Η νέα στρατιωτική στρατηγική της Τουρκίας, που ανακοινώθηκε πριν από λίγες ημέρες, δεν πρέπει να εξετάζεται μόνο μέσα από το ενδεχόμενο δημιουργίας νέων βάσεων στην Αφρική και την Ασία.
Η πραγματική σημασία της βρίσκεται στη σταδιακή σύνδεση των τουρκικών στρατιωτικών προγεφυρωμάτων σε ένα ενιαίο γεωστρατηγικό τόξο, το οποίο εκτείνεται από τα Κατεχόμενα στην Κύπρο και τη Λιβύη μέχρι τον Περσικό Κόλπο, την Ερυθρά Θάλασσα και το Κέρας της Αφρικής.
Το πρώτο βήμα έγινε με τη δημιουργία της Διεθνούς Διακλαδικής Στρατηγικής Διοίκησης, στην οποία υπάγονται οι τουρκικές δυνάμεις, που υπηρετούν εκτός συνόρων. Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι στην αρμοδιότητά της εντάσσονται ρητά και τα κατοχικά στρατεύματα του «Αττίλα». Ετσι, τα κατοχικά στρατεύματα δεν αντιμετωπίζονται πλέον μόνο ως δύναμη προσπάθειας διατήρησης των τετελεσμένων στην Κύπρο, αλλά εντάσσονται στον ευρύτερο σχεδιασμό της Τουρκίας για επιχειρήσεις και προβολή ισχύος στο εξωτερικό.
Ο κρισιμότερος κρίκος για την Ελλάδα είναι η Λιβύη. Η στρατιωτική παρουσία της Αγκυρας προστατεύει το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο, δημιουργεί ερείσματα νοτίως της Κρήτης και επηρεάζει τις ενεργειακές και εμπορικές διαδρομές της Ανατολικής Μεσογείου. Εάν η Τουρκία εδραιώσει τις σχέσεις της και με την Ανατολική Λιβύη, θα πάψει να είναι απλώς προστάτιδα της Τρίπολης και θα μετατραπεί σε ρυθμιστή ολόκληρης της χώρας. Η ανατροπή του τουρκολιβυκού τετελεσμένου θα γίνει τότε πολύ δυσκολότερη.
Οι ανησυχίες του Ισραήλ
Το ίδιο δίκτυο δημιουργεί σοβαρές ανησυχίες και στο Ισραήλ. Στη Μεσόγειο, το τουρκολιβυκό μνημόνιο παρεμβάλλεται στις ενεργειακές και ηλεκτρικές διασυνδέσεις Ισραήλ-Κύπρου-Ελλάδας. Στη Συρία, ενδεχόμενες τουρκικές αεροπορικές ή αντιαεροπορικές βάσεις θα μπορούσαν να περιορίσουν την ελευθερία δράσης της ισραηλινής αεροπορίας. Στη Σομαλία, η βάση TÜRKSOM και η τουρκική εμπλοκή στη δημιουργία ναυτικών δυνάμεων προσφέρουν στην Αγκυρα πρόσβαση στον Κόλπο του Αντεν, κοντά στο κρίσιμο για τη ναυτιλία στενό του Μπαμπ ελ Μαντέμπ και τις θαλάσσιες οδούς προς το ισραηλινό λιμάνι του Εϊλάτ.
Η συμφωνία κοινής άμυνας Τουρκίας-Σαουδικής Αραβίας-Πακιστάν προσθέτει μία ακόμη διάσταση. Η Τουρκία προσφέρει επιχειρησιακή εμπειρία και αμυντική τεχνολογία, το Πακιστάν στρατηγικό βάθος και πυρηνική ισχύ και η Σαουδική Αραβία χρηματοδότηση και επιρροή στον μουσουλμανικό κόσμο. Δεν πρόκειται σήμερα για συμμαχία στραμμένη ευθέως κατά του Ισραήλ. Μπορεί, όμως, να εξελιχθεί σε μηχανισμό που θα περιορίζει σταδιακά την ισραηλινή ελευθερία κινήσεων.
Η Τουρκία δεν διαθέτει ακόμη τις μεταφορικές δυνατότητες, την παγκόσμια επιμελητεία και τους οικονομικούς πόρους για ένα αντίγραφο του αμερικανικού δικτύου βάσεων. Δεν χρειάζεται, όμως, να φθάσει σε αυτό το επίπεδο. Αρκεί να δημιουργήσει αρκετά στρατιωτικά και πολιτικά προγεφυρώματα, ώστε κανένα ενεργειακό, εμπορικό ή αμυντικό σχέδιο από τη Μεσόγειο έως την Ερυθρά Θάλασσα να μην μπορεί να προχωρήσει χωρίς να λαμβάνονται υπ’ όψιν τα τουρκικά συμφέροντα. Αυτός είναι ο κοινός μακροπρόθεσμος κίνδυνος για Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ.
