Μόλις το 49% των Αμερικανών υποστηρίζει πλέον τη θανατική ποινή, σύμφωνα με δημοσκόπηση της Gallup, καταγράφοντας το χαμηλότερο ποσοστό από το 1971.
Για πρώτη φορά έπειτα από 55 χρόνια, η υποστήριξη της θανατικής ποινής στις Ηνωμένες Πολιτείες υποχωρεί κάτω από το όριο του 50%, σύμφωνα με έρευνα του ινστιτούτου Gallup, που δημοσιεύθηκε την Τρίτη 10 Νοεμβρίου.
Συγκεκριμένα, το 49% των Αμερικανών ενηλίκων τάσσεται υπέρ της επιβολής της εσχάτης των ποινών σε καταδικασμένους για ανθρωποκτονία, ενώ το 45% δηλώνει αντίθετο. Το αντίστοιχο ποσοστό υποστήριξης ανερχόταν σε 52% το 2025, με τη φετινή μεταβολή να βρίσκεται εντός του στατιστικού περιθωρίου σφάλματος, αλλά να αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε βάθος χρόνου.
Η τελευταία φορά που είχε καταγραφεί ανάλογο επίπεδο αποδοχής ήταν το 1971, όταν επίσης το 49% των ερωτηθέντων υποστήριζε τη θανατική ποινή. Το ιστορικά χαμηλότερο ποσοστό, 42%, είχε σημειωθεί το 1966, ενώ το υψηλότερο, 80%, το 1994.
Η δημοσκόπηση πραγματοποιήθηκε τηλεφωνικά από την 1η έως τις 19 Οκτωβρίου, με τη συμμετοχή 1.200 ενηλίκων και περιθώριο σφάλματος ±4 ποσοστιαίες μονάδες.
Η αποτυχημένη εκτέλεση που αναζωπύρωσε τη συζήτηση
Η διεξαγωγή της έρευνας συνέπεσε με την αναζωπύρωση της δημόσιας αντιπαράθεσης για τις μεθόδους εκτέλεσης στις Ηνωμένες Πολιτείες, έπειτα από ένα πρωτοφανές περιστατικό στο Τενεσί.
Στις 30 Σεπτεμβρίου, οι σωφρονιστικές αρχές της πολιτείας επιχείρησαν να εκτελέσουν τη 50χρονη Κρίστα Πάικ, η οποία είχε καταδικαστεί σε θάνατο για ανθρωποκτονία που διαπράχθηκε το 1995. Η διαδικασία απέτυχε, καθώς η κρατούμενη παρέμεινε ζωντανή παρά τη χορήγηση δύο δόσεων του φαρμάκου που χρησιμοποιείται για τη θανατηφόρα ένεση.
Η Πάικ μεταφέρθηκε σε νοσοκομείο, ενώ ο κυβερνήτης του Τενεσί, Μπιλ Λι, αποφάσισε να αναστείλει τις υπόλοιπες προγραμματισμένες εκτελέσεις για το 2026 και διέταξε ανεξάρτητη έρευνα για τις συνθήκες του περιστατικού.
Η υπόθεση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις σχετικά με την ασφάλεια των διαδικασιών και τις συνταγματικές εγγυήσεις που πρέπει να τηρούνται κατά την εκτέλεση καταδικασμένων κρατουμένων.
Στη συζήτηση προστέθηκε η πρόταση του Αμερικανού υπουργού Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, να μεταδοθεί ζωντανά η προγραμματισμένη για τις 3 Δεκεμβρίου εκτέλεση του πρώην στρατιωτικού ψυχιάτρου Νιντάλ Χασάν από εκτελεστικό απόσπασμα.
Ο Χασάν έχει καταδικαστεί για τη δολοφονία 13 ανθρώπων σε στρατιωτική βάση του Τέξας το 2009. Η προοπτική τηλεοπτικής μετάδοσης προκάλεσε αντιδράσεις, με αποτέλεσμα ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ να ακυρώσει στις 15 Οκτωβρίου τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία, διατηρώντας ωστόσο σε ισχύ τον προγραμματισμό της εκτέλεσης.
Η αντίδραση των οργανώσεων κατά της θανατικής ποινής
Η Λόρα Πόρτερ, επικεφαλής συμμαχίας αμερικανικών οργανώσεων που αγωνίζονται για την κατάργηση της θανατικής ποινής, εκτίμησε ότι τα αποτελέσματα της δημοσκόπησης σηματοδοτούν μια σημαντική μεταβολή στη στάση της κοινής γνώμης.
Όπως δήλωσε, οι Αμερικανοί έχουν συγκλονιστεί τόσο από την αποτυχημένη εκτέλεση στο Τενεσί όσο και από την πρόταση για ζωντανή μετάδοση μιας εκτέλεσης, γεγονότα που, κατά την εκτίμησή της, συνέβαλαν στην επανεξέταση της θανατικής ποινής από σημαντικό τμήμα της κοινωνίας.
Η συμμαχία επισήμανε επίσης ότι Ρεπουμπλικανοί και Δημοκρατικοί κυβερνήτες προχωρούν ολοένα συχνότερα σε παρεμβάσεις επιείκειας, υποστηρίζοντας ότι η εφαρμογή της εσχάτης των ποινών έχει αποτύχει ως θεσμός.
Χαρακτηριστική είναι η πρωτοβουλία του Δημοκρατικού κυβερνήτη της Καλιφόρνιας, Γκάβιν Νιούσομ, ο οποίος ανακοίνωσε στις 5 Νοεμβρίου την απόφασή του να μετατρέψει τις θανατικές καταδίκες 548 κρατουμένων της πολιτείας σε ισόβια κάθειρξη χωρίς δυνατότητα αποφυλάκισης.
Για την ολοκλήρωση της διαδικασίας απαιτείται, ωστόσο, η έγκριση του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Καλιφόρνιας σε 382 περιπτώσεις, καθώς οι συγκεκριμένοι κρατούμενοι έχουν περισσότερες από μία καταδίκες για κακουργήματα.
Το ηλικιακό και πολιτικό χάσμα στις ΗΠΑ
Τα στοιχεία της Gallup καταγράφουν σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις γενιές. Στους Αμερικανούς ηλικίας 50 ετών και άνω, η υποστήριξη της θανατικής ποινής εξακολουθεί να συγκεντρώνει την πλειοψηφία, ενώ στους νέους κάτω των 30 ετών περιορίζεται μόλις στο 39%.
Αντίστοιχες αποκλίσεις παρατηρούνται και ανάμεσα στους ψηφοφόρους των δύο μεγάλων κομμάτων. Το 73% των Ρεπουμπλικανών δηλώνει υπέρ της θανατικής ποινής, έναντι 28% των Δημοκρατικών, ενώ στους πολιτικά ανεξάρτητους το ποσοστό διαμορφώνεται στο 50%.
Η διαφορά μεταξύ Ρεπουμπλικανών και Δημοκρατικών φθάνει έτσι τις 45 ποσοστιαίες μονάδες, αποτυπώνοντας την έντονη πολιτική διαφοροποίηση γύρω από το ζήτημα.
Παρά τη μακροχρόνια υποχώρηση της κοινωνικής αποδοχής, οι εκτελέσεις συνεχίζονται. Σύμφωνα με το Death Penalty Information Center, από την αρχή του 2026 έως τις 5 Νοεμβρίου είχαν πραγματοποιηθεί 35 εκτελέσεις σε επτά αμερικανικές πολιτείες, όλες με τη μέθοδο της θανατηφόρας ένεσης.
Οι περισσότεροι από τους εκτελεσθέντες είχαν καταδικαστεί για εγκλήματα που διαπράχθηκαν πριν από 20 ή ακόμη και 30 χρόνια, γεγονός που αναδεικνύει τη μεγάλη χρονική απόσταση ανάμεσα στην καταδίκη και στην εφαρμογή της ποινής.
Η νέα δημοσκόπηση αποτυπώνει μια μεταβολή που εξελίσσεται εδώ και τρεις δεκαετίες, με την αποδοχή της θανατικής ποινής να περιορίζεται σταδιακά, ιδίως μεταξύ των νεότερων Αμερικανών και των Δημοκρατικών.
