Στην προκήρυξη του πρώτου διαγωνισμού του Εθνικού Διαστημικού Προγράμματος «HELLAS-SPACE 2.0», προϋπολογισμού 69 εκατ. ευρώ, προχωρά το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης.
Το έργο αφορά την ανάπτυξη εθνικού αστερισμού τριών οπτικών δορυφόρων Παρατήρησης της Γης πολύ υψηλής χωρικής ανάλυσης, με στόχο την ενίσχυση της αυτονομίας της Ελλάδας στην πρόσβαση σε δορυφορικά δεδομένα και την κάλυψη επιχειρησιακών αναγκών των δημόσιων υπηρεσιών.
Ο διαγωνισμός διενεργείται από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA), σε συνεργασία με το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης και το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος (ΕΛΚΕΔ). Πρόκειται για την πρώτη διαγωνιστική διαδικασία του νέου προγράμματος, συνολικού προϋπολογισμού 350 εκατ. ευρώ, το οποίο συνεχίζει και διευρύνει τις δυνατότητες που αναπτύχθηκαν μέσω του πρώτου Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων.
Με την ανάπτυξη του νέου συστήματος, η Ελλάδα θα αποκτήσει τη δυνατότητα συλλογής δορυφορικών εικόνων με ανάλυση έως 30 εκατοστών και υψηλή συχνότητα παρατήρησης της ελληνικής επικράτειας και της ευρύτερης περιοχής της Μεσογείου. Η υποδομή θα παρέχει δεδομένα στις αρμόδιες υπηρεσίες για την επιτήρηση της επικράτειας, την πολιτική προστασία και την προστασία του περιβάλλοντος, περιορίζοντας παράλληλα την εξάρτηση από τρίτους παρόχους.
Οι νέοι οπτικοί δορυφόροι θα υποστηρίζουν την ταχεία χαρτογράφηση περιοχών που πλήττονται από φυσικές καταστροφές, όπως πυρκαγιές, πλημμύρες και σεισμούς, καθώς και την αποτύπωση ζημιών σε υποδομές.
Παράλληλα, μέσω της σύγκρισης δορυφορικών εικόνων από διαφορετικές χρονικές περιόδους, θα είναι δυνατός ο εντοπισμός νέων κατασκευών, μεταβολών στη χρήση γης και αποθέσεων υλικών. Τα δεδομένα αυτά θα διευκολύνουν τους ελέγχους για πιθανές αυθαίρετες επεμβάσεις σε δασικές, παράκτιες και προστατευόμενες περιοχές, καθώς και για την ύπαρξη παράνομων χωματερών.
Στον τομέα της θαλάσσιας επιτήρησης, η συνδυαστική αξιοποίηση οπτικών εικόνων, άλλων δορυφορικών δεδομένων και πληροφοριών ναυσιπλοΐας θα συμβάλλει στον εντοπισμό και την παρακολούθηση πλοίων που δεν εκπέμπουν σήμα αναγνώρισης (AIS).
Με τον τρόπο αυτό αναμένεται να ενισχυθεί το έργο του Λιμενικού Σώματος, τόσο στη διερεύνηση ύποπτων δραστηριοτήτων όσο και στην αντιμετώπιση της παράνομης αλιείας και στην προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.
Το έργο περιλαμβάνει το σύνολο των απαιτούμενων διαδικασιών για την ανάπτυξη της νέας δορυφορικής υποδομής, από τον σχεδιασμό, την κατασκευή, την ολοκλήρωση και τις δοκιμές των δορυφόρων έως την εκτόξευση και την παραλαβή τους σε τροχιά.
Προβλέπεται επίσης η ανάπτυξη του επίγειου τμήματος ελέγχου και επεξεργασίας δεδομένων, ώστε να δημιουργηθεί μια ολοκληρωμένη υποδομή που θα καλύπτει τη συλλογή, την επεξεργασία και την αξιοποίηση των δορυφορικών εικόνων από τους αρμόδιους φορείς.
Τρεις ακόμη διαγωνισμοί έως το τέλος του 2026
Στο πλαίσιο του «HELLAS-SPACE 2.0», εντός Νοεμβρίου 2026 αναμένεται να προκηρυχθεί δεύτερος διαγωνισμός, ο οποίος θα αφορά θερμικούς δορυφόρους ελληνικής ιδιοκτησίας.
Οι συγκεκριμένοι δορυφόροι θα ενισχύσουν την περιβαλλοντική παρακολούθηση και τη δυνατότητα εντοπισμού εστιών πυρκαγιάς, ακόμη και κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Έως το τέλος του έτους προγραμματίζεται η προκήρυξη δύο επιπλέον διαγωνισμών. Ο πρώτος θα αφορά μικροδορυφόρους εντοπισμού ραδιοσημάτων, οι οποίοι θα υποστηρίζουν, μεταξύ άλλων, τον εντοπισμό σκαφών που δεν εκπέμπουν σήμα αναγνώρισης.
Ο δεύτερος θα αφορά συστήματα επίγνωσης της κατάστασης στο διάστημα, με αντικείμενο την παρακολούθηση κινδύνων που ενδέχεται να επηρεάσουν την ασφαλή λειτουργία των διαστημικών υποδομών.
Σύμφωνα με την προκήρυξη, η καταληκτική ημερομηνία υποβολής προσφορών για τον πρώτο διαγωνισμό, ύψους 69 εκατ. ευρώ, είναι η 23η Δεκεμβρίου 2026, στις 13:00.
