Το ενδεχόμενο μιας νέας στρατιωτικής επιχείρησης εναντίον του Ιράν εξετάζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, με την κυβέρνηση Νετανιάχου να εκφράζει έντονη ανησυχία για την ταχύτητα με την οποία η Τεχεράνη ανασυγκροτεί το βαλλιστικό της οπλοστάσιο.
Σύμφωνα με πληροφορίες του CBS, οι αμερικανικές δυνάμεις που βρίσκονται ήδη στην περιοχή θα μπορούσαν να εξαπολύσουν επίθεση μέσα σε μόλις δύο έως τέσσερις ημέρες, εφόσον δοθεί η σχετική εντολή από τον Ντόναλντ Τραμπ.
Πηγές με γνώση των σχετικών σχεδιασμών αναφέρουν στο αμερικανικό δίκτυο ότι το Ισραήλ βρίσκεται ήδη σε υψηλό επίπεδο στρατιωτικής ετοιμότητας, ενώ η Ουάσινγκτον διατηρεί στην ευρύτερη περιοχή σημαντικές δυνάμεις, ικανές να αναλάβουν επιχειρησιακή δράση σε εξαιρετικά σύντομο χρονικό διάστημα.
Ωστόσο, το κρίσιμο ερώτημα παραμένει εάν ο Αμερικανός πρόεδρος είναι διατεθειμένος να δώσει το πράσινο φως για μια νέα επιχείρηση, την ώρα που ο πόλεμος με το Ιράν έχει προκαλέσει σημαντικό πολιτικό κόστος στο εσωτερικό των ΗΠΑ.
Η ανησυχία του Ισραήλ για τους βαλλιστικούς πυραύλους
Στο επίκεντρο των ισραηλινών ανησυχιών βρίσκεται η ταχύτητα με την οποία το Ιράν επιχειρεί να αποκαταστήσει τις δυνατότητες παραγωγής βαλλιστικών πυραύλων, μετά τα πλήγματα που έχει δεχθεί η στρατιωτική του υποδομή.
Παράλληλα, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η Τεχεράνη επιταχύνει τις εργασίες μεταφοράς κρίσιμων στρατιωτικών και πυρηνικών εγκαταστάσεων σε υπόγειες υποδομές, επιδιώκοντας να τις προστατεύσει από ενδεχόμενες νέες αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις.
Η κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου φέρεται να προτιμά μια κοινή στρατιωτική επιχείρηση με τις ΗΠΑ, αντί μιας μονομερούς ισραηλινής επίθεσης. Ωστόσο, όπως επισημαίνει το CBS News, δεν έχει αποσαφηνιστεί ούτε εάν ο Ντόναλντ Τραμπ επιθυμεί νέα στρατιωτική δράση ούτε ποια μορφή θα μπορούσε αυτή να λάβει.
Ο ισραηλινός στρατός, πάντως, εμφανίζεται προετοιμασμένος για έναν νέο γύρο συγκρούσεων και βρίσκεται σε αυξημένη αμυντική ετοιμότητα, προκειμένου να αντιμετωπίσει ακόμη και το ενδεχόμενο πρώτου πλήγματος από το Ιράν.
Δύο αεροπλανοφόρα και δεκάδες πολεμικά πλοία στην περιοχή
Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν ήδη στη Μέση Ανατολή δεκάδες χιλιάδες στρατιωτικούς, καθώς και δύο αεροπλανοφόρα με τις ομάδες κρούσης τους, οι οποίες περιλαμβάνουν δεκάδες πολεμικά πλοία και αεροσκάφη.
Η συγκέντρωση αυτής της ισχύος σημαίνει, σύμφωνα με τις πληροφορίες του CBS News, ότι μια νέα αμερικανική επιθετική επιχείρηση θα μπορούσε να ξεκινήσει εντός δύο έως τεσσάρων ημερών από τη στιγμή που θα δινόταν η σχετική εντολή.
Πρόκειται, ωστόσο, για εκτίμηση επιχειρησιακής ετοιμότητας και όχι για ένδειξη ότι έχει ήδη ληφθεί πολιτική απόφαση.
Ο Λευκός Οίκος και οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις αρνήθηκαν να σχολιάσουν τους σχεδιασμούς, ενώ ούτε το γραφείο του Νετανιάχου ούτε ο ισραηλινός στρατός ανταποκρίθηκαν στα σχετικά αιτήματα του CBS News.
Εάν πραγματοποιηθεί νέα μεγάλης κλίμακας επιχείρηση, θα πρόκειται για τον τρίτο σημαντικό γύρο εχθροπραξιών με το Ιράν.
Οι επαφές της στρατιωτικής και κατασκοπευτικής ηγεσίας
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλούν οι επαφές που πραγματοποιήθηκαν τις τελευταίες ημέρες μεταξύ ανώτατων Αμερικανών και Ισραηλινών αξιωματούχων ασφαλείας.
Την Τετάρτη, ο επικεφαλής της Κεντρικής Διοίκησης των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων (CENTCOM), ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, συναντήθηκε στο υπουργείο Άμυνας του Ισραήλ με την ανώτατη στρατιωτική ηγεσία της χώρας. Στη συνάντηση συμμετείχαν ο αρχηγός του ισραηλινού γενικού επιτελείου, Εγιάλ Ζαμίρ, καθώς και ο διευθυντής της Μοσάντ, Ρόμαν Γκόφμαν.
Σύμφωνα με την επίσημη ισραηλινή ανακοίνωση, πραγματοποιήθηκε «κοινή, συνολική αξιολόγηση της κατάστασης».
Η δημόσια επιβεβαίωση της παρουσίας του επικεφαλής της Μοσάντ θεωρείται ασυνήθιστη και, σύμφωνα με το CBS News, ερμηνεύεται από πολλούς στο Ισραήλ ως ένδειξη ότι το Ιράν βρέθηκε στο επίκεντρο των συζητήσεων.
Είχε προηγηθεί επίσκεψη του Γκόφμαν στην Ουάσινγκτον, όπου συναντήθηκε, μεταξύ άλλων, με τον διευθυντή της CIA, Τζον Ράτκλιφ.
«Ο επικεφαλής της Μοσάντ, ο οποίος σπάνια εγκαταλείπει τη χώρα, δεν πήγε για μια σύντομη επίσκεψη, αλλά παρέμεινε για μερικές ημέρες. Υπάρχει ένα σοβαρό ζήτημα στο τραπέζι», δήλωσε στο CBS News ο Ερέζ Βίνερ, πρόεδρος του Israel Defense and Security Forum, οργανισμού με στενούς δεσμούς με την κυβέρνηση Νετανιάχου.
Το πολιτικό αδιέξοδο Τραμπ και Νετανιάχου
Η συζήτηση για μια νέα επίθεση πραγματοποιείται σε μια εξαιρετικά κρίσιμη πολιτική συγκυρία και για τους δύο ηγέτες.
Στο Ισραήλ, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου βρίσκεται αντιμέτωπος με το ενδεχόμενο απώλειας της πρωθυπουργίας μέσα στις επόμενες εβδομάδες, μετά το αποτέλεσμα των εκλογών του Οκτωβρίου. Οι πολιτικοί του αντίπαλοι έχουν αναλάβει την προσπάθεια σχηματισμού κυβέρνησης, ενώ ο ίδιος, έχοντας χάσει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, υποστηρίζει ότι οι σοβαρές απειλές για την εθνική ασφάλεια καθιστούν αναγκαία τη συγκρότηση κυβέρνησης εθνικής ενότητας.
Ορισμένοι πολιτικοί του αντίπαλοι εκτιμούν, σύμφωνα με το CBS News, ότι ο Νετανιάχου επιδιώκει την επιστροφή στον πόλεμο προκειμένου να αποτρέψει την απομάκρυνσή του από την εξουσία.
Ανάλογη πολιτική πίεση αντιμετωπίζει και ο Ντόναλντ Τραμπ, μετά την ήττα των Ρεπουμπλικανών στις πρόσφατες ενδιάμεσες εκλογές. Από τον Ιανουάριο, οι Δημοκρατικοί θα ελέγχουν και τα δύο σώματα του Κογκρέσου, αποκτώντας σημαντικά μεγαλύτερη δυνατότητα παρέμβασης στη χρηματοδότηση των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Το γεγονός αυτό δημιουργεί ένα περιορισμένο χρονικό περιθώριο για μια ενδεχόμενη κοινή επιχείρηση, καθώς ο πόλεμος με το Ιράν παραμένει ιδιαίτερα αντιδημοφιλής στην αμερικανική κοινή γνώμη.
Τραμπ: «Θα το τελειώσουμε, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο»
Ο Αμερικανός πρόεδρος συνεχίζει να στέλνει αντιφατικά μηνύματα σχετικά με τις προθέσεις του.
Μιλώντας την Τετάρτη στο Fox News, επανέλαβε ότι επιθυμεί μια συμφωνία με την Τεχεράνη, η οποία όμως θα έχει διάρκεια, χωρίς να αποκλείσει την προσφυγή στη στρατιωτική ισχύ.
«Θα το τελειώσω. Ναι, σύντομα. Με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, θα το τελειώσουμε», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ωστόσο, την Πέμπτη, σε δηλώσεις του στο ισραηλινό Channel 12, εμφανίστηκε περισσότερο επιφυλακτικός, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν βιάζεται να λάβει αποφάσεις.
«Θα δούμε τι θα συμβεί μετά την αρχή του νέου έτους», ανέφερε, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να συνεχιστεί το σημερινό αδιέξοδο και το 2027.
Οι καταγγελίες για χημικά και βιολογικά όπλα
Την ίδια ώρα, ο Ντόναλντ Τραμπ έθεσε στο τραπέζι και ένα νέο ζήτημα, υποστηρίζοντας ότι το Ιράν ενδέχεται να επιδιώκει την ανάπτυξη χημικών ή βιολογικών όπλων.
«Εξετάζουν τα αέρια, εξετάζουν τα βιολογικά, επειδή τους έχουμε αποκλείσει από τα πυρηνικά», δήλωσε σε δημοσιογράφο του Fox News κατά την επίσκεψή του στην Κίνα.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν παρουσίασε, ωστόσο, αποδεικτικά στοιχεία για τους ισχυρισμούς του.
Η αντίδραση της Τεχεράνης ήταν άμεση, με το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών να παραλληλίζει τις αμερικανικές κατηγορίες με τους ισχυρισμούς περί όπλων μαζικής καταστροφής στο Ιράκ, πριν από την αμερικανική εισβολή του 2003. Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, έκανε λόγο για νέες δυσοίωνες κατηγορίες και για μια αφήγηση που φαίνεται να ακολουθεί το ίδιο παραπλανητικό σενάριο.
Στο πυρηνικό πεδίο, το CBS News επισημαίνει ότι διεθνείς παρατηρητές εκτιμούν πως το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει περίπου 900 λίβρες, δηλαδή 408 κιλά, ουρανίου εμπλουτισμένου σε ποσοστό 60%, το οποίο ενδέχεται να βρίσκεται κάτω από τα ερείπια των εγκαταστάσεων που έχουν υποστεί σοβαρές καταστροφές.
Το επίπεδο αυτό βρίσκεται σχετικά κοντά, από τεχνικής άποψης, στον εμπλουτισμό που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικών όπλων.
Στο αδιέξοδο οι διαπραγματεύσεις για τα Στενά του Ορμούζ
Παρά τις πολύμηνες έμμεσες διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, δεν έχει επιτευχθεί συμφωνία για κατάπαυση του πυρός και επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
Το Ιράν εξακολουθεί να θέτει επτά βασικές προϋποθέσεις για οποιαδήποτε συμφωνία, μεταξύ των οποίων ο τερματισμός των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα της Μέσης Ανατολής και η άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών και πλοίων.
Παράλληλα, αρνείται να συζητήσει το πυρηνικό του πρόγραμμα εάν δεν ικανοποιηθούν προηγουμένως οι απαιτήσεις του.
Ο Τραμπ επιμένει ότι η ιρανική ηγεσία επιθυμεί μια συμφωνία, ωστόσο οι δημόσιες τοποθετήσεις της Τεχεράνης δεν επιβεβαιώνουν ότι υπάρχει άμεση προοπτική συμβιβασμού.
Νέα αμερικανικά πλήγματα και απειλές από την Τεχεράνη
Η συζήτηση για νέα μεγάλης κλίμακας επίθεση συμπίπτει με την αναζωπύρωση των στρατιωτικών επεισοδίων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Την Τρίτη, αμερικανικές δυνάμεις εξαπέλυσαν πλήγμα εναντίον της στρατηγικής σημασίας νήσου Κεσμ, στα Στενά του Ορμούζ.
Αμερικανοί αξιωματούχοι χαρακτήρισαν την επιχείρηση πράξη αυτοάμυνας, υποστηρίζοντας ότι προηγήθηκαν ιρανικές επιθέσεις εναντίον αμερικανικών στόχων στο Μπαχρέιν, οι οποίες αναχαιτίστηκαν.
Παράλληλα, το Ιράν πραγματοποίησε επιθέσεις εναντίον του Κουβέιτ, χωρίς να αναφερθούν ζημιές.
Η ιρανική ηγεσία, από την πλευρά της, προειδοποιεί ότι μια νέα επίθεση θα προκαλέσει αντίποινα πολύ μεγαλύτερης γεωγραφικής έκτασης από εκείνα των προηγούμενων συγκρούσεων.
Αξιωματούχοι της κυβέρνησης και των Φρουρών της Επανάστασης έχουν απειλήσει ότι στους πιθανούς στόχους θα μπορούσαν να περιλαμβάνονται όχι μόνο το Ισραήλ και οι αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στον Περσικό Κόλπο, αλλά και αμερικανικές βάσεις στην Ευρώπη, ενεργειακές υποδομές στις χώρες του Κόλπου, ακόμη και υποθαλάσσια καλώδια διαδικτύου.
Σε πρόσφατη δήλωση που αποδόθηκε στον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Μοτζταμπά Χαμενεΐ, διατυπώθηκε η προειδοποίηση ότι, σε περίπτωση επανέναρξης των εχθροπραξιών, «δεν θα υπάρχει κανένας γεωγραφικός περιορισμός για τους ιρανικούς πυραύλους».
Η προειδοποίηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξετάζουν τις στρατιωτικές επιλογές τους, με την Τεχεράνη να διαμηνύει ότι μια νέα επίθεση θα μπορούσε να μετατρέψει τη σύγκρουση σε ακόμη ευρύτερη περιφερειακή κρίση.
Το ερώτημα πλέον δεν αφορά μόνο το εάν η Ουάσινγκτον και το Τελ Αβίβ θα αποφασίσουν ένα νέο πλήγμα, αλλά και τις συνέπειες που θα μπορούσε να προκαλέσει η ιρανική απάντηση, σε μια περιοχή όπου η στρατιωτική ένταση παραμένει υψηλή και οι διπλωματικές προσπάθειες δεν έχουν αποδώσει.