Σφοδρές αντιδράσεις προκαλεί η προοπτική διεθνούς συνθήκης για τα αυτόνομα όπλα, με ΗΠΑ και Ρωσία να αντιτίθενται σε δεσμευτικούς περιορισμούς στη χρήση τους.
Το ενδεχόμενο να αποφασίζουν μηχανές, χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση, ποιος θα ζήσει και ποιος θα πεθάνει στο πεδίο της μάχης βρίσκεται στο επίκεντρο της διεθνούς διάσκεψης του ΟΗΕ στη Γενεύη, όπου οι μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις εμφανίζονται διχασμένες σχετικά με τη θέσπιση κανόνων για τα θανατηφόρα αυτόνομα οπλικά συστήματα (LAWS).
Σύμφωνα με το Reuters, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ρωσία, δύο από τους μεγαλύτερους κατασκευαστές οπλικών συστημάτων παγκοσμίως, αναμένεται να αντιταχθούν στην έναρξη διαπραγματεύσεων για μια νομικά δεσμευτική συμφωνία. Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και το Ισραήλ, με τις τρεις χώρες να υποστηρίζουν ότι το υφιστάμενο διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο παρέχει ήδη επαρκές πλαίσιο για τη χρήση στρατιωτικής τεχνολογίας.
Η διάσκεψη, που πραγματοποιείται από τις 16 έως τις 20 Νοεμβρίου, συγκεντρώνει τα 128 συμβαλλόμενα κράτη της Σύμβασης για Ορισμένα Συμβατικά Όπλα (CCW), με αντικείμενο, μεταξύ άλλων, τον καθορισμό των επόμενων βημάτων για τη διεθνή ρύθμιση των αυτόνομων όπλων.
Όταν η τεχνητή νοημοσύνη αποφασίζει για τη χρήση θανατηφόρας βίας
Η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης επιταχύνει τη δημιουργία στρατιωτικών συστημάτων, από μη επανδρωμένα αεροσκάφη και επίγεια ρομπότ μέχρι άρματα μάχης και υποβρύχια, που μπορούν να εντοπίζουν και να πλήττουν στόχους με ολοένα μικρότερη ανθρώπινη συμμετοχή.
Ημιαυτόνομα όπλα με υποστήριξη τεχνητής νοημοσύνης έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί σε συγκρούσεις στην Ουκρανία, στο Σουδάν και στη Μέση Ανατολή, ενώ υπάρχουν δημοσιογραφικές αναφορές για πρώιμη χρήση πλήρως αυτόνομων συστημάτων στην Ουκρανία.
Οι επικριτές αυτών των τεχνολογιών προειδοποιούν ότι η απρόβλεπτη συμπεριφορά τους μπορεί να οδηγήσει σε θανατηφόρα σφάλματα, ιδίως όταν οι αποφάσεις για την επιλογή και την προσβολή στόχων λαμβάνονται χωρίς ουσιαστικό ανθρώπινο έλεγχο.
«Δεν πρέπει ποτέ να επιτραπεί στις μηχανές να αποφασίζουν ποιος ζει και ποιος πεθαίνει σε ένα πεδίο μάχης. Κι όμως, αυτή είναι η δυστοπική πραγματικότητα που πλησιάζει ταχύτατα», δήλωσε η Βέριτι Κόιλ της οργάνωσης Human Rights Watch, ζητώντας αποφασιστική παρέμβαση από τη διεθνή κοινότητα.
Η παρέμβαση Γκουτέρες και το ρωσικό εμπόδιο
Με βιντεοσκοπημένο μήνυμά του, ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, κάλεσε τα κράτη να προχωρήσουν σε διαπραγματεύσεις για τη θέσπιση νομικά δεσμευτικών απαγορεύσεων και περιορισμών.
«Η φύση του πολέμου αλλάζει. Οι νέες τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένων των αυτόνομων οπλικών συστημάτων, δημιουργούν νέες ανθρωπιστικές, νομικές, ηθικές προκλήσεις και προκλήσεις ασφαλείας», επισήμανε.
Ωστόσο, η έναρξη των εργασιών συνάντησε ήδη εμπόδια, καθώς η Ρωσία αντιτάχθηκε σε διαδικαστικό κανόνα που θα επέτρεπε σε παρατηρητές, μεταξύ των οποίων η Ευρωπαϊκή Ένωση και μη κυβερνητικές οργανώσεις, να λάβουν τον λόγο.
Στη ρωσική ένσταση αντέδρασαν αντιπροσωπείες κρατών, μεταξύ των οποίων η Ιρλανδία και ο Καναδάς.
Την ανάγκη περιορισμών έχουν επισημάνει επίσης η Διεθνής Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού και ο Πάπας, επικαλούμενοι τους κινδύνους που δημιουργεί η ανάθεση αποφάσεων ζωής και θανάτου σε μηχανές.
Τρεις διαφορετικές προτάσεις για τη συμφωνία
Οι διαφωνίες δεν περιορίζονται στην ανάγκη ρύθμισης των αυτόνομων όπλων, αλλά επεκτείνονται στον νομικό χαρακτήρα και στη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες προτείνουν μια πενταετή διαδικασία συνομιλιών με στόχο τη διαμόρφωση μη δεσμευτικών κατευθυντήριων οδηγιών, θεωρώντας ότι οι υφιστάμενοι κανόνες του διεθνούς δικαίου επαρκούν για τη ρύθμιση των πολεμικών επιχειρήσεων.
Αντίθετα, η προεδρία της διάσκεψης εισηγείται διετή εντολή διαπραγμάτευσης για ένα νομικά δεσμευτικό πρωτόκολλο, ενώ η Βρετανία, η Γερμανία και η Γαλλία υποστηρίζουν την έναρξη συνομιλιών χωρίς να έχει προκαθοριστεί αν το τελικό κείμενο θα είναι υποχρεωτικό ή μη.
Δύο διπλωμάτες δήλωσαν στο Reuters ότι, παρά τις δυσκολίες, παραμένει πιθανή η εξεύρεση συμβιβασμού έως το τέλος της εβδομάδας. Στο τραπέζι βρίσκονται τόσο μια δεσμευτική συμφωνία όσο και ένα μη δεσμευτικό πλαίσιο ή ένας συνδυασμός των δύο.
Η Άννα Χέιρ, επικεφαλής για τη στρατιωτική διακυβέρνηση της τεχνητής νοημοσύνης στο Future of Life Institute, προειδοποίησε ότι τα αυτόνομα οπλικά συστήματα δεν αποτελούν πλέον επιστημονική φαντασία.
Εκτίμησε, μάλιστα, ότι η Ουάσινγκτον και η Μόσχα θα επιχειρήσουν να αποδυναμώσουν το περιεχόμενο οποιασδήποτε συμφωνίας, όπως, κατά την ίδια, συνέβη τον περασμένο Σεπτέμβριο κατά την επεξεργασία κειμένου για τους κινδύνους των αυτόνομων όπλων.