Αυξανόμενες πιέσεις δέχονται τα συνταξιοδοτικά συστήματα παγκοσμίως, καθώς η μείωση των γεννήσεων και η αύξηση του προσδόκιμου ζωής μεταβάλλουν τη σχέση εργαζομένων και συνταξιούχων, δημιουργώντας σοβαρές προκλήσεις για τη χρηματοδότηση των μελλοντικών συντάξεων εξαιτίας του δημογραφικού.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Δείκτη Συντάξεων του Marsh CFA Institute για το 2026, από τα 55 συνταξιοδοτικά συστήματα που εξετάζονται, τα 43 βρίσκονται σε χώρες με δείκτη γονιμότητας χαμηλότερο από το όριο αναπλήρωσης του πληθυσμού, δηλαδή τα 2,1 παιδιά ανά γυναίκα. Σε 23 χώρες, μάλιστα, ο δείκτης υποχωρεί κάτω από το 1,5.
Η γήρανση του πληθυσμού αυξάνει τις πιέσεις
Το προσδόκιμο ζωής μετά την ηλικία των 65 ετών στις ανεπτυγμένες οικονομίες έχει αυξηθεί κατά 50,9% από το 1950, ξεπερνώντας πλέον τα 20 επιπλέον χρόνια.
Η εξέλιξη αυτή επιβαρύνει ιδιαίτερα τα συστήματα καθορισμένων παροχών, τα οποία εγγυώνται συγκεκριμένο συνταξιοδοτικό εισόδημα. Παράλληλα, στα συστήματα καθορισμένων εισφορών, όπου η σύνταξη εξαρτάται από τις αποταμιεύσεις και τις επενδυτικές αποδόσεις, αυξάνεται ο κίνδυνος εξάντλησης των διαθέσιμων κεφαλαίων των ασφαλισμένων.
Ο Σεμπαστιάν Μπετερμιέ, διευθυντής του Διεθνούς Κέντρου Διαχείρισης Συντάξεων, προειδοποιεί ότι το πρόβλημα διογκώνεται, καθώς ορισμένα ταμεία καλούνται να καταβάλλουν συντάξεις ακόμη και για σχεδόν μισό αιώνα.
Κίνδυνος εξάντλησης αποθεματικών στις ΗΠΑ
Οι δημογραφικές πιέσεις έχουν ήδη σημαντικές οικονομικές συνέπειες. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Κύριο Ταμείο Κοινωνικής Ασφάλισης (OASI) προβλέπεται να εξαντλήσει τα αποθεματικά του ασφαλιστικού συστήματος έως το τέλος του 2032, σύμφωνα με την έκθεση των διαχειριστών του.
Την ίδια στιγμή, αρκετά συνταξιοδοτικά ταμεία αναζητούν υψηλότερες επενδυτικές αποδόσεις, αναλαμβάνοντας μεγαλύτερους κινδύνους.
Στην Αυστραλία, το ένα τρίτο των ταμείων εμφάνισε αρνητικές ταμειακές ροές σε ορίζοντα τριετίας, ενώ στις ΗΠΑ τα δημόσια συνταξιοδοτικά ταμεία διατηρούν μόλις το 20% των κεφαλαίων τους σε ομόλογα, κατευθύνοντας το υπόλοιπο σε μετοχές και εναλλακτικές επενδύσεις.
Οι λύσεις και η πρόκληση της βιωσιμότητας
Παρά τις δυσμενείς προβλέψεις, στελέχη της ασφαλιστικής αγοράς εκτιμούν ότι η τεχνολογική πρόοδος, η διαφοροποίηση των επενδύσεων και η μεταναστευτική πολιτική μπορούν να περιορίσουν μέρος των πιέσεων.
Ο Ντέιβιντ Ελία, διευθύνων σύμβουλος του αυστραλιανού ταμείου Hostplus, επισημαίνει ότι οι κυβερνήσεις διαθέτουν εργαλεία για την αντιμετώπιση του προβλήματος, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η δημογραφική γήρανση θα απαιτήσει ουσιαστικές παρεμβάσεις.
Η έκθεση προειδοποιεί ότι ελάχιστα συνταξιοδοτικά συστήματα θεωρούνται βιώσιμα με τη σημερινή τους μορφή, αναδεικνύοντας την ανάγκη προσαρμογής τους στις νέες δημογραφικές και οικονομικές συνθήκες.
Σύμφωνα με την έκθεση, η αντιμετώπιση των πιέσεων προϋποθέτει σαφέστερους στόχους για τα συνταξιοδοτικά συστήματα, επαρκή χρηματοδότηση των μελλοντικών υποχρεώσεων και μεγαλύτερη ευελιξία στις μορφές συνταξιοδότησης
