Στην Αθήνα η συζήτηση των τελευταίων ημερών περιστρέφεται γύρω από ένα ερώτημα: Ζητήθηκε τουρκική άδεια για να ερευνηθεί ο βυθός ανάμεσα στην Κρήτη και την Κύπρο;
Η ελληνική κυβέρνηση λέει ότι δεν ζητήθηκε και ότι η γαλλική διακοίνωση είχε χαρακτήρα ενημέρωσης. Η Αγκυρα, πάντως, απάντησε στις αναγγελίες για τις έρευνες με δική της αντι-NAVTEX, επαναφέροντας τις παράνομες διεκδικήσεις της για τμήματα της περιοχής. Οι έρευνες προηγούνται της πόντισης, αλλά η αντιπαράθεση έχει ήδη ανοίξει το πολιτικό ερώτημα: Ποιος θα έχει λόγο στα έργα που αλλάζουν τον γεωπολιτικό και γεωοικονομικό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου.
Μια απάντηση δίνει η έκθεση με τίτλο «Ανατομία του ισραηλινού επεκτατισμού», που δημοσιεύθηκε στις 23 Οκτωβρίου από την τουρκική Εθνική Ακαδημία Πληροφοριών, φορέα συνδεδεμένο με την τουρκική υπηρεσία πληροφοριών, τη διαβόητη ΜİT. Οπως την παρουσιάζει η ιστοσελίδα Nordic Monitor (συντάκτες της οποίας είναι αυτοεξόριστοι Τούρκοι δημοσιογράφοι), η Ακαδημία διαβάζει τις κινήσεις του Ισραήλ από τη Συρία έως την Ερυθρά Θάλασσα ως μέρος μιας στρατηγικής που περιορίζει τα περιθώρια της Τουρκίας να ασκεί επιρροή. Στον ίδιο χάρτη τοποθετεί τη συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, την οποία περιγράφει ως απόπειρα… περικύκλωσης.
Στη Συρία, η Αγκυρα επενδύει στην ενίσχυση της κεντρικής εξουσίας και στη συνεργασία της με τη Δαμασκό, ενώ η Ακαδημία αποδίδει στο Ισραήλ την επιδίωξη να περιορίσει τη στρατιωτική ανασυγκρότηση της χώρας. Στο Κέρας της Αφρικής, η ισραηλινή αναγνώριση της Σομαλιλάνδης συναντά την τουρκική παρουσία στη Σομαλία. Πρόκειται για διαφορετικές συγκρούσεις συμφερόντων. Η επιλογή της Ακαδημίας να τις εντάξει σε ένα ενιαίο σχέδιο αποκαλύπτει κυρίως πώς η ίδια ιεραρχεί τις απειλές για την Τουρκία.
Το καλώδιο και η τουρκική λογική
Εδώ αποκτά σημασία το καλώδιο. Η έκθεση δεν το κατονομάζει, αλλά η λογική της γίνεται καθαρή όταν εξετάζει τον Οικονομικό Διάδρομο Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης –τον IMEC– και τον ανταγωνισμό γύρω από τις διαδρομές εμπορίου, ενέργειας και δεδομένων. Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, με τη σχεδιαζόμενη επέκταση προς το Ισραήλ, δίνει χειροπιαστό περιεχόμενο σε αυτή τη συζήτηση. Δημιουργεί μια μόνιμη σύνδεση ανάμεσα στην Κύπρο και στο ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο μέσω της Ελλάδας. Αν επεκταθεί στο Ισραήλ, η τριμερής συνεργασία θα αποκτήσει επιπλέον και κοινή ενεργειακή υποδομή.
Ενδεικτική είναι και η απάντηση που προτείνει η τουρκική Ακαδημία. Δίνει βάρος στη διαδρομή, που φιλοδοξεί να συνδέσει τον Κόλπο με την Ευρώπη μέσω Ιράκ και Τουρκίας, και σε έναν δεύτερο διάδρομο μέσω Κασπίας. Η επιλογή αυτή δείχνει πόση σημασία αποδίδει η Αγκυρα στη διατήρηση του ρόλου της ως κόμβου ανάμεσα σε Ασία και Ευρώπη. Οσο περισσότερες βιώσιμες διαδρομές αποκτούν οι γείτονές της, τόσο μικρότερη γίνεται η δυνατότητα της Τουρκίας να επηρεάζει τις επιλογές τους.
Η τουρκική αντι-NAVTEX επαναφέρει μια διεκδίκηση θαλάσσιας δικαιοδοσίας. Η έκθεση της τουρκικής Εθνικής Ακαδημίας Πληροφοριών βοηθά να καταλάβουμε γιατί η Αγκυρα δίνει σε αυτή τη διεκδίκηση τόσο βάρος, ακόμη και όταν το πλοίο που πρόκειται να βγει στη θάλασσα έχει αποστολή, απλώς, να κάνει μετρήσεις στον βυθό. Για την Αθήνα και τη Λευκωσία, το διακύβευμα είναι αν μπορούν να περάσουν από τις διακηρύξεις συνεργασίας σε έργα που θα λειτουργούν για δεκαετίες, χωρίς κάθε στάδιο της κατασκευής τους να γίνεται αντικείμενο διαπραγμάτευσης με την Τουρκία…
