Μία βλάβη και ανθρώπινα λάθη διάρκειας 17 λεπτών χρειάστηκαν για τη σιδηροδρομική τραγωδία στην Ισπανία που έσπειρε τον θάνατο με τουλάχιστον 68 νεκρούς και δεκάδες τραυματίες, κάποιοι εκ των οποίων σε κρίσιμη κατάσταση.
Το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα στην Ισπανία σημειώθηκε το πρωί της Τετάρτης (28/10), κοντά στο Τολέδο, όταν ένα τρένο AVE της Renfe προσέκρουσε στο πίσω μέρος ακινητοποιημένου συρμού της Iryo.
Δημοσίευμα της El País αναφέρει ότι το κέντρο ελέγχου είχε στη διάθεσή του κρίσιμες πληροφορίες που έδειχναν ότι ένας συρμός παρέμενε ακινητοποιημένος, ωστόσο το δεύτερο τρένο συνέχισε την πορεία του χωρίς να λάβει εντολή να μειώσει ταχύτητα.
Η σύγκρουση των δύο τρένων, στα οποία επέβαιναν συνολικά 544 άνθρωποι, σημειώθηκε έπειτα από βλάβη στο ηλεκτρονικό σύστημα ασφαλείας LZB. Τα νέα στοιχεία στρέφουν πλέον την προσοχή στις αποφάσεις που ελήφθησαν στο κέντρο ελέγχου της κυκλοφορίας και, κυρίως, στο γιατί δεν αξιοποιήθηκε το χρονικό περιθώριο που υπήρχε για να αποτραπεί το δυστύχημα.
Τα 17 λεπτά που θα μπορούσαν να είχαν αποτρέψει τη σύγκρουση
Σύμφωνα με την El País, από τις 08:36 έως τις 08:53, το τρένο AVE διένυσε περίπου 25 χιλιόμετρα, κατευθυνόμενο προς τον ακινητοποιημένο συρμό της Iryo. Στο πρώτο επέβαιναν 397 άνθρωποι και στο δεύτερο 147.
Σε αυτό το διάστημα, ο χειριστής του κέντρου ελέγχου και οι προϊστάμενοί του δεν έδωσαν εντολή στον μηχανοδηγό του AVE να σταματήσει ή έστω να μειώσει ταχύτητα, παρά το γεγονός ότι υπήρχαν ενδείξεις πως η γραμμή δεν ήταν ελεύθερη.
Το ερώτημα που παραμένει αναπάντητο είναι πώς πέρασαν 17 λεπτά χωρίς κανείς να αντιληφθεί τον κίνδυνο μιας επικείμενης σύγκρουσης.
Ο υπουργός Μεταφορών της Ισπανίας, Όσκαρ Πουέντε, χαρακτήρισε «ανεξήγητες» τις συνθήκες υπό τις οποίες το κέντρο ελέγχου επέτρεψε την επανέναρξη της κυκλοφορίας, παρότι είχε παρουσιαστεί τεχνικό πρόβλημα στο σύστημα σηματοδότησης.
«Είναι το κέντρο ελέγχου που, μέσω των χειριστών του, λαμβάνει την απόφαση για την επανέναρξη της κυκλοφορίας, υπό συνθήκες που, από τη δική μας οπτική, είναι ανεξήγητες», δήλωσε ο Ισπανός υπουργός.
Οι τρεις προειδοποιήσεις που είχε το κέντρο ελέγχου
Όπως αποκαλύπτει η El País, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, ο χειριστής είχε στη διάθεσή του τρεις διαφορετικές προειδοποιήσεις για τον κίνδυνο που είχε δημιουργηθεί.
Η πρώτη ήταν η επικοινωνία του Iryo με το κέντρο ελέγχου, κατά την οποία ενημέρωσε ότι αντιμετώπιζε τεχνικό πρόβλημα και δεν μπορούσε να ξεκινήσει.
Η δεύτερη ήταν η εικόνα στην οθόνη του κέντρου ελέγχου, όπου εμφανιζόταν ο συρμός της Iryo ακινητοποιημένος.
Η τρίτη ήταν η κόκκινη ένδειξη σηματοδότησης στο σημείο όπου είχε σταματήσει το τρένο, η οποία παρέμενε ενεργή όταν δόθηκε η εντολή να συνεχιστεί η κυκλοφορία «κανονικά».
Παρά τις προειδοποιήσεις αυτές, ο χειριστής δεν έδωσε εντολή στο AVE να σταματήσει.
Σύμφωνα με την ανασύνθεση των γεγονότων που πραγματοποιεί η ισπανική κυβέρνηση, στις 08:41 το Iryo επικοινώνησε με το κέντρο ελέγχου και έλαβε οδηγία να συνεχίσει την πορεία του «κανονικά».
Ωστόσο, στις 08:48, μόλις πέντε λεπτά πριν από τη σύγκρουση, η μηχανοδηγός του Iryo ενημέρωσε εκ νέου ότι το τρένο δεν της επέτρεπε να «επανεκκινήσει το σύστημα» και ότι παρέμενε «ακινητοποιημένο».
Ούτε τότε ενημερώθηκε ο μηχανοδηγός του AVE για την παρουσία του σταματημένου συρμού μπροστά του.
Η εντολή για «κανονική» κυκλοφορία και το όριο ταχύτητας
Ένα ακόμη στοιχείο που προκαλεί ερωτήματα, σύμφωνα με την ισπανική εφημερίδα, αφορά την εντολή που δόθηκε στους συρμούς μετά τη βλάβη του ηλεκτρονικού συστήματος ασφαλείας.
Κατά τον υπουργό Μεταφορών της Ισπανίας, Όσκαρ Πουέντε, ο χειριστής του κέντρου ελέγχου είχε δώσει σε περίπου έξι τρένα εντολή να συνεχίσουν την πορεία τους «κανονικά», δηλαδή χωρίς περιορισμό της ταχύτητάς τους.
Ωστόσο, ένας από τους μηχανοδηγούς επισήμανε στον χειριστή ότι το πρωτόκολλο ασφαλείας προβλέπει διαφορετική διαδικασία όταν το ηλεκτρονικό σύστημα προστασίας βρίσκεται εκτός λειτουργίας.
Συγκεκριμένα, οι συρμοί οφείλουν να κινούνται με βάση την ορατότητα του μηχανοδηγού και με μέγιστη ταχύτητα 40 χιλιομέτρων την ώρα.
Παρά την επισήμανση αυτή, δεν δόθηκε αντίστοιχη εντολή στους υπόλοιπους συρμούς, μεταξύ των οποίων και το AVE που ενεπλάκη στο δυστύχημα.
Το γιατί δεν εφαρμόστηκε ο συγκεκριμένος περιορισμός -όπως επισημαίνει το δημοσίευμα- αποτελεί πλέον ένα από τα βασικά ζητήματα που εξετάζονται στο πλαίσιο της έρευνας.
Πού επικεντρώνονται οι έρευνες των Αρχών
Η έρευνα επικεντρώνεται στις αποφάσεις του χειριστή του κέντρου ελέγχου, ο οποίος, σύμφωνα με την El País, ανακρίθηκε από την ισπανική Πολιτοφυλακή (Guardia Civil).
Ο ίδιος παρέμεινε από νωρίς το πρωί σε απομονωμένο χώρο του κέντρου ελέγχου, έχοντας τη συνδρομή ψυχολόγου και δικηγόρου.
Ο υπουργός Μεταφορών ανέφερε ότι δεν συνομίλησε προσωπικά μαζί του, καθώς ο χειριστής επέλεξε να επικοινωνήσει με τον δικηγόρο του και με τους αστυνομικούς που είχαν αποσταλεί κατόπιν δικαστικής εντολής.
Ωστόσο, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο χειριστής δεν εργαζόταν μόνος του. Δίπλα του βρισκόταν βοηθός, ενώ υπήρχε και προϊστάμενος με εποπτικό ρόλο. Παρ’ όλα αυτά, κανείς δεν παρενέβη ώστε να διακοπεί η πορεία του AVE.
Κυβερνητικές πηγές αναφέρουν ότι όλες οι αποφάσεις και οι εντολές έχουν καταγραφεί τόσο ηχητικά όσο και εγγράφως. Το υλικό έχει ήδη εξεταστεί από τεχνικούς, γεγονός που αναμένεται να επιτρέψει την ακριβή ανασύνθεση των ενεργειών που προηγήθηκαν της σύγκρουσης.
