Το νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, προβλέπει 20 παρεμβάσεις στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, με μείωση χρεώσεων ΥΚΩ, σταθερά τιμολόγια και επενδύσεις.
Σημαντικές αλλαγές στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, με άμεσο αποτύπωμα στους οικιακούς καταναλωτές, τις επιχειρήσεις και τις τοπικές κοινωνίες, φέρνει το νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας που παρουσίασε στη Βουλή ο Σταύρος Παπασταύρου. Οι 20 βασικότερες παρεμβάσεις περιλαμβάνουν μείωση κατά 50% της χρέωσης Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας στην πρώτη κλίμακα κατανάλωσης, υποχρεωτικά σταθερά συμβόλαια ρεύματος διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους, ενισχυμένη προστασία των καταναλωτών από τους προμηθευτές και επενδύσεις 2,3 δισ. ευρώ για την απανθρακοποίηση των ελληνικών νησιών. Παράλληλα, προβλέπονται νέοι κανόνες για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, την αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας και τα Data Centers, καθώς και παρεμβάσεις με περιβαλλοντικό και χωροταξικό αποτύπωμα.
Οι παρεμβάσεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η ενεργειακή κρίση, οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και ο συνεχιζόμενος πόλεμος στην Ουκρανία διατηρούν υψηλή την πίεση στις τιμές της ενέργειας. Η κυβέρνηση επιδιώκει αφενός να ενισχύσει την προστασία των καταναλωτών και αφετέρου να διαμορφώσει ένα πιο διαφανές και ανθεκτικό πλαίσιο λειτουργίας της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Η τοποθέτηση
«Το νομοσχέδιο που καταθέσαμε στη Βουλή, για τη βελτίωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, έχει βασική κατεύθυνση να βοηθήσει τον καταναλωτή και δώσει μεγαλύτερη διαφάνεια στην αγορά ενέργειας. Έρχεται επίσης δώσει λύσεις σε μια σειρά από περιβαλλοντικά και χωροταξικά θέματα που απασχολούν τις τοπικές κοινωνίες, για πάρα πολλά χρόνια», δήλωσε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, μιλώντας, νωρίτερα σήμερα, στην κοινοβουλευτική επιτροπή, όπου επεξεργάζεται το σχέδιο νόμου «Βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας - Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1711 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Ιουνίου 2024 για την τροποποίηση των οδηγιών (ΕΕ) 2018/2001 και (ΕΕ) 2019/944 και λοιπές διατάξεις».
Το γεωπολιτικό περιβάλλον και οι τιμές
Ο υπουργός αναφέρθηκε στους λόγους της νομοθετικής πρωτοβουλίας και στην αναγκαιότητα άμεσων παρεμβάσεων, σε εθνικό, αλλά και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η γεωπολιτική κρίση στη Μ. Ανατολή και η συνεχιζόμενη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία έχουν δημιουργήσει μια κατακόρυφη αύξηση των τιμών σε φυσικό αέριο και πετρέλαιο, με συνακόλουθη την αύξηση της ηλεκτρικής ενέργειας και των προϊόντων, και αυτά είναι γεγονότα που πιέζουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις, τους πολίτες σε όλη την Ευρώπη, ανέφερε ο κ. Παπασταύρου.
Σημείωσε, ωστόσο, η Ελλάδα, η πρώτη χώρα που έθεσε την ανάγκη να υπάρξει ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια, τον Σεπτέμβριο έγινε η πρώτη χώρα που έγινε δεκτό το αίτημα της για ρήτρα διαφυγής και «αυτή τη στιγμή, η είναι η μόνη χώρα στην οποία έχει εγκριθεί η ρήτρα διαφυγής». Καθώς, όμως, η ρήτρα διαφυγής που έχει εγκρίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αφορά επενδύσεις για την εξοικονόμηση ενέργειας, και πάλι η Ελλάδα ζήτησε στο Συμβούλιο Υπουργών (σ.σ. την προηγούμενη εβδομάδα) να δοθεί ευελιξία, ώστε μέρος από το 1 δις ευρώ να κατευθυνθεί σε άμεσα μέτρα στήριξης καταναλωτών και επιχειρήσεων και αυτό είναι κάτι που ακόμα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τη συζητά και δεν το έχει κάνει ακόμα δεκτό. Για τον λόγο αυτό, η Ελλάδα έχει ζητήσει σύγκληση των υπουργών Ενέργειας και Οικονομικών των κρατών μελών.
«'Αρα η Ελλάδα είναι η πρώτη χώρα που ζήτησε μέτρα, η Ελλάδα είναι η πρώτη χώρα που ζήτησε ρήτρα διαφυγής, η Ελλάδα είναι η πρώτη και μόνη χώρα για την οποία έχει γίνει, μέχρι στιγμής, δεκτό το αίτημά της, και η Ελλάδα είναι αυτή που έθεσε από το ποσό που εγκρίθηκε, μέρος του να κατευθυνθεί για τη στήριξη της κοινωνίας», είπε ο Σταύρος Παπασταύρου και πρόσθεσε ο Πρωθυπουργός ζήτησε και πέτυχε να περιληφθεί στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ότι απαιτείται επειγόντως συντονισμένη ευρωπαϊκή αντίδραση, με στοχευμένα και προσωρινά μέτρα.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας ανέφερε ότι, σε εθνικό επίπεδο, η κυβέρνηση προσπαθεί κάθε 15 μέρες να ενισχύει στο πετρέλαιο κίνησης, στην αμόλυβδη βενζίνη, ανακοινώθηκε αυξημένο επίδομα για το πετρέλαιο θέρμανσης. «Προφανώς το βάρος είναι δυσβάσταχτο για τα νοικοκυριά, αλλά είναι μια αρωγή. Τα μέτρα αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης έχουν φτάσει, από τον Μάρτιο, το 1,3 δις, εκ των οποίων τα 860 εκατομμύρια είναι έκτακτα μέτρα αντιμετώπισης του ενεργειακού κόστους και 540 εκατομμύρια είναι η μόνιμη αύξησης ενίσχυσης των συνταξιούχων και διεύρυνσης της επιστροφής ενοικίου», είπε ο κ. Παπασταύρου και σημείωσε ότι με βάση την αξιολόγηση και τη σύγκριση των τιμών για το πρώτο εξάμηνο του 2026, όπως αυτά τα δημοσιοποίησε η Eurostat, η Ελλάδα, ως προς την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας, είναι 15% κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. «Είμαστε λοιπόν η 12η χώρα με τη χαμηλότερη τιμή από τις 27. Είναι αυτό αρκετό; Προφανώς όχι. Αλλά δίνει μια τάξη μεγέθους. Αυτή τη στιγμή η κατακόρυφη αύξηση των τιμών επηρεάζει όλη την Ευρώπη και αυτό που πετυχαίνουμε εμείς, με το ενεργειακό μείγμα και τις ΑΠΕ, είναι να έχουμε ένα σχετικό ανάχωμα», είπε. Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι τα στοιχεία αυτά αν διαβαστούν σε συνδυασμό με την αγοραστική δύναμη των πολιτών, «τότε είμαστε ακριβώς στο μέσο ευρωπαϊκό όρο, 1% με 2% πάνω από τον μέσο όρο και άρα η Ελλάδα που δεν είναι απομονωμένο νησί στην ΕΕ., συνεπηρεάζεται από την κατακόρυφη αύξηση των τιμών. Προσπαθεί, όμως, με το ενεργειακό μείγμα να είναι στο μέσο όρο και κάτω από τον μέσο όρο και συγχρόνως στα πλαίσια του δημοσιονομικού χώρου, προσπαθεί να στηρίξει τα νοικοκυριά και να πιέζει την Ευρώπη, να μπορέσουν ιδίως οι χώρες που έχουν πλεόνασμα, να δώσουν μέρος του πλεονάσματος αυτού, για να στηρίξουν τους πολίτες τους».
Το νομοσχέδιο
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας σταχυολόγησε τα 20 βασικότερα σημεία του νομοσχεδίου:
1. Μείωση χρέωσης ΥΚΩ για όλους τους οικιακούς καταναλωτές: Υλοποιείται η κυβερνητική δέσμευση με τη μείωση κατά 50% της μοναδιαίας χρέωσης Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας στην πρώτη κλίμακα κατανάλωσης, χάρη στη σταδιακή διασύνδεση των νησιών με το ηπειρωτικό σύστημα.
2. Επενδύσεις 2,3 δισ. ευρώ στα ελληνικά νησιά: Ενεργοποιείται το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νησιών για τη χρηματοδότηση έργων ΑΠΕ, αποθήκευσης, ηλεκτρικών διασυνδέσεων, δικτύων, υποδομών φόρτισης και φραγμάτων, μειώνοντας την εξάρτηση από το πετρέλαιο.
3. Ασφάλεια και προβλεψιμότητα τιμής ρεύματος: Οι μεγάλοι προμηθευτές υποχρεούνται να προσφέρουν σταθερά συμβόλαια διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους, απαγορεύοντας τη μονομερή αλλαγή τιμών και όρων κατά τη διάρκειά τους.
4. Ενισχυμένη προστασία απέναντι στον προμηθευτή: Προβλέπεται αυτόματη προστασία από τη διακοπή ρεύματος κατά τη διαδικασία επίλυσης διαφορών, αντί της δικαστικής διαδικασίας που προβλέπεται σήμερα, για έως δύο καταγγελίες με διάρκεια έως 90 ημέρες για καθεμία. Επιπλέον, παρατείνεται η παραμονή στον Προμηθευτή Τελευταίου Καταφυγίου από 3 μήνες σε 6 μήνες και ενισχύονται οι αρμοδιότητες της ΡΑΑΕΥ.
5. Στρατηγικές αντιστάθμισης κινδύνου: Οι εταιρείες προμήθειας υποχρεούνται να διαθέτουν μηχανισμούς διαχείρισης κινδύνου και να υποβάλονται σε δοκιμές αντοχής έναντι απότομων διακυμάνσεων της χονδρεμπορικής αγοράς.
6. Κοινή χρήση καθαρής ενέργειας: Νοικοκυριά, Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις και δημόσιοι φορείς αποκτούν τη δυνατότητα να μοιράζονται ενέργεια που παράγουν οι ίδιοι από ΑΠΕ, συμμετέχοντας ενεργά στην αγορά.
7. Διαφανής πρόσβαση στο ηλεκτρικό δίκτυο: ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ θα δημοσιεύουν ανά τρίμηνο στοιχεία διαθεσιμότητας νέων συνδέσεων, ενώ οι σχετικές αιτήσεις θα διεκπεραιώνονται αποκλειστικά ψηφιακά.
8. Ευέλικτες συνδέσεις δικτύου: Θεσπίζονται ευέλικτες συνδέσεις σε περιοχές με περιορισμένη τρέχουσα ισχύ, επιτρέποντας σε ώριμες επενδύσεις να προχωρούν χωρίς να αναμένουν την ολοκλήρωση των έργων αναβάθμισης.
9. Διευκόλυνση δημοτικών έργων καθαρής ενέργειας: Οι ΟΤΑ απαλλάσσονται από τέλη υποβολής αιτήσεων ΑΠΕ στη ΡΑΑΕΥ και τους Διαχειριστές, καθώς και από το Τέλος Δέσμευσης Χώρου, λαμβάνοντας παράλληλα παρατάσεις προθεσμιών.
10. Στήριξη επαγγελματιών αγροτών: Παρέχεται εκ νέου η δυνατότητα στους επαγγελματίες αγρότες να υποβάλουν την απαιτούμενη δήλωση για το 2025, διασφαλίζοντας την αυξημένη αποζημίωση των έργων ΑΠΕ που διαθέτουν.
11. Προστασία οικιακών αυτοπαραγωγών από αρνητικές τιμές: Για μικρά οικιακά φωτοβολταϊκά έως 10,8 kW, η τιμή αποζημίωσης της περίσσειας παραγωγής σε περιόδους αρνητικών τιμών χονδρεμπορικής θα λογίζεται ως μηδενική.
12. Αυστηρό πλαίσιο για τα Data Centers: Θεσπίζονται υποχρεώσεις κάλυψης του κόστους σύνδεσης, ετήσια κατανάλωση 60% από ΑΠΕ, εγγυητική επιστολή 200.000 ευρώ ανά MW, δημιουργία Μητρώου στη ΡΑΑΕΥ και ανταποδοτικό όφελος 15.000 ευρώ ανά MW ετησίως για δήμους και τοπικούς καταναλωτές.
13. Ασφάλεια ιδιωτικών ηλεκτρικών δικτύων ΑΠΕ: Καθιερώνονται ετήσιες τεχνικές εκθέσεις, έλεγχοι από τον ΔΕΔΔΗΕ και κυρώσεις, περιορίζοντας την εναέρια όδευση αποκλειστικά στις περιπτώσεις τεχνικής αδυναμίας υπόγειας λύσης.
14. Επιτάχυνση αποθήκευσης ενέργειας: Απλοποιούνται οι διαδικασίες για σταθμούς αποθήκευσης και ολοκληρώνεται η αξιολόγηση επενδυτικών αιτημάτων ισχύος 7.771,78 MW, ενισχύοντας την αξιοποίηση της φθηνής πράσινης ενέργειας.
15. Μετεγκατάσταση οικισμού Μεταμόρφωσης Παλαμά: Δρομολογείται η ασφαλής μετεγκατάσταση των 324 μόνιμων κατοίκων σε κατάλληλη γειτονική περιοχή νότια του Παλαμά, προκειμένου να προστατευθούν από επαναλαμβανόμενα πλημμυρικά φαινόμενα.
16. Ολοκληρωμένη προστασία Θερμαϊκού Κόλπου: Ο θαλάσσιος χώρος ανάμεσα στις περιοχές Natura 2000 υπάγεται στην αρμοδιότητα του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α., αντιμετωπίζοντας τον Κόλπο ως ενιαία οικολογική ενότητα για την πρόληψη της ρύπανσης.
17. Μονάδα Φροντίδας Ηλικιωμένων στην Τανάγρα: Καθορίζεται ειδικός χώρος στη θέση «Νταμάρι» Δηλεσίου για την ανέγερση σύγχρονης μονάδας πρόνοιας, στο πλαίσιο των κοινωφελών δράσεων της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών.
18. Οριστική λύση για τις καλύβες στο Δέλτα του Έβρου: Παρατείνεται η αναστολή κυρώσεων για τις 168 καλύβες ψαράδων και κυνηγών έως την έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος για τις περιοχές Natura, βάζοντας τέλος στις διαδοχικές ετήσιες παρατάσεις.
19. Αναβάθμιση γηπέδου «Γ. Καραϊσκάκης»: Προβλέπεται προσαρμογή στις σύγχρονες διεθνείς προδιαγραφές, αύξηση χωρητικότητας από ενδεικτικά 33.500 σε 52.000 θέεις, 1.800 θέσεις στάθμευσης, μείωση συντελεστή δόμησης, διασφάλιση 65% αμιγώς αθλητικών χρήσεων και 49ετής παραχώρηση διαχείρισης.
20. Διορθώσεις στον Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας: Αποσαφηνίζεται ότι οι παρεμβάσεις αφορούν αποκλειστικά διορθώσεις τυπογραφικών παροραμάτων και αριθμήσεων άρθρων του «Νικόλαος Ταγαράς» και όχι θεσμοθέτηση νέων ρυθμίσεων.
Η συζήτηση του νομοσχεδίου θα συνεχιστεί στην Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής αύριο Τετάρτη, 4 Νοεμβρίου.
