Στον παγκόσμιο και ελληνικό κινηματογράφο η φράση «ξέρεις ποιος είμαι εγώ;» έχει ταυτιστεί με ρόλους και χαρακτήρες που άλλοτε προκαλούν γέλιο και άλλοτε φόβο.

Από τον «Νονό» όταν ο ιδιοκτήτης καζίνο, Μο Γκριν, έκανε το λάθος να απευθύνει το ερώτημα σε μια αντιπαράθεση με τον Μάικλ Κορλεόνε και το πλήρωσε με τη ζωή του, μέχρι τον Κωσταντάρα, τον Παπαγιαννόπουλο, τον Ηλιόπουλο και τον ατίθασο Ζήκο στην ταινία «Της κακομοίρας».

Δυστυχώς, οι διάλογοι αυτοί δεν περιορίζονται στη μεγάλη οθόνη, αλλά ακούγονται ακόμα και σήμερα στους αθηναϊκούς δρόμους προκαλώντας θλίψη και αγανάκτηση, καθώς επιβεβαιώνουν ότι πρόκειται για ένα διαχρονικό κοινωνικό και πολιτικό σύμβολο αλαζονείας, που αποτυπώνει τη διαρκή σύγκρουση ανάμεσα στην ισχύ της όποιας εξουσίας και στη θεμέλια λίθο μιας ευνομούμενης πολιτείας, την... ισονομία. Η φράση επανήλθε στο προσκήνιο με αφορμή τον αστυνομικό έλεγχο, τα ξημερώματα της Κυριακής στο Κολωνάκι, σε αυτοκίνητο στο οποίο επέβαινε η κόρη του φαρμακοβιομήχανου και ιδιοκτήτη της ΚΑΕ Παναθηναϊκός, Δημήτρη Γιαννακόπουλου.

Ο αστυνομικός έλεγχος

Στελέχη του Τμήματος Δίωξης Εκβιαστών της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος, στο πλαίσιο καθημερινών στοχευμένων ελέγχων για την πρόληψη και καταστολή της εγκληματικότητας, εντόπισαν στην περιοχή του Κολωνακίου ΙΧ αυτοκίνητο εταιρικής ιδιοκτησίας με φιμέ τζάμια, στο οποίο επέβαιναν δύο άνδρες και μία γυναίκα. Κατόπιν επανειλημμένων φωτεινών και ηχητικών σημάτων, το όχημα ακινητοποιήθηκε και διενεργήθηκε τυπικός έλεγχος στοιχείων και νομιμότητας οπλοκατοχής για τον έναν εκ των επιβαινόντων, ο οποίος τελικά κατείχε νόμιμη άδεια.

Οι αστυνομικοί έκαναν λόγο για εριστική στάση, ύβρεις και απειλές που δέχθηκαν τόσο από τους επιβαίνοντες στο όχημα όσο και τηλεφωνικά από τρίτο πρόσωπο, μέσω ανοιχτής ακρόασης. Η Δέσποινα Γιαννακοπούλου, μάλιστα, σύμφωνα με την επίσημη αναφορά της ΕΛ.ΑΣ., φέρεται να απευθύνθηκε στους αστυνομικούς κατά τη διάρκεια του ελέγχου χρησιμοποιώντας τη φράση «Ξέρεις ποια είμαι εγώ;».

Μετά την ολοκλήρωση του ελέγχου και καθώς δεν εντοπίστηκε τίποτα που να απαιτούσε περαιτέρω ενέργειες, το όχημα και οι επιβαίνοντες αποχώρησαν. Συνέχεια στο θέμα, με προσβολές και επιθέσεις κατά των αστυνομικών που διενήργησαν τον έλεγχο και της ηγεσίας του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, έδωσε με ανάρτησή του στο Instagram ο Δημήτρης Γιαννακόπουλος, υποστηρίζοντας ότι οι αστυνομικοί εσκεμμένα σταμάτησαν για έλεγχο την κόρη του, συμπεριφέρθηκαν με απαράδεκτο τρόπο και ως μοναδικό στόχο είχαν να πλήξουν τον ίδιο. Ολα τα στοιχεία της επιθετικής και υβριστικής ανάρτησης Γιαννακόπουλου, μετά από παρέμβαση του Μιχάλη Χρυσοχοΐδη, διαβιβάστηκαν στον αρμόδιο εισαγγελέα για τη διερεύνηση τυχόν ποινικών ευθυνών.

Το δίκαιο του ισχυρού

Είθισται με την επίκληση του άγραφου νόμου να αναφερόμαστε στην εφαρμογή ηθικών κανόνων. Σε αυτή την άγραφη νομολογία, όμως, έχει ενσωματωθεί και η επίκληση της οικονομικής ή κοινωνικής επιφάνειας ως παράμετρος ενός άτυπου καθεστώτος ασυλίας.

Ο οικονομικά-κοινωνικά ισχυρός, που επικαλείται την ταυτότητά του ή επιδεικνύει την περιουσία και την ιδιότητά του, ζητά επί της ουσίας να εφαρμοστεί το… άγραφο δίκαιο του ισχυρού, καταλύοντας, έστω και περιστασιακά, το αίσθημα δικαιοσύνης και την αρχή της ισονομίας. Ετσι, καταγράφεται μία ακόμη σύγκρουση των όρων του σύγχρονου κράτος δικαίου με νοοτροπίες του ιδιότυπου εθιμικού δικαίου που ορίζει ότι ο ισχυρός δεν εναρμονίζεται με κοσμικούς νόμους και κανόνες.

Είναι κάτι σαν μικρός θεός μέσα σε μία κοινωνία όπου ο νόμος είναι ίδιος για όλους τους άλλους ανεξάρτητα από την οικονομική ή κοινωνική τους θέση, καταλύει –ακόμη και για ασήμαντη αφορμή– το σύνταγμα, το οποίο κατοχυρώνει ρητά την ισότητα όλων των πολιτών απέναντι στον νόμο, και κάνει τους πολίτες να μην μπορούν να εμπιστευτούν τη Δικαιοσύνη και την πολιτεία. Σε όλο τον κόσμο οι θεσμικές μεταρρυθμίσεις αποσκοπούν στην αντιμετώπιση τέτοιων φαινομένων που γυρίζουν τις κοινωνίες δεκαετίες πίσω. Στη Φινλανδία και την Ελβετία, τα διοικητικά πρόστιμα για τροχαίες παραβάσεις υπολογίζονται ως ποσοστό του εισοδήματος του παραβάτη. Τιμωρείται αναλογικά και ο πλούσιος και ο φτωχός.

Τα ανάλογα περιστατικά στη χώρα μας δεν είναι λίγα. Στα αστυνομικά δελτία και στις δικαστικές αίθουσες, ισχυροί παράγοντες της νυχτερινής ζωής, επιχειρηματίες, πολιτικοί και αυτοδιοικητικοί παράγοντες αλλά και επώνυμοι της δημόσιας ζωής επιχειρούν συχνά να ξεφύγουν από αλκοτέστ ή αστυνομικούς ελέγχους καταστημάτων επικαλούμενοι το όνομά τους και τις διασυνδέσεις τους.

Η φράση, πάντως, «ξέρεις ποιος είμαι εγώ;» δεν έχει… σύνορα. Η πρώην κυβερνήτης της Αλάσκας και υποψήφια αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Σάρα Πέιλιν, αντέδρασε με τον ίδιο τρόπο όταν το 2014 ζητήθηκε από την ίδια και την οικογένειά της να αποχωρήσουν από ιδιωτικό πάρτι, έπειτα από συμπλοκή στην οποία ενεπλάκη ο γιος της. Αντίστοιχο ήταν και το περιστατικό με τη βραβευμένη με Οσκαρ Ρις Γουίδερσπουν όταν σε αστυνομικό έλεγχο εντοπίστηκε να οδηγεί υπό την επήρεια αλκοόλ ο σύζυγός της.

Το βέβαιο είναι ότι με ένα άρθρο και έναν νόμο δεν αντιμετωπίζεται η νοοτροπία της… παντοκρατορίας του ισχυρού. Τα φαινόμενα του αρρωστημένου ναρκισσισμού και της πεποίθησης ότι κάποιοι εκλεκτοί βρίσκονται υπεράνω των κανόνων της κοινωνίας απαιτούν αναδρομολόγηση της κοινωνικής κουλτούρας, κάθετα και οριζόντια.