Η Τουρκία κλιμακώνει τις προκλήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, αμφισβητώντας την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου και προκαλώντας νέα ένταση στα ελληνοτουρκικά.
Ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, ελληνοτουρκικά και τουρκικές προκλήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο βρίσκονται στο επίκεντρο της νέας έντασης, μετά το δημοσίευμα τουρκικού μέσου ενημέρωσης που φτάνει στο σημείο να αναφέρεται ακόμη και σε ενδεχόμενη βύθιση του γαλλικού ερευνητικού πλοίου Abeille Marengo. Η Άγκυρα επιμένει ότι οι έρευνες για το έργο Great Sea Interconnector (GSI) απαιτούν προηγούμενη τουρκική έγκριση, επιχειρώντας να επιβάλει τις δικές της αξιώσεις σε μια περιοχή στρατηγικής σημασίας για την Ελλάδα, την Κύπρο και την ενεργειακή διασύνδεση της Ανατολικής Μεσογείου.
Η νέα αυτή τουρκική ρητορική επαναφέρει στο προσκήνιο την πάγια προσπάθεια της Άγκυρας να αμφισβητήσει τα ελληνικά δικαιώματα στην Ανατολική Μεσόγειο, χρησιμοποιώντας την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου ως πεδίο πίεσης. Με την Τουρκία να επιμένει ότι απαιτείται η έγκρισή της για τις δραστηριότητες στην περιοχή, το έργο του Great Sea Interconnector (GSI) αποκτά ακόμη μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς συνδέεται όχι μόνο με την ενεργειακή ασφάλεια Ελλάδας και Κύπρου, αλλά και με την αποτροπή νέων τετελεσμένων που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η κλιμάκωση και η απειλή
«Εάν η Τουρκία παρέμβει, θα πολεμήσουμε»: Ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, δήλωσε αυτό σε κοινοβουλευτική επιτροπή και όπως αναμεταδίδουν media στην Τουρκία (που είναι φιλικά προς τον Ερντογάν) και προχωρούν ένα βήμα παραπέρα αυξάνοντας την ένταση, καθώς σημειώνουν πως: «Η κλιμακούμενη ένταση, που απορρέει από την επιμονή της Αθήνας να μην λάβει άδεια από την Τουρκία για τον αγωγό GSI (Global Sea Infrastructure Line), κινδυνεύει να πυροδοτήσει μια σειρά από γεγονότα, συμπεριλαμβανομένης της βύθισης του Abeille Marengo».
Το δημοσίευμα αναφέρει πως: «Η ελληνική κυβέρνηση, η οποία επιχειρεί να βάλει καλώδιο ηλεκτρικής ενέργειας προς τη Νότια Κύπρο από τον βυθό της Μεσογείου χωρίς την άδεια της Άγκυρας, συνεχίζει να δοκιμάζει την υπομονή της Τουρκίας. Ο υπουργός Εξωτερικών Γεώργιος Γεραπετρίτης ισχυρίστηκε ότι θα δώσει «επιχειρησιακή απάντηση» εάν το τουρκικό ναυτικό παρέμβει εναντίον του ερευνητικού σκάφους με γαλλική σημαία.
Στο σχεδιαζόμενο έργο υποθαλάσσιου καλωδίου ηλεκτρικής ενέργειας από την Ελλάδα προς τη Νότια Κύπρο και στη συνέχεια προς το Ισραήλ , η αθηναϊκή κυβέρνηση συνεχίζει να δοκιμάζει την υπομονή της Άγκυρας. Ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών, Γεώργιος Γεραπετρίτης, δήλωσε ότι θα «πολεμήσουν» εάν το τουρκικό ναυτικό παρέμβει εναντίον πλοίου που διεξάγει έρευνα κατά μήκος της διαδρομής όπου θα τοποθετηθεί το καλώδιο στο πλαίσιο του έργου, γνωστό ως «Μεγάλη Θαλάσσια Σύνδεση» (GSI).
Ο Γεραπετρίτης, υποστηρίζοντας ότι «θα αναληφθεί επιχειρησιακή παρέμβαση» εάν το τουρκικό ναυτικό δημιουργήσει εμπόδια , εξέφρασε την ελπίδα ότι η Τουρκία δεν θα αντιδράσει αρνητικά σε ένα έργο που συνδέεται με την Ευρώπη και σχετίζεται άμεσα με τα γαλλικά συμφέροντα.
Το ερευνητικό σκάφος Abeille Marengo, με γαλλική σημαία, το οποίο αναχώρησε από τις ακτές της Νάπολης στην Ιταλία στις 23 Οκτωβρίου, έφτασε στο λιμάνι του Ηρακλείου στην Κρήτη στις 27 Οκτωβρίου. Τα αθηναϊκά μέσα ενημέρωσης είχαν δημοσιεύσει αναφορές που υποδήλωναν ότι θα εκδοθεί NAVTEX για την περιοχή όπου θα επιχειρούσε το σκάφος, αλλά δεν υπήρξε καμία εξέλιξη σχετικά με αυτήν την ανακοίνωση εδώ και περίπου μία εβδομάδα.
Ο σχεδιασμός
Το Abeille Marengo , το οποίο έχει ανατεθεί στη γαλλική εταιρεία Nexans , η οποία είναι υπεύθυνη για την παραγωγή και εγκατάσταση καλωδίων, προετοιμάζεται για ένα εξαιρετικά επικίνδυνο ταξίδι στην αμφισβητούμενη θαλάσσια περιοχή. Το πλοίο θα ερευνήσει τον βυθό κατά μήκος μιας διαδρομής που εκτείνεται από τα ανοιχτά του Ηρακλείου έως την Κύπρο, με στόχο τη δημιουργία ενός λεπτομερούς χάρτη του βυθού και την καταγραφή των γεωλογικών χαρακτηριστικών του.
Για τον σκοπό αυτό, θα χρησιμοποιηθούν συστήματα σόναρ, μαγνητόμετρα και συστήματα υποβρύχιας απεικόνισης. Επιπλέον, προβλέπεται η λήψη γεωτεχνικών δειγμάτων από βάθη έως και 700 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας και η διεξαγωγή δοκιμών διείσδυσης και γεωτρήσεων στον πυθμένα της θάλασσας.
Εάν δεν εγκαταλείψει την περιοχή παρά τις προειδοποιήσεις του τουρκικού ναυτικού, η περιοχή μεταξύ Κρήτης και Δωδεκανήσου θα μπορούσε να γίνει πεδίο άλλης έντασης. Η κλιμακούμενη ένταση, που απορρέει από την επιμονή της Αθήνας να μην λάβει άδεια από την Τουρκία για τον αγωγό GSI (Global Sea Infrastructure Line), κινδυνεύει να πυροδοτήσει μια σειρά από γεγονότα, συμπεριλαμβανομένης της βύθισης του Abeille Marengo.
Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας
Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας της Τουρκίας δηλώνει ξεκάθαρα εδώ και εβδομάδες ότι δεν θα επιτραπεί καμία πρωτοβουλία που θα πραγματοποιηθεί στην περιοχή χωρίς άδεια από την Τουρκία. Στην ανακοίνωσή του με ημερομηνία 24 Σεπτεμβρίου 2026, το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας σημείωσε τα εξής:
«Η δέσμευσή μας για την προστασία των δικαιωμάτων και των συμφερόντων μας που απορρέουν από τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας μας και την υφαλοκρηπίδα μας στην Ανατολική Μεσόγειο συνεχίζεται. Το Μνημόνιο Συνεργασίας για την Οριοθέτηση των Περιοχών Θαλάσσιας Δικαιοδοσίας που συνάψαμε με τη Λιβύη και τα όρια της υφαλοκρηπίδας μας, το οποίο κοινοποιήσαμε στα Ηνωμένα Έθνη στις 18 Μαρτίου 2020, καθορίζει το νομικό μας πλαίσιο σε αυτό το θέμα.»
Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο , δραστηριότητες όπως η τοποθέτηση καλωδίων ή αγωγών και η διεξαγωγή επιστημονικής έρευνας στην υφαλοκρηπίδα μας πρέπει να συντονίζονται εκ των προτέρων με τη χώρα μας. Σε αυτό το πλαίσιο, δεν επιτρέπονται μη εξουσιοδοτημένες δραστηριότητες που αγνοούν τα δικαιώματα και τα συμφέροντα της χώρας μας και οι εξελίξεις στην περιοχή παρακολουθούνται στενά και λαμβάνονται τα απαραίτητα μέτρα. Η Τουρκία θα συνεχίσει να ασκεί τα δικαιώματα και τις εξουσίες της ως παράκτιο κράτος στην Ανατολική Μεσόγειο και να προστατεύει αποφασιστικά τα δικαιώματα και τα συμφέροντά της στις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας της.
