Χωρίς ξεκάθαρο νικητή εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθούν οι βουλευτικές εκλογές στο Ισραήλ.
Ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου κι ο αντίπαλός του Γκάντι Άιζενκοτ βρίσκονται μακριά από την πλειοψηφία των εδρών στη Βουλή, ωστόσο δήλωσαν αμφότεροι έτοιμοι να σχηματίσουν κυβέρνηση, γεγονός που προοιωνίζεται σκληρές και δύσκολες διαπραγματεύσεις.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Κεντρικής Εκλογικής Επιτροπής, με καταμετρημένο το 66,2% των εκλογικών τμημάτων, το φιλονετανιαχικό μπλοκ εξασφαλίζει 56 έδρες, έναντι 48 του μπλοκ Άιζενκοτ. Ούτε η μια ούτε η άλλη πλευρά βρίσκεται κοντά στον μαγικό αριθμό των 61 εδρών, ή αλλιώς την πλειοψηφία στην Κνέσετ, την ισραηλινή Βουλή των 120 εδρών. Τα αραβικά κόμματα εξασφαλίζουν 16 έδρες.
Πρέπει να σχηματιστεί «ισχυρή κυβέρνηση της δεξιάς», τόνισε ο κ. Νετανιάχου, καλώντας την «εβραϊκή και σιωνιστική πλειοψηφία» να «ενωθεί» και να κάνει νέα αρχή.
Τι δείχνουν νέες δημοσκοπήσεις
Δημοσκοπήσεις εξόδου από τα εκλογικά τμήματα έφεραν αρχικά τη συμμαχία της αντιπολίτευσης υπό τον κεντρώο Γκάντι Άιζενκοτ να προηγείται με βραχεία κεφαλή αυτής του Μπενιαμίν Νετανιάχου, όμως αργότερα μεταδόθηκαν άλλες που θέλουν τις δυο πλευρές ισόπαλες, με 51 έδρες στην Κνέσετ η καθεμιά.
Τα στοιχεία των exit polls που μεταδόθηκαν από το Κανάλι 11 και το Κανάλι 13 θέλουν τα στρατόπεδα απόλυτα ισόπαλα. Νωρίτερα, δημοσκόπηση εξόδου από τα εκλογικά τμήματα που μεταδόθηκε από το Κανάλι 12 έφερε τη συμμαχία του κ. Άιζενκοτ να έχει βραχύ προβάδισμα, να εξασφαλίζει 52 έδρες, έναντι 50 αυτής του αντιπάλου του.
Παρά το άκρως αμφίρροπο αποτέλεσμα, ο Γκάντι Άιζενκοτ είδε στις πρώτες εκτιμήσεις για αυτό «πλήρη αποδοκιμασία» του Μπενιαμίν Νετανιάχου. «Ο λαός επέλεξε την αλλαγή», διαβεβαίωσε τους δικούς του υποστηρικτές, υποσχόμενος να «κάνει το παν για να σχηματίσει κυβέρνηση» κι απορρίπτοντας νέα καταφυγή στις κάλπες.
Ο 77χρονος πρωθυπουργός από την πλευρά του δεν είπε λέξη για τον αντίπαλό του στη δική του ομιλία. Απέφυγε να διεκδικήσει τη νίκη, περιορίστηκε να τονίζει πως το κόμμα του, το Λικούντ (δεξιά), παραμένει το μεγαλύτερο στο κοινοβούλιο, καθώς εκτιμάται πως θα καταλάβει 27 έδρες στο σώμα -από 32 στο απερχόμενο-, μπροστά από το Γιασάρ του κ. Άιζενκοτ.
Η συμμετοχή των Ισραηλινών ήταν μαζική σε αυτή την ψηφοφορία, την πρώτη μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023. Το ποσοστό συμμετοχής έφθασε το 77,7%, ήταν το υψηλότερο από το 1999.
Άνευ προηγουμένου άνοδος των αραβικών κομμάτων
Η άλλη σημαντική εξέλιξη της βραδιάς είναι η θεαματική άνοδος της δύναμης των δυο αραβικών «λιστών» (κομμάτων). Το Ραμ (μετριοπαθείς ισλαμιστές) και η Ενοποιημένη Αραβική Λίστα (ριζοσπαστική αριστερά) επιβάλλονται πλέον ως δυνητικοί ρυθμιστές των πολιτικών εξελίξεων, καθώς αναμένεται να έχουν 18 ως 19 έδρες στο νέο σώμα (έναντι 10 στο απερχόμενο κοινοβούλιο).
Το πολιτικό στρατόπεδο του Μπενιαμίν Νετανιάχου υπέστη «μεγάλη ήττα», έκρινε ο ηγέτης του Ραμ, ο Μανσούρ Αμπάς, δηλώνοντας έτοιμος να συνεργαστεί με τον Γκάντι Άιζενκοτ -αυτός ο τελευταίος πάντως λέει πάντα πως δεν εξετάζει κάτι τέτοιο.
«Αποκλείεται ο σχηματισμός κυβέρνησης που θα υποστηρίζεται από τα αραβικά κόμματα», ξεσπάθωσε από την πλευρά του ο πρωθυπουργός Νετανιάχου, ο οποίος επικέντρωσε μεγάλο μέρος της εκστρατείας του στο να τους επιτίθεται, για παράδειγμα με το σύνθημα «είτε η δεξιά, ή η Παλαιστίνη».
Η κατάσταση που διαμορφώνεται, προς το παρόν τουλάχιστον, κατατείνει σε αδιέξοδο, έκρινε η Ιλάνα Σπάιτσμαν, ειδικευμένη στις πολιτικές επιστήμες και οργανώτρια συνεδρίων στο πανεπιστήμιο Μπαρ Ιλάν. «Ο Νετανιάχου δεν έχει κανέναν τρόπο να σχηματίσει κυβέρνηση», ενώ ο συνασπισμός του κ. Άιζενκοτ θα χρειαστεί «είτε να σχηματίσει κυβέρνηση μαζί με τα αραβικά κόμματα, ή να σχηματίσει κυβέρνηση μειοψηφίας», δυο επιλογές τις οποίες ως τώρα η αντιπολίτευση αποκήρυσσε, ανέλυσε.
Τα κόμματα πλέον θα ριχτούν τις επόμενες εβδομάδες σε διαπραγματεύσεις, προκειμένου να αναζητήσουν τρόπο να σχηματιστεί η επόμενη κυβέρνηση. Σε περίπτωση αποτυχίας, συνηθισμένου φαινομένου στην πρόσφατη ιστορία του Ισραήλ, θα χρειαστεί νέα καταφυγή στις κάλπες -κάτι που απορρίπτεται από τον κ. Άιζενκοτ.
Η επόμενη ημέρα
Τέσσερα είναι τα κυριότερα πιθανά σενάρια για την επόμενη ημέρα στο Ισραήλ.
1. Σχηματίζεται κυβέρνηση συνεργασίας
Μετά την επίσημη ανακήρυξη των αποτελεσμάτων, σε μερικές ημέρες, ο πρόεδρος Ισαάκ Χέρτσογκ θα αναθέσει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης σε κάποιον υποψήφιο, όποιον κρίνει πως έχει τις περισσότερες πιθανότητες να εξασφαλίσει υποστήριξη από 61 μέλη της Κνέσετ.
Θα αρχίσουν έτσι διαπραγματεύσεις, κατά κανόνα μακροσκελείς και κοπιώδεις. Έπειτα από τις προηγούμενες εκλογές, το 2022, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου είχε χρειαστεί 58 ημέρες για να σχηματίσει κυβέρνηση συνεργασίας.
Αν και το Λικούντ του Μπενιαμίν Νετανιάχου είναι, για ακόμη μια φορά, το κόμμα που θα καταλάβει τις περισσότερες έδρες στην ισραηλινή εθνική αντιπροσωπεία (24 ως 25, κατά τις ως τώρα εκτιμήσεις), θεωρείται πως είναι αυτό που θα δυσκολευτεί περισσότερο να βρει συμμάχους πέρα από τους εταίρους του στην ακροδεξιά και τους υπερορθόδοξους.
Η συμμαχία του Γκάντι Άιζενκοτ, από την άλλη, θα μπορούσε να βασιστεί είτε σε ενδεχόμενες αποσκιρτήσεις από το στρατόπεδο του πρωθυπουργού Νετανιάχου, είτε στις ψήφους βουλευτών αραβικών κομμάτων.
Οι δυο «λίστες» (παρατάξεις) των ισραηλινών αράβων αναμένεται να καταλάβουν αριθμό εδρών ρεκόρ στην Κνέσετ, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις εξόδου από τα εκλογικά τμήματα· υπολογίζεται πως μπορεί να φθάσουν τις 17 ως 18.
Η πολιτική ιστορία του Ισραήλ βρίθει ανατροπών, αποσκιρτήσεων κι άλλων απρόβλεπτων μεταστροφών, έτσι το σενάριο δημιουργίας νέου κυβερνητικού σχήματος δεν μπορεί να αποκλειστεί.
2. Κυβέρνηση μειοψηφίας
Αν, όπως προεξοφλείται, κανένα από τα δυο βασικά στρατόπεδα δεν κατορθώσει να εξασφαλίσει τις 61 έδρες, θα μπορούσε να σχηματιστεί κυβέρνηση μειοψηφίας, με την υποστήριξη μελών του κοινοβουλίου κατά περίπτωση.
Σε αυτή περίπτωση, οι δυο λίστες των ισραηλινών αράβων θα μπορούσαν να αναδειχθούν σε ρυθμιστές των πολιτικών εξελίξεων.
Η παράταξη Ραμ του Μανσούρ Αμπάς (πιστώνεται ως και 7 έδρες) έχει επανειλημμένα εκφράσει την πρόθεσή της να συνεργαστεί με τον συνασπισμό του Γκάντι Άιζενκοτ· η Ενωμένη Λίστα διαβεβαίωσε επίσης πως θα μπορούσε να προσφέρει «δίχτυ ασφαλείας» σε οποιοδήποτε σχήμα διώξει τον κ. Νετανιάχου από την εξουσία.
Ωστόσο οι κυριότερες μορφές του συνασπισμού της αντιπολίτευσης φάνηκαν, κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, να διστάζουν να υποστηρίξουν δημόσια τέτοια υπόθεση εργασίας, εξαιτίας της εχθρότητας μεγάλου μέρους του εβραϊκού εκλογικού σώματος έναντι οποιασδήποτε μορφής συνεργασίας με παρατάξεις των ισραηλινών αράβων.
Ο κ. Νετανιάχου τα γνωρίζει καλά όλ’ αυτά, κι ήταν φυσικό κι επόμενο το ότι επικέντρωσε την εκστρατεία του στην καταγγελία της πιθανής συνεργασίας του συνασπισμού του κ. Άιζενκοτ και αραβικών παρατάξεων, που παρουσίασε ως συμμαχία «της αριστεράς και των Αδελφών Μουσουλμάνων», φιλοτεχνώντας πίνακα με μελανά χρώματα, βλέποντας απειλή για την ίδια την επιβίωση του κράτους του Ισραήλ.
3. Κυβέρνηση εθνικής ενότητας
Εκ πρώτης όψεως, αυτή η υπόθεση φαντάζει ακόμη πιο απίθανη, με δεδομένη την ακραία πόλωση στην πολιτική σκακιέρα του Ισραήλ. Μολαταύτα, σχολιαστές αναφέρονται συχνά στο ενδεχόμενο συνεργασίας των λεγόμενων «σιωνιστικών» κομμάτων -- εξαιρουμένων των αραβικών παρατάξεων κι αυτών των υπερορθόδοξων εβραίων.
Δημοσκόπηση που είχε δημοσιευθεί στα μέσα Οκτωβρίου υπέδειξε ότι το 55% των πολιτών του Ισραήλ θα προτιμούσε κυβέρνηση εθνικής ενότητας παρά νέες εκλογές αν δεν αναδεικνυόταν καθαρός νικητής χθες.
Το σενάριο αυτό έχει πρόσφατο προηγούμενο: το 2020, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου κι ο κεντρώος Μπένι Γκαντς είχαν -παρά τη βαθιά έχθρα τους- κλείσει συμφωνία που προέβλεπε πως θα μοιράζονταν την εξουσία, έπειτα από τρεις εκλογικές διαδικασίες μέσα σε χρονικό διάστημα μικρότερο του έτους. Η συμφωνία προέβλεπε πως θα ασκούσαν εκ περιτροπής το αξίωμα του πρωθυπουργού. Η διευθέτηση τελικά κατέρρευσε πριν κλείσει χρόνο, πυροδοτώντας νέα καταφυγή στις κάλπες.
Μέσα ενημέρωσης σημείωναν τις τελευταίες ημέρες ότι ο πρόεδρος Ισαάκ Χέρτσογκ εργαζόταν στους διαδρόμους για να επιδιώξει προσέγγιση ανάμεσα στους κ.κ. Νετανιάχου και Άιζενκοτ, τονίζοντας πως πρέπει να αποφευχθεί νέα πολιτική παράλυση.
Ωστόσο η υπόθεση αυτή απορρίπτεται κατηγορηματικά κι από τα δύο βασικά πολιτικά στρατόπεδα, ειδικά τη συμμαχία της αντιπολίτευσης, η οποία μετέτρεψε τις χθεσινές εκλογές σε δημοψήφισμα εναντίον του απερχόμενου πρωθυπουργού.
4. Αδιέξοδο και νέες εκλογές
Αν ουδείς εκ των υποψηφίων καταφέρει να σχηματίσει νέα κυβέρνηση, οι ψηφοφόροι θα κληθούν ξανά στις κάλπες.
Στη χώρα είχαν διεξαχθεί τέσσερις εκλογικές αναμετρήσεις μεταξύ του Απριλίου του 2019 και του Μαρτίου του 2021, εξαιτίας της ανικανότητας των πολιτικών δυνάμεων να συνεννοηθούν, να καταλήξουν σε κοινό πρόγραμμα με διάρκεια.
Όποιος υποψήφιος λάβει εντολή από τον πρόεδρο Χέρτσογκ θα έχει καταρχήν 28 ημέρες για να σχηματίσει κυβέρνηση, με πιθανή παράταση 14 ημερών. Σε περίπτωση αποτυχίας, μπορεί να κινηθούν άλλες διαδικασίες, πριν από την ενδεχόμενη νέα διάλυση της Κνέσετ.
Τυχόν νέα προεκλογική εκστρατεία θα βύθιζε σε περαιτέρω πολιτική αστάθεια τη χώρα, που παραμένει σημαδεμένη από τις συνέπειες της επίθεσης της 7ης Οκτωβρίου 2023 και τους περιφερειακούς πολέμους.
Εν αναμονή, ο κ. Νετανιάχου παραμένει υπηρεσιακός πρωθυπουργός.
