Αποφασισμένος να προχωρήσει στον σχηματισμό νέας κυβέρνησης στο Ισραήλ, ακόμη και χωρίς εξασφαλισμένη πλειοψηφία, εμφανίζεται ο Γκάντι Άιζενκοτ, αυξάνοντας την πίεση στους συμμάχους του.
Ο επικεφαλής του κόμματος Γιασάρ και βασικός πολιτικός αντίπαλος του υπηρεσιακού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου ξεκαθάρισε την Παρασκευή (20/11) ότι δεν σκοπεύει να παρατείνει επ' αόριστον τις διαπραγματεύσεις, την ώρα που το στρατόπεδό του παραμένει διχασμένο ως προς τον τρόπο συγκρότησης κυβερνητικής πλειοψηφίας.
«Όλοι πρέπει να καταλάβουν ότι δεν σκοπεύω να αφήσω αυτό να συρθεί. Όταν έρθει η ώρα, θα παρουσιάσω μια νέα κυβέρνηση στο Κοινοβούλιο», ανέφερε σε εκτενή ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να ζητήσει ψήφο εμπιστοσύνης ακόμη και για κυβέρνηση μειοψηφίας.
Το αδιέξοδο των 48 εδρών και οι τρεις επιλογές
Οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε κρίσιμο σημείο, καθώς το μπλοκ του Γκάντι Άιζενκοτ διαθέτει 48 βουλευτές στην Κνεσέτ, σημαντικά λιγότερους από τους 61 που απαιτούνται για την απόλυτη πλειοψηφία στο ισραηλινό Κοινοβούλιο των 120 εδρών.
Οι εκλογές της 27ης Οκτωβρίου στέρησαν από τον Νετανιάχου την κυβερνητική πλειοψηφία, χωρίς ωστόσο να εξασφαλίσουν στον αντίπαλό του μια αυτοδύναμη εναλλακτική. Το στρατόπεδο του απερχόμενου πρωθυπουργού συγκέντρωσε 53 έδρες, ενώ τα δύο αραβικά κόμματα διαθέτουν συνολικά 19 βουλευτές.
Στο τραπέζι βρίσκονται τρεις βασικές επιλογές: η συνεργασία με τα υπερορθόδοξα κόμματα, η συγκρότηση κυβέρνησης μειοψηφίας με εξωτερική κοινοβουλευτική υποστήριξη των αραβικών κομμάτων ή μια κυβέρνηση εθνικής ενότητας με το Λικούντ του Νετανιάχου.
Ο Άιζενκοτ εμφανίζεται διατεθειμένος να εξετάσει όλα τα ενδεχόμενα, επιδιώκοντας, σύμφωνα με τις δημόσιες τοποθετήσεις του, τον σχηματισμό κυβέρνησης με όσο το δυνατόν ευρύτερη κοινοβουλευτική βάση.
Κυβέρνηση μειοψηφίας με τη στήριξη των αραβικών κομμάτων
Μία από τις επιλογές που εξετάζονται είναι η συγκρότηση κυβέρνησης η οποία θα στηρίζεται στις ψήφους ή στην ανοχή των 19 βουλευτών της Ράαμ και της Ενοποιημένης Λίστας, χωρίς τα δύο αραβικά κόμματα να συμμετέχουν απαραίτητα στο υπουργικό συμβούλιο.
Το σχέδιο προκαλεί αντιδράσεις στο ίδιο το στρατόπεδο της αντιπολίτευσης. Ο εθνικιστής Αβίγκντορ Λίμπερμαν, επικεφαλής του Ισραέλ Μπεϊτένου, έχει απορρίψει κατηγορηματικά το ενδεχόμενο κυβέρνησης μειοψηφίας που θα εξαρτάται από την υποστήριξη αραβικών κομμάτων.
Αντίθετα, προκρίνει την αναζήτηση κοινοβουλευτικής συμφωνίας με τα δύο υπερορθόδοξα κόμματα, το Shas και την Ενωμένη Τοραϊκή Ιουδαϊκή Συμμαχία (UTJ), τα οποία θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν την αναγκαία πλειοψηφία.
Η συγκεκριμένη διαδρομή παρουσιάζει επίσης δυσκολίες, κυρίως λόγω των διαφωνιών γύρω από τη στρατιωτική θητεία των υπερορθόδοξων Εβραίων, ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα ζητήματα της ισραηλινής πολιτικής.
Από την πλευρά του, ο Νετανιάχου πιέζει για κυβέρνηση εθνικής ενότητας, επιλογή προς την οποία εμφανίζεται περισσότερο διαλλακτικός και ο πρώην πρωθυπουργός Ναφτάλι Μπένετ, σημαντικός σύμμαχος του Άιζενκοτ.
«Θα σχηματίσω κυβέρνηση εθνικής έκτακτης ανάγκης»
Μπροστά στο ενδεχόμενο να μην ευοδωθούν οι διαπραγματεύσεις, ο ηγέτης του Γιασάρ προειδοποίησε ότι θα προχωρήσει σε εναλλακτικό σχέδιο, θέτοντας τους πολιτικούς του εταίρους προ των ευθυνών τους.
«Αν οι ειλικρινείς προσπάθειες που καταβάλλω για τον σχηματισμό μιας ευρείας κυβέρνησης δεν αποδώσουν, σκοπεύω να σχηματίσω μια εθνική κυβέρνηση έκτακτης ανάγκης, την οποία στη συνέχεια θα προσπαθήσω να διευρύνω, είτε πριν είτε μετά την ορκωμοσία της», δήλωσε.
Με την τοποθέτηση αυτή άφησε να εννοηθεί ότι είναι έτοιμος να παρουσιάσει το κυβερνητικό του σχήμα στην Κνεσέτ, ακόμη και αν δεν έχει προηγουμένως εξασφαλίσει τις απαιτούμενες κοινοβουλευτικές δεσμεύσεις.
Απευθυνόμενος στους βουλευτές, τους κάλεσε να αναλάβουν την ευθύνη της επιλογής τους.
Όλοι, όπως ανέφερε, «θα πρέπει να ακολουθήσουν τη συνείδησή τους και να επιλέξουν μεταξύ του να αφήσουν μια νέα κυβέρνηση να αναλάβει τα καθήκοντά της» ή «να αφήσουν το Ισραήλ και τους πολίτες του να συρθούν σε νέες εκλογές με τον Νετανιάχου ως υπηρεσιακό πρωθυπουργό».
Η παρέμβασή του εκλαμβάνεται ως σαφής προειδοποίηση προς τους συμμάχους που αντιτίθενται στη λύση της κυβέρνησης μειοψηφίας, καθώς ενδεχόμενη καταψήφισή της θα μπορούσε να παρατείνει το πολιτικό αδιέξοδο.
Η ανησυχία για το Ιράν και οι αιχμές κατά Νετανιάχου
Ο Άιζενκοτ συνέδεσε την ανάγκη επιτάχυνσης των διαδικασιών με την κατάσταση ασφαλείας στο Ισραήλ, εκφράζοντας ανησυχία για τη διαπλοκή στρατιωτικών σχεδιασμών και πολιτικών σκοπιμοτήτων.
Όπως υποστήριξε, οι στρατιωτικές προτεραιότητες και τα επιχειρησιακά χρονοδιαγράμματα συγχέονται ολοένα περισσότερο με πολιτικές επιδιώξεις, κατάσταση την οποία χαρακτήρισε απαράδεκτη.
Η αναφορά του παραπέμπει στις επανειλημμένες επικρίσεις που έχει διατυπώσει κατά του Μπενιαμίν Νετανιάχου, τον οποίο κατηγορεί ότι ενδέχεται να επιδιώξει νέα στρατιωτική επιχείρηση εναντίον του Ιράν, προκειμένου να ενισχύσει την πολιτική του θέση και να παραμείνει στην εξουσία.
Πρόκειται για εκτίμηση του Άιζενκοτ και άλλων στελεχών της αντιπολίτευσης, ενώ η πλευρά Νετανιάχου υποστηρίζει ότι οι αποφάσεις για την ασφάλεια της χώρας υπαγορεύονται από τις στρατιωτικές απειλές και τις επιχειρησιακές ανάγκες.
Προθεσμία έως τις 6 Δεκεμβρίου
Ο πρόεδρος του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτζογκ, ανέθεσε επισήμως στον Άιζενκοτ την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στις 8 Νοεμβρίου, μετά τις άκαρπες εκλογές του προηγούμενου μήνα.
Ο επικεφαλής του Γιασάρ έχει προθεσμία έως τις 6 Δεκεμβρίου για να ολοκληρώσει τις διαβουλεύσεις, με δυνατότητα παράτασης κατά 14 ημέρες, εφόσον το αποφασίσει ο πρόεδρος.
Ωστόσο, οι τελευταίες δηλώσεις του δείχνουν ότι δεν επιθυμεί να εξαντλήσει απαραίτητα τον διαθέσιμο χρόνο, προτιμώντας να επιδιώξει κοινοβουλευτική ψηφοφορία πριν από την εκπνοή της αρχικής προθεσμίας.
Το ενδεχόμενο αυτό φέρνει τους Αβίγκντορ Λίμπερμαν και Ναφτάλι Μπένετ αντιμέτωπους με μια κρίσιμη πολιτική απόφαση, καθώς από τη στάση τους θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό η δυνατότητα συγκρότησης εναλλακτικής κυβέρνησης.
Με τις συνομιλίες να παραμένουν ανοιχτές και καμία από τις διαθέσιμες επιλογές να μην έχει εξασφαλίσει την απαραίτητη συναίνεση, το Ισραήλ εισέρχεται σε μια καθοριστική περίοδο για τη διαμόρφωση της νέας πολιτικής του ηγεσίας.