Πλησιάζει η ώρα της εκδίκασης της πολύκροτης υπόθεσης για το φερόμενο κύκλωμα παράνομων υιοθεσιών και εμπορίας ανθρώπων μέσω ιδιωτικής κλινικής υποβοηθούμενης αναπαραγωγής στα Χανιά.
Πρόκειται για μία από τις πιο συγκλονιστικές δικαστικές υποθέσεις των τελευταίων ετών, καθώς αφορά την ανάλγητη εκμετάλλευση δεκάδων ζευγαριών που θέλησαν να αποκτήσουν παιδί μέσω της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής από ένα κύκλωμα ασυνείδητων ιατρών και όχι μόνο, με διασυνδέσεις και εκτός Ελλάδας.
Συνολικά, 33 πρόσωπα αναμένεται να καθίσουν στο εδώλιο του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Κρήτης, κατηγορούμενα, μεταξύ άλλων, για συγκρότηση εγκληματικής οργάνωσης, εμπορία ανθρώπων, απάτη και παράνομη διακίνηση γενετικού υλικού, ενώ οι μάρτυρες κατηγορητηρίου φτάνουν τους 341.
Το παραπεμπτικό βούλευμα περιγράφει ένα κύκλωμα που εκτεινόταν από τη στρατολόγηση γυναικών μέχρι την εξαπάτηση υποψήφιων γονέων και, σύμφωνα με την έρευνα, είναι εντυπωσιακά τα στοιχεία για τις δωρεές ωαρίων, καθώς βρέθηκαν αρχεία 173 δοτριών, 333 ωοληψιών και διανομής ωαρίων σε τουλάχιστον 1.226 λήπτες.
Αρχηγοί και συνεργοί
Πρωταγωνιστές του κυκλώματος φέρονται, σύμφωνα με το κατηγορητήριο, ο 76χρονος ιατρός γυναικολόγος και ιδιοκτήτης του κέντρου υποβοηθούμενης αναπαραγωγής καθώς και ο 47χρονος ιατρός εμβρυολόγος του κέντρου, οι οποίοι είχαν προφυλακιστεί τον Αύγουστο του 2023 και αποφυλακίστηκαν τον Νοέμβριο του 2025 λόγω παρέλευσης του χρόνου προσωρινής κράτησης που ορίζει η νομοθεσία.
Οι λοιποί 31 κατηγορούμενοι φέρονται ως συνεργοί των αποτρόπαιων πράξεων και σε αυτούς περιλαμβάνονται γιατροί, εμβρυολόγοι, μαίες, εργαζόμενοι στην κλινική, μεσίτριες, δικηγόροι και πρόσωπα που φέρονται να μεσολαβούσαν για την εξεύρεση ενδιαφερόμενων γονέων.
Ανάμεσα στις κατηγορίες που αντιμετωπίζουν οι 33 εμπλεκόμενοι είναι κατά περίπτωση –ανάλογα πάντα με τον ρόλο του καθενός στο κύκλωμα– τα αδικήματα της διεύθυνσης, συγκρότησης και συμμετοχής σε εγκληματική οργάνωση, της εμπορίας ανθρώπων, της κακουργηματικής απάτης, της παράνομης μεσολάβησης σε υιοθεσίες ανηλίκων, της παράνομης αγοράς και πώλησης γενετικού υλικού καθώς και της πλαστογραφίας και νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες.
Σύμφωνα με το παραπεμπτικό βούλευμα, το κύκλωμα φέρεται να παραπλανούσε ανθρώπους που ήθελαν να αποκτήσουν ένα παιδί, ενημερώνοντάς τους ότι είχαν πραγματοποιηθεί ιατρικές πράξεις, όπως εμβρυομεταφορές, χωρίς αυτές να έχουν γίνει, ενώ δεν είναι λίγες οι καταγγελίες για γενετικό υλικό που οι ενδιαφερόμενοι πίστευαν ότι είχε καταψυχθεί και φυλασσόταν στην κλινική, αλλά και για χρεώσεις ιατρικών πράξεων ή φαρμακευτικών αγωγών που αμφισβητούνται. Κατηγορούνται, επίσης, για παράνομη χρήση γενετικού υλικού καθώς γενετικό υλικό γυναικών και ανδρών που είχαν προσέλθει για τη δική τους θεραπεία φέρεται να χρησιμοποιήθηκε σε διαδικασίες άλλων ασθενών, χωρίς τη συναίνεσή τους.
Ενδεικτικά, ζευγάρι φέρεται να κατέβαλε προκαταβολή 30.000 ευρώ, ενώ το συνολικό κόστος των υπηρεσιών είχε προσδιοριστεί μεταξύ 70.000 και 80.000 ευρώ, ενώ σε άλλη περίπτωση περιγράφεται η φερόμενη εμπλοκή δύο γυναικών σε διαδικασία παρένθετης μητρότητας, με τη μία να κυοφορεί και την άλλη να εμφανίζεται ως η νόμιμη παρένθετη μητέρα, με τη μία από τις γυναίκες να είναι μόλις 24 ετών, δηλαδή κάτω από το προβλεπόμενο νόμιμο ηλικιακό όριο.
Ιδιαίτερα βαριά είναι και η κατηγορία που αφορά την εκμετάλλευση γυναικών, οι οποίες φέρονται να χρησιμοποιούνταν από το κύκλωμα σε διαδικασίες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής χωρίς να τηρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις, με αφαίρεση ωαρίων και γενετικού υλικού, καθώς και σε πρακτικές που φέρονται να πραγματοποιούνταν χωρίς τους απαιτούμενους ελέγχους και τις προβλεπόμενες εγκρίσεις.
Η υπόθεση, που αποκαλύφθηκε το καλοκαίρι του 2023, αφορά καταγγελίες για πρακτικές στον χώρο της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, με φερόμενα θύματα γυναίκες που συμμετείχαν σε προγράμματα δωρεάς ωαρίων ή παρένθετης μητρότητας, αλλά και ζευγάρια που απευθύνθηκαν στην κλινική προσδοκώντας να αποκτήσουν παιδί. Ανάμεσα στους ενδιαφερόμενους βρίσκονταν και άνθρωποι από το εξωτερικό, γεγονός που προσέδωσε στην υπόθεση διεθνείς διαστάσεις.
«Μας αφορά όλους»
Η Γεωργία Πετράκη, ομότιμη καθηγήτρια Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου και μέλος του Δικτύου της Φεμινιστικής Συλλογικότητας ΜΩΒ, και εν αναμονή της δίκης, εκπροσωπώντας ένα σύνολο γυναικών και φεμινιστικών οργανώσεων, δήλωσε μεταξύ άλλων: «Βρισκόμαστε εδώ για να αναδείξουμε τη σημασία της δίκης. Πρόκειται για μια δίκη-πιλότο, μια δίκη-οδηγό με διεθνή σημασία, που αφορά όλες τις γυναίκες και όλους τους ανθρώπους που θέλησαν να αποκτήσουν παιδί μέσω της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής και βρέθηκαν, σύμφωνα με τις καταγγελίες, θύματα μιας εγκληματικής οργάνωσης. Πίσω από αυτές τις δραστηριότητες βρίσκονται μεγάλα οικονομικά συμφέροντα». Πρόσθεσε μάλιστα πως γνώρισε «γυναίκα η οποία μου είπε ότι υποβλήθηκε σε τέσσερις εικονικές εμβρυομεταφορές, σε μια διαδικασία που, όπως ανέφερε, διήρκεσε οκτώ χρόνια».
