότι τίποτα υγιές και σταθερό δεν οικοδομείται χωρίς όρια. Στον αθλητισμό, όπως ακριβώς και στην κοινωνική συμβίωση, οι κανόνες δεν περιορίζουν την ελευθερία. Αντίθετα, αποτελούν τη μόνη εγγύηση για την ισοτιμία, την ασφάλεια και την ευγενή άμιλλα.
Η οικογένεια παραμένει το πρώτο και ισχυρότερο ανάχωμα απέναντι στην παραίτηση και την ασυδοσία. Αποτελεί δική μας θεμελιώδη ευθύνη ως γονείς να θέσουμε σαφή όρια, να μη φοβηθούμε το κόστος ενός «όχι» και να μεταλαμπαδεύσουμε έμπρακτα αρχές: τον σεβασμό, την ενσυναίσθηση, την αίσθηση του δικαίου, αλλά και την πίστη, την καρτερία, την υπομονή και την επιμονή. Σε μια εποχή που υπόσχεται την ευκολία και την άμεση επιβεβαίωση, οφείλουμε να δείξουμε στη νέα γενιά ότι οι πραγματικές κατακτήσεις απαιτούν προσπάθεια και ότι η ουσιαστικότερη ανταμοιβή στη ζωή δεν είναι το εφήμερο χειροκρότημα, αλλά η ηθική συγκρότηση και η αξιοπρέπεια του αυριανού υπεύθυνου πολίτη.
Αυτή η ανάγκη για κανόνες και υπευθυνότητα γίνεται ακόμη πιο επιτακτική στη δημόσια σφαίρα. Ως δημόσιος λειτουργός, μέσα από τη διαχείριση της Νοσηλευτικής Μονάδας Κρεστένων, βιώνω καθημερινά ότι η χρηστή διοίκηση, η συνέπεια και ο σεβασμός στον πολίτη δεν είναι αφηρημένες έννοιες. Είναι το απόλυτο καθήκον. Στη δημόσια υγεία, η τήρηση των διαδικασιών και η ατομική ευθύνη του καθενός —εργαζομένων και πολιτών— κρίνουν την ίδια την αποτελεσματικότητα του συστήματος απέναντι στον πάσχοντα συνάνθρωπο. Όταν το «αυτονόητο» εφαρμόζεται, η δομή λειτουργεί ως πραγματικό καταφύγιο ασφάλειας.
Η αλλαγή νοοτροπίας δεν πρόκειται να επέλθει μέσα από ευχολόγια. Θα έρθει όταν αποφασίσουμε, ατομικά και συλλογικά, να γίνουμε οι ίδιοι το παράδειγμα. Όταν αρνηθούμε τη λογική του «έλα μωρέ, τι πειράζει;» και αναλάβουμε το μερίδιο της ευθύνης που μας αναλογεί στο σπίτι, στον δρόμο, στον χώρο εργασίας.
Δεν μας λείπουν ούτε οι δυνατότητες ούτε τα μέσα. Μας λείπει η σταθερή απόφαση να επαναφέρουμε το μέτρο, τη λογική και την υπευθυνότητα ως καθημερινό βίωμα.
Το να κάνουμε το σωστό δεν απαιτεί θαύματα. Απαιτεί απλώς να συνειδητοποιήσουμε ότι το αυτονόητο δεν χαρίζεται· χτίζεται καθημερινά μέσα από τις πράξεις μας. Για τα παιδιά μας και τον τόπο μας, αυτή παραμένει η μόνη γνήσια και αναγκαία παρακαταθήκη.
Επιστροφή στο αυτονόητο λοιπόν.
*Η Αριστέα Παπαδοπούλου είναι αναπληρώτρια διοικήτρια Γ.Ν. Ηλείας - Ν.Μ. Κρεστένων, MSc στη Δημόσια Διοίκηση.
