Η Γαλλία αποκαλύπτει περισσότερα για τις πυρηνικές ασκήσεις της, προσαρμόζοντας την αποτρεπτική της στρατηγική στις νέες απειλές και στέλνοντας μήνυμα στη Μόσχα.
Τέσσερις φορές τον χρόνο, περίπου 50 αεροσκάφη της γαλλικής Πολεμικής Αεροπορίας απογειώνονται για να συμμετάσχουν στην επιχείρηση «Poker», μια μεγάλης κλίμακας προσομοίωση πυρηνικής επίθεσης, η ύπαρξη της οποίας παρέμενε μέχρι πρόσφατα εκτός δημόσιας συζήτησης.
Η Γαλλία, η μοναδική χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που διαθέτει πυρηνικά όπλα, επιλέγει πλέον να προβάλλει περισσότερο τις δυνατότητες του πυρηνικού της οπλοστασίου. Η αλλαγή συνδέεται με τον πόλεμο στην Ουκρανία, τις επανειλημμένες πυρηνικές απειλές της Ρωσίας και την αυξανόμενη αβεβαιότητα για τη μακροπρόθεσμη αμερικανική δέσμευση στην ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Σε μια σπάνια συνέντευξη στο POLITICO και δύο ακόμη μέσα ενημέρωσης, ο στρατηγός Στεφάν Βιρέμ, διοικητής των Στρατηγικών Αεροπορικών Δυνάμεων της Γαλλίας, περιέγραψε πώς οι γαλλικές ένοπλες δυνάμεις αξιοποιούν τα διδάγματα των συγκρούσεων στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή για να προσαρμόσουν την εκπαίδευσή τους.
Η επιχείρηση «Poker» και τα διδάγματα από την Ουκρανία
Βασικός στόχος των ασκήσεων είναι να διασφαλίζεται ότι τα γαλλικά μαχητικά που μεταφέρουν πυραύλους με πυρηνικές κεφαλές μπορούν να αντιμετωπίσουν τις αντιαεροπορικές άμυνες ενός δυνητικού αντιπάλου.
Η ταχεία εξέλιξη των μη επανδρωμένων αεροσκαφών, των συστημάτων εντοπισμού, των πυραύλων εδάφους-αέρος και των δορυφορικών τεχνολογιών υποχρεώνει τη γαλλική αεροπορία να ανανεώνει συνεχώς τα επιχειρησιακά της σενάρια.
«Είναι σαφές ότι οι ανταγωνιστές μας σήμερα δεν επιχειρούν όπως πριν από δέκα χρόνια. Ούτε εμείς, άλλωστε. Όλοι εξελίσσονται και παρακολουθούν ο ένας τον άλλον», δήλωσε ο Βιρέμ.
Σύμφωνα με τον στρατηγό, οι νέες τακτικές και τεχνολογίες ενσωματώνονται στις ασκήσεις, ώστε τα πληρώματα να εκπαιδεύονται απέναντι σε ολοένα πιο σύνθετες απειλές.
«Οι τεχνολογικές καινοτομίες εξελίσσονται με ιλιγγιώδη ταχύτητα σε κάθε τομέα. Πρέπει να προσαρμοζόμαστε σε αυτόν τον ρυθμό για να βρίσκουμε τρόπους αντιμετώπισής τους. Είναι η διαρκής αναμέτρηση ανάμεσα στο σπαθί και την ασπίδα», εξήγησε.
Η επιχείρηση «Poker» περιλαμβάνει προσομοιωμένες εκτοξεύσεις των πυρηνικών πυραύλων ASMPA-R, χωρίς πραγματική χρήση πυραύλων. Μετά την ολοκλήρωση κάθε άσκησης, αναλύονται τόσο η αποτελεσματικότητα της υποθετικής επίθεσης όσο και οι απώλειες που θα μπορούσαν να υποστούν οι γαλλικές δυνάμεις.
Ο στρατηγός διευκρίνισε ότι η επιχείρηση αντιμετωπίζεται ως πραγματική επιχειρησιακή αποστολή, γεγονός που επιτρέπει μεγαλύτερη ευελιξία σε σχέση με τις συνήθεις ασκήσεις ειρηνικής περιόδου.
Η εκπαίδευση πραγματοποιείται υπό ιδιαίτερα απαιτητικές συνθήκες, με σενάρια που περιλαμβάνουν χημικές, βιολογικές, ραδιολογικές και πυρηνικές απειλές, επιθέσεις στο γαλλικό έδαφος και επιχειρήσεις πάνω από ταραγμένες θαλάσσιες περιοχές. Οι ειδικές επιχειρησιακές διαδικασίες επιτρέπουν επίσης μεγαλύτερα περιθώρια ως προς τις συνήθεις απαιτήσεις ασφάλειας πτήσεων και τα όρια απασχόλησης των πληρωμάτων.
Από τη μυστικότητα στη δημόσια επίδειξη ισχύος
Η αυξημένη δημοσιότητα γύρω από τις γαλλικές πυρηνικές ασκήσεις αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης μεταβολής στην πολιτική αποτροπής του Παρισιού.
Μέχρι πρόσφατα, αξιωματικοί της γαλλικής Πολεμικής Αεροπορίας απέφευγαν ακόμη και να επιβεβαιώσουν την ύπαρξη της επιχείρησης «Poker». Πλέον, η παρουσίαση των δυνατοτήτων της θεωρείται μέσο ενίσχυσης της αξιοπιστίας της πυρηνικής αποτροπής απέναντι σε συμμάχους και αντιπάλους.
«Η αποστολή μας είναι να διαπερνούμε την εχθρική άμυνα, ώστε να εγγυόμαστε στον πρόεδρο, αλλά και στον αντίπαλο, ότι εάν απειληθούν τα ζωτικά μας συμφέροντα, μπορούμε να του προκαλέσουμε μη αποδεκτές καταστροφές», υπογράμμισε ο Βιρέμ.
Τον Μάρτιο του 2026, ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ανακοίνωσε την απόφαση να αυξηθεί ο αριθμός των γαλλικών πυρηνικών κεφαλών. Παράλληλα, το Παρίσι σταμάτησε να δημοσιοποιεί το ακριβές μέγεθος του οπλοστασίου του, υιοθετώντας την αρχή της «στρατηγικής ασάφειας».
Η ίδια αρχή διέπει και τον καθορισμό των περιστάσεων υπό τις οποίες η Γαλλία θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα. Το Παρίσι επιμένει ότι τα «ζωτικά συμφέροντά» του έχουν ισχυρή ευρωπαϊκή διάσταση, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο αντίδρασης σε μια σοβαρή επίθεση εναντίον ευρωπαϊκής χώρας, χωρίς να προσδιορίζει ένα απόλυτο όριο ενεργοποίησης της πυρηνικής αποτροπής.
Η αλλαγή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς Ευρωπαίοι υπουργοί Άμυνας, στρατιωτικοί και αναλυτές έχουν προειδοποιήσει για το ενδεχόμενο ρωσικής επίθεσης εναντίον χώρας του ΝΑΤΟ πριν από το τέλος της δεκαετίας.
Το ευρωπαϊκό σχέδιο Μακρόν και η αντίδραση της Μόσχας
Ο Εμανουέλ Μακρόν έχει ξεκινήσει συνομιλίες με ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για την ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα της πυρηνικής αποτροπής. Μεταξύ των χωρών που συμμετέχουν στον σχετικό διάλογο βρίσκονται η Γερμανία, η Σουηδία, η Φινλανδία και η Πολωνία.
Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζεται ακόμη και η δυνατότητα συμμετοχής ευρωπαϊκών εταίρων στις ασκήσεις «Poker», διατηρώντας πάντως τη γαλλική κυριαρχία στη λήψη αποφάσεων για τη χρήση πυρηνικών όπλων.
Η πρωτοβουλία, ωστόσο, εγείρει ερωτήματα για την αξιοπιστία της επέκτασης της γαλλικής πυρηνικής προστασίας πέρα από τα εθνικά σύνορα.
Ο ερευνητής άμυνας και ασφάλειας του Institut Montaigne, Αντρέ Λεμπλάν, έθεσε το ζήτημα κατά πόσον η γαλλική πυρηνική αποτροπή μπορεί να θεωρηθεί αξιόπιστη όταν καλείται να προστατεύσει ζωτικά συμφέροντα άλλων χωρών.
Καθώς τα γαλλικά πυρηνικά όπλα δεν έχουν χρησιμοποιηθεί ποτέ σε πολεμική επιχείρηση, η αξιοπιστία τους εξαρτάται, σύμφωνα με τον ίδιο, από τη συνέπεια και τη συνέχεια των στρατηγικών μηνυμάτων που εκπέμπει το Παρίσι.
Πρόσθετη αβεβαιότητα δημιουργούν οι προεδρικές εκλογές της Γαλλίας το 2027. Η Μαρίν Λεπέν έχει υποστηρίξει ότι οι ευρωπαϊκές χώρες που επιθυμούν να επωφεληθούν από τη γαλλική πυρηνική προστασία πρέπει να προχωρούν σε αγορές γαλλικού στρατιωτικού εξοπλισμού.
Η Μόσχα, από την πλευρά της, παρακολουθεί τις εξελίξεις και έχει ήδη αντιδράσει στις γαλλικές πρωτοβουλίες.
Στις 7 Οκτωβρίου, το Κρεμλίνο χαρακτήρισε τη δοκιμαστική εκτόξευση γαλλικού πυραύλου με δυνατότητα μεταφοράς πυρηνικής κεφαλής από υποβρύχιο, παρουσία του Μακρόν, μέρος μιας στρατηγικής αντιπαράθεσης με τη Ρωσία που οδηγεί, κατά τη ρωσική πλευρά, σε «αδιέξοδο».
Εξοπλισμοί 63,4 δισ. ευρώ και νέα πυρηνική αεροπορική βάση
Η ενίσχυση της πυρηνικής αποτροπής συνοδεύεται από ένα εκτεταμένο πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των αεροπορικών και ναυτικών πυρηνικών δυνάμεων της Γαλλίας.
Παρά τις πιέσεις στα δημόσια οικονομικά, ο προτεινόμενος αμυντικός προϋπολογισμός για το 2027 ανέρχεται σε 63,4 δισ. ευρώ, έναντι περίπου 57 δισ. ευρώ το 2026, με σχεδόν 12% των κονδυλίων να προορίζεται για την πυρηνική αποτροπή.
Στο σχέδιο περιλαμβάνεται η επαναλειτουργία της αεροπορικής βάσης Λυξέιγ (Luxeuil), σε απόσταση μικρότερη των 100 χιλιομέτρων από τα γερμανικά σύνορα, η οποία θα αποτελέσει την τέταρτη γαλλική βάση με πυρηνική αποστολή.
Οι υφιστάμενες εγκαταστάσεις βρίσκονται στις περιοχές Ιστρ, Αβόρ και Σεν-Ντιζιέ.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, έως το 2035 η βάση του Λυξέιγ θα φιλοξενεί δύο μοίρες μαχητικών Rafale προδιαγραφών F5, εξοπλισμένων με τους μελλοντικούς υπερηχητικούς πυραύλους ASN4G, οι οποίοι θα έχουν δυνατότητα μεταφοράς πυρηνικών κεφαλών.
Παράλληλα, αναπτύσσονται νέα συστήματα μη επανδρωμένων αεροσκαφών και αντιμετώπισης εχθρικών drones, με τους στρατιωτικούς επιτελείς να αναγνωρίζουν ότι η ταχύτητα των τεχνολογικών εξελίξεων μπορεί να καταστήσει ορισμένες λύσεις ξεπερασμένες μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.
«Δείτε τι συμβαίνει σήμερα στην Ουκρανία. Εμφανίζονται νέα drones και η αντιμετώπισή τους εξελίσσεται σε εξαιρετικά σύντομα χρονικά διαστήματα. Ακριβώς το ίδιο ισχύει και για εμάς. Πρέπει να γίνουμε πολύ πιο ευέλικτοι», δήλωσε ο Βιρέμ.
Ο στρατηγός επισήμανε επίσης την ανάγκη για πυραύλους αέρος-αέρος μεγαλύτερου βεληνεκούς, ενίσχυση των δυνατοτήτων εξουδετέρωσης της εχθρικής αεράμυνας και ανάπτυξη συνεργατικών μη επανδρωμένων συστημάτων μάχης.
Η ανάγκη για περισσότερα Rafale και η απόλυτη προτεραιότητα
Μια ακόμη πρόκληση αφορά τον αριθμό των διαθέσιμων μαχητικών, δεδομένου ότι τα Rafale που έχουν πυρηνική αποστολή χρησιμοποιούνται και σε συμβατικές στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Σύμφωνα με τον Βιρέμ, η γαλλική Πολεμική Αεροπορία ενδέχεται να χρειαστεί μελλοντικά περίπου 230 μαχητικά αεροσκάφη, έναντι των 185 που διαθέτει σήμερα.
Το ζήτημα έχει τεθεί επανειλημμένα από τον αρχηγό της γαλλικής Αεροπορίας και Διαστημικής Δύναμης, στρατηγό Ζερόμ Μπελανζέ, χωρίς ωστόσο η υπόσχεση του Μακρόν για διεύρυνση του στόλου να έχει ενσωματωθεί στην τελευταία αναθεώρηση του νόμου περί στρατιωτικού προγραμματισμού.
Ο διοικητής των Στρατηγικών Αεροπορικών Δυνάμεων διαβεβαίωσε, πάντως, ότι οι δημοσιονομικοί περιορισμοί δεν πρόκειται να θέσουν σε δεύτερη μοίρα τη διατήρηση της πυρηνικής ισχύος.
«Η απόλυτη προτεραιότητα, ο πυρήνας των πάντων, είναι η πυρηνική αποτροπή», ανέφερε, προσθέτοντας ότι οι δημοσιονομικές επιλογές γίνονται πάντοτε με γνώμονα την προστασία της.
Νέα εξέλιξη: Κοινή πυρηνική άσκηση με τη Βρετανία
Η ευρωπαϊκή διάσταση της γαλλικής στρατηγικής ενισχύθηκε περαιτέρω στις 20 και 21 Οκτωβρίου 2026, όταν γαλλικά και βρετανικά μαχητικά συμμετείχαν για πρώτη φορά σε κοινή αεροπορική άσκηση συνδεδεμένη με τη γαλλική πυρηνική αποτροπή.
Στην επιχείρηση «Rummy», βρετανικά Typhoon συνόδευσαν γαλλικά Rafale κατά τη διάρκεια προσομοιωμένης αποστολής πυρηνικού πλήγματος πάνω από τη Μεσόγειο, χωρίς να χρησιμοποιηθούν πραγματικά πυρηνικά όπλα.
Η εξέλιξη αυτή εντάσσεται στη διεύρυνση της αμυντικής συνεργασίας Παρισιού και Λονδίνου, με τις δύο χώρες να διατηρούν ανεξάρτητες τις πυρηνικές τους δυνάμεις και την αρμοδιότητα λήψης αποφάσεων για ενδεχόμενη χρήση τους.
