Ανάμεσα στα 12.018 εκλογικά τμήματα που ανοίγουν σήμερα στο Ισραήλ, πέντε δεν υπήρχαν σε καμία προηγούμενη αναμέτρηση. Εχουν στηθεί για όσους ξεριζώθηκαν από τα σπίτια τους μετά την 7η Οκτωβρίου 2023 και ψηφίζουν, τρία χρόνια αργότερα, μακριά από τις κοινότητές τους.
Ενας από τους χιλιάδες, όσοι και οι νεκροί της σφαγής, λόγους για τους οποίους οι σημερινές εκλογές διεξάγονται στη σκιά της τραγωδίας. Η επίθεση της Χαμάς δεν είναι κεφάλαιο που έκλεισε, είναι το έδαφος πάνω στο οποίο στήνεται η κάλπη, όσο και αν εκείνη η μέρα παραγκωνίζεται τόσο σκοπίμως όσο και λόγω της πρωτόγνωρης, όπως και η επίθεση, απάντησης του Ισραήλ στη Γάζα.
Είναι οι πρώτες εκλογές μετά το «Μαύρο Σάββατο», όταν η Χαμάς σκότωσε σχεδόν 1.200 ανθρώπους και πήρε 251 ομήρους. Ακολούθησαν τρία χρόνια πολέμου με τη Γάζα, τη Χεζμπολάχ, το Ιράν και τους Χούθι, και περισσότεροι από 74.000 νεκροί στη Γάζα, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της Χαμάς, στοιχεία που ο ΟΗΕ θεωρεί αξιόπιστα.
Δεν το βάζει κάτω
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο μακροβιότερος πρωθυπουργός της χώρας με πάνω από 18 χρόνια στην εξουσία, διεκδικεί έβδομη θητεία. Ηγείται καθ’ όλη τη διάρκεια των πολεμικών επιχειρήσεων εναντίον της Χαμάς και έχει πιστωθεί πρωτοφανείς ενέργειες όπως την ανατίναξη των βομβητών στελεχών της. Εν τούτοις, δικάζεται από το 2019 για διαφθορά, δωροδοκία και απάτη, ενώ ανεξάρτητη επιτροπή του ΟΗΕ τον έχει κατηγορήσει για γενοκτονία στη Γάζα.
Ο ίδιος απαντά με το σύνθημα που προβάλλει στις αφίσες του που έχουν γεμίσει το Τελ Αβίβ: «Δεν θα παραδοθούμε». Πάντως, δεν έχει ακόμα απαντήσει πειστικά στις κατηγορίες που δέχθηκε ότι πριν από τη σφαγή είχε λάβει σοβαρές προειδοποιήσεις τόσο από τον ηγέτη των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων όσο και από τον επικεφαλής των αιγυπτιακών υπηρεσιών πληροφοριών, τις οποίες αγνόησε.
Απέναντί του στέκεται ο Γκάντι Αϊζενκοτ, 66 ετών, πρώην αρχηγός του Γενικού Επιτελείου, που έχασε τον γιο του στη Γάζα. Αποχώρησε το 2024 από το πολεμικό υπουργικό συμβούλιο του Νετανιάχου και ίδρυσε το κόμμα Γιασάρ (Ευθύς), που μέσα σε έναν χρόνο πέρασε το Λικούντ στις δημοσκοπήσεις. Ζητά Εξεταστική Επιτροπή για την 7η Οκτωβρίου, όριο θητειών για τους πρωθυπουργούς και τέλος στην απαλλαγή των υπερορθόδοξων από τη στράτευση. Στο θέμα της Γάζας, ωστόσο, δεν έχουν ιδιαίτερες διαφορές: και οι δύο στηρίζουν το σχέδιο Τραμπ και ο Αϊζενκοτ υπόσχεται τέλος της διακυβέρνησης της Χαμάς σε 18 μήνες.
Στην πράξη, όμως, τα δύο μπλοκ συγκρούονται. Με τον Νετανιάχου τάσσονται οι υπερορθόδοξοι Εβραίοι και ο Ενωμένος Ιουδαϊσμός της Τορά, η Εβραϊκή Ισχύς του Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ και ο Θρησκευτικός Σιωνισμός, εταίροι που ζητούν προσάρτηση της Δυτικής Οχθης.
Με τον Αϊζενκοτ συντάσσονται η λίστα «Μαζί» των Ναφτάλι Μπένετ και Γιαΐρ Λαπίντ, το Ισραήλ Μπεϊτινού (Το Ισραήλ είναι το σπίτι μας) του Αβιγκντόρ Λίμπερμαν και οι Δημοκράτες του Γιαΐρ Γκολάν. Τα δύο αραβικά κόμματα, η Κοινή Λίστα και η Ραάμ, μένουν εκτός: σχεδόν όλα τα εβραϊκά κόμματα αποκλείουν συνεργασία μαζί τους και ο Νετανιάχου έχει χτίσει την καμπάνια του στην κατηγορία ότι οι αντίπαλοι θα κυβερνήσουν με τις ψήφους τους.
Η δύσκολη αυτοδυναμία
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δίνουν πρώτο τον Γιασάρ και στην αντιπολίτευση προβάδισμα δύο έως έξι εδρών. Κανένα μπλοκ, όμως, δεν φτάνει τις 61 από τις 120 έδρες της Κνεσέτ. Η Maariv δίνει 54 έδρες έναντι 48 υπέρ της αντιπολίτευσης. Αντίθετα, η Direct Polls για το i24NEWS, που ιστορικά ευνοεί τη Δεξιά, βγάζει το μπλοκ Νετανιάχου στις 59. Με τόσο λεπτές διαφορές, κρίσιμες θα είναι η συμμετοχή και το ποια μικρά κόμματα θα περάσουν το όριο του 3,25%.
Πολλοί απορούν πώς ο Νετανιάχου μένει ανταγωνιστικός ύστερα από όλα αυτά. Η δημοσκόπος της Haaretz Ντάλια Σάιντλιν δίνει μία εξήγηση: οι υπερορθόδοξοι είναι πλέον το 12% του εκλογικού σώματος και οι εθνικοθρησκευτικοί άλλο ένα 13%, ενώ για πολλούς η προτίμηση στο Λικούντ του Νετανιάχου περνά από γενιά σε γενιά. Για άλλους, είναι ο ηγέτης που απώθησε τη Χαμάς και τη Χεζμπολάχ από τα σύνορα. Ο ίδιος παρουσιάζεται ξανά ως ο «κύριος Ασφάλεια», με την απερίφραστη στήριξη του Ντόναλντ Τραμπ.
Περιμένοντας τα exit polls
Περίπου 7,3 εκατομμύρια πολίτες, 543.177 περισσότεροι από το 2022, έχουν δικαίωμα ψήφου, με περίπου 37 λίστες στο ψηφοδέλτιο. Οι κάλπες κλείνουν στις 22:00 και τότε αναμένεται να βγουν τα exit polls. Τα επίσημα αποτελέσματα ανακοινώνονται στις 4 Νοεμβρίου και ακολουθεί η εντολή του προέδρου Ισαάκ Χέρτσογκ, που μπορεί να δοθεί διαδοχικά σε έως τρία πρόσωπα. Ο σχηματισμός κυβέρνησης αναμένεται να διαρκέσει από 20 έως 100 ημέρες, ενώ στο μεσοδιάστημα ο Νετανιάχου θα μείνει ως υπηρεσιακός πρωθυπουργός.
Θα πρέπει να τονιστεί ότι από το 2019 έως το 2022 η χώρα πήγε πέντε φορές στις κάλπες. Σε μία από τις δημοσκοπήσεις οι Ισραηλινοί ρωτήθηκαν για το τι πρέπει να γίνει αν κανείς δεν φτάσει τις 61 έδρες. Οι ερωτηθέντες μοιράστηκαν σχεδόν ακριβώς στα τρία, ανάμεσα σε κυβέρνηση ενότητας, νέες εκλογές και κυβέρνηση μειοψηφίας. Οποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα, πάντως, οι λίγες ψήφοι από τα πέντε τμήματα των εκτοπισμένων θα θυμίζουν στην επόμενη κυβέρνηση, πιθανώς και στον υπόλοιπο κόσμο, από πού ξεκίνησαν όλα.
