Κοινό μέτωπο απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο συγκροτούν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ, ενισχύοντας παράλληλα την αμυντική συνεργασία τους στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα έστειλαν οι τρεις χώρες κατά την τριμερή συνάντηση που πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου στην Αθήνα, με τη συμμετοχή των επικεφαλής των Διευθύνσεων Αμυντικής Πολιτικής των υπουργείων Άμυνας και ανώτερων αξιωματούχων.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του ισραηλινού υπουργείου Άμυνας, οι αντιπροσωπείες επαναβεβαίωσαν ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και παραγνωρίζει τους διεθνείς κανόνες για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, υπογραμμίζοντας ότι δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα εις βάρος τους.
Κοινή θέση για το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Η τριμερής τοποθέτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης, στις 20 Οκτωβρίου 2026, να εγκρίνει τη συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης που είχε υπογραφεί μεταξύ της Τουρκίας και της τότε Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης το 2019.
Οι εκπρόσωποι της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ εξέφρασαν εκ νέου την αντίθεσή τους στη συμφωνία, επισημαίνοντας ότι η οριοθέτηση θαλάσσιων περιοχών πρέπει να πραγματοποιείται με σεβασμό στο Δίκαιο της Θάλασσας και στους κανόνες του εθιμικού διεθνούς δικαίου.
Η κοινή τους θέση είναι ότι το μνημόνιο αγνοεί δικαιώματα άλλων παράκτιων κρατών και, συνεπώς, δεν δημιουργεί νομικές υποχρεώσεις για χώρες που δεν συμμετέχουν σε αυτό.
Παράλληλα, οι τρεις πλευρές επαναβεβαίωσαν την υποστήριξή τους στην κυριαρχία, την ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας, στη βάση των σχετικών ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και του διεθνούς δικαίου.
Στην ανακοίνωσή τους καταδικάζουν τις μονομερείς διεκδικήσεις, τις πρακτικές εξαναγκασμού, τις απειλές χρήσης βίας και τις αποσταθεροποιητικές στρατιωτικές συγκεντρώσεις, τονίζοντας ότι κανένα κράτος δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως ορμητήριο ενεργειών που υπονομεύουν την περιφερειακή ασφάλεια.
Ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας και κοινές πρωτοβουλίες
Πέρα από τις γεωπολιτικές διαφωνίες στην Ανατολική Μεσόγειο, η συνάντηση επικεντρώθηκε στην περαιτέρω εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ.
Οι αντιπροσωπείες συζήτησαν τις προοπτικές κοινής ανάπτυξης και παραγωγής αμυντικών συστημάτων, την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και την προώθηση της τεχνολογικής καινοτομίας.
Στο πλαίσιο αυτό, εξετάστηκε η δυνατότητα σύστασης τριμερούς ομάδας εργασίας για την αμυντική βιομηχανία, με στόχο την ανάπτυξη κοινών προγραμμάτων, τη βελτίωση της διαλειτουργικότητας και την ενίσχυση των παραγωγικών δυνατοτήτων των τριών χωρών.
Παράλληλα, συμφωνήθηκε να διερευνηθούν πρόσθετες μορφές πρακτικής συνεργασίας, μέσω ανταλλαγών στελεχών, τακτικής επικοινωνίας μεταξύ των αρμόδιων υπηρεσιών και κοινών πρωτοβουλιών.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην αντιμετώπιση της τρομοκρατίας, της διάδοσης προηγμένων οπλικών συστημάτων και των απειλών που προέρχονται από κρατικούς και μη κρατικούς παράγοντες.
Οι τρεις χώρες εξέτασαν επίσης τρόπους ενίσχυσης της ετοιμότητάς τους για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών, τη διαχείριση έκτακτων καταστάσεων και την πολιτική προστασία, επιδιώκοντας καλύτερο επιχειρησιακό συντονισμό.
Στο επίκεντρο η ενεργειακή ασφάλεια και οι θαλάσσιες υποδομές
Σημαντικό μέρος των συζητήσεων αφορούσε την προστασία των κρίσιμων υποθαλάσσιων υποδομών, των θαλάσσιων οδών και των εγκαταστάσεων που εξυπηρετούν τον ενεργειακό εφοδιασμό της ευρύτερης περιοχής.
Οι εκπρόσωποι των τριών υπουργείων χαρακτήρισαν την ενεργειακή συνεργασία βασικό παράγοντα σταθερότητας και ανθεκτικότητας, εκφράζοντας την αντίθεσή τους σε οποιαδήποτε προσπάθεια παρεμπόδισής της κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου.
Υπογράμμισαν ακόμη τη σημασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και της ασφάλειας των ενεργειακών διαδρόμων που συνδέουν την Ευρώπη με την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον σε μια περίοδο κατά την οποία βρίσκονται σε εξέλιξη οι προετοιμασίες για την επανεκκίνηση των υποθαλάσσιων ερευνών της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου, έργο που έχει βρεθεί στο παρελθόν στο επίκεντρο ελληνοτουρκικής έντασης.
Ωστόσο, η τριμερής ανακοίνωση δεν περιλαμβάνει ειδική αναφορά στο συγκεκριμένο έργο ούτε προαναγγέλλει κάποια κοινή επιχειρησιακή παρέμβαση για την προστασία του.
Η στρατηγική συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο
Οι συνομιλίες της Αθήνας πραγματοποιήθηκαν σε συνέχεια της Κοινής Διακήρυξης της 22ας Δεκεμβρίου 2025, η οποία υιοθετήθηκε κατά τη Σύνοδο Κορυφής Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ στην Ιερουσαλήμ.
Εκεί είχε επιβεβαιωθεί η πρόθεση των τριών χωρών να ενισχύσουν τη συνεργασία τους σε ζητήματα ασφάλειας και άμυνας, διατηρώντας παράλληλα ανοιχτή τη δυνατότητα συμμετοχής και άλλων εταίρων με συγκλίνοντα στρατηγικά συμφέροντα.
Στην τελευταία συνάντηση υπογραμμίστηκε ότι η τριμερής εταιρική σχέση αποτελεί μηχανισμό στρατηγικού συντονισμού και συμβάλλει στην ενίσχυση των δεσμών μεταξύ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής.
Κοινή επιδίωξη, σύμφωνα με την ανακοίνωση, παραμένει η διαμόρφωση μιας Ανατολικής Μεσογείου όπου ο διάλογος, η περιφερειακή συνεργασία και ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου θα αποτελούν τη βάση για την ασφάλεια, την ενεργειακή διασυνδεσιμότητα και τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη.
