Στην υλοποίηση περνά η ανάπτυξη του κοιτάσματος «Κρόνος» στην κυπριακή ΑΟΖ, με στόχο την έναρξη παραγωγής φυσικού αερίου το 2028.
Συμβάσεις συνολικής αξίας 1,3 έως 1,8 δισ. δολαρίων υπεγράφησαν τη Δευτέρα 26 Οκτωβρίου στη Λευκωσία, σηματοδοτώντας την έναρξη της κατασκευαστικής φάσης για την εκμετάλλευση του κοιτάσματος φυσικού αερίου «Κρόνος», στο οικόπεδο 6 της κυπριακής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ).
Το έργο αναπτύσσει η ιταλική Eni, σε συνεργασία με τη γαλλική TotalEnergies, με τις δύο εταιρείες να κατέχουν από 50% των δικαιωμάτων στο συγκεκριμένο οικόπεδο.
Το χρονοδιάγραμμα προβλέπει την έναρξη παραγωγής κατά το πρώτο εξάμηνο του 2028, ενώ το φυσικό αέριο θα μεταφέρεται στην Αίγυπτο για επεξεργασία και υγροποίηση, προτού εξαχθεί στις διεθνείς αγορές, με κύριο προορισμό την Ευρώπη.
Η αξιοποίηση των υφιστάμενων αιγυπτιακών εγκαταστάσεων αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επιτάχυνση του έργου, καθώς περιορίζει τις νέες κατασκευαστικές ανάγκες και το συνολικό επενδυτικό κόστος.
Νίκος Χριστοδουλίδης: Ψήφος εμπιστοσύνης στις ενεργειακές προοπτικές της Κύπρου
Η υπογραφή των συμβάσεων πραγματοποιήθηκε στο Προεδρικό Μέγαρο, παρουσία του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη, ο οποίος υποδέχθηκε αντιπροσωπεία της Eni με επικεφαλής τον διευθύνοντα σύμβουλο επιχειρησιακών δραστηριοτήτων του τομέα φυσικών πόρων του ομίλου, Γκουίντο Μπρούσκο.
Οι συμφωνίες καλύπτουν τη μελέτη, την προμήθεια εξοπλισμού, την κατασκευή και την εγκατάσταση των υποθαλάσσιων και χερσαίων υποδομών, καθώς και τις απαιτούμενες γεωτρητικές εργασίες.
Σε γραπτή δήλωσή του, ο κ. Χριστοδουλίδης χαρακτήρισε την εξέλιξη «ισχυρή ψήφο εμπιστοσύνης στις ενεργειακές προοπτικές της Κύπρου», επισημαίνοντας ότι δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για την πρώτη εμπορική αξιοποίηση κυπριακού φυσικού αερίου.
Ο Κύπριος Πρόεδρος απέδωσε ιδιαίτερη οικονομική και γεωπολιτική σημασία στην επένδυση, υπογραμμίζοντας τις δυνατότητες που προσφέρει για την αξιοποίηση του φυσικού πλούτου της χώρας.
Από την πλευρά του, ο Γκουίντο Μπρούσκο έκανε λόγο για ιστορικό ορόσημο, καθώς ο «Κρόνος» αποτελεί το πρώτο έργο ανάπτυξης κοιτάσματος υδρογονανθράκων στην Κυπριακή Δημοκρατία.
Υπενθύμισε ότι η Eni δραστηριοποιείται στην Κύπρο από το 2013, έχοντας επενδύσει στην τεχνογνωσία, στο ανθρώπινο δυναμικό και στις απαραίτητες τεχνολογικές υποδομές.
Όπως ανέφερε, η μετάβαση από την ερευνητική δραστηριότητα στην παραγωγική αξιοποίηση κατέστη δυνατή χάρη στη συνεργασία της Κύπρου, της Αιγύπτου, της Eni και της TotalEnergies.
Ευχαρίστησε τις κυπριακές και αιγυπτιακές αρχές για τη συμβολή τους, επισημαίνοντας ότι η επόμενη φάση απαιτεί εξειδικευμένη τεχνογνωσία, στενό συντονισμό των εμπλεκόμενων φορέων και αυστηρή εφαρμογή των προτύπων ασφάλειας.
Αποθέματα άνω των 3 τρισ. κυβικών ποδιών – Παραγωγή έως 500 εκατ. ημερησίως
Το κοίτασμα «Κρόνος», που ανακαλύφθηκε το 2022, εκτιμάται ότι περιέχει περισσότερα από 3 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια φυσικού αερίου. Η συγκεκριμένη εκτίμηση αφορά την αρχική ποσότητα φυσικού αερίου στο κοίτασμα και όχι το σύνολο των εμπορικά ανακτήσιμων αποθεμάτων.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό των δύο εταιρειών, η παραγωγή αναμένεται να σταθεροποιηθεί σε επίπεδα έως 500 εκατομμυρίων κυβικών ποδιών ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου 2,8 εκατομμύρια τόνους υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) ετησίως.
Η τελική επενδυτική απόφαση για την ανάπτυξη του κοιτάσματος ελήφθη στις 28 Ιουλίου 2026, με την Eni και την TotalEnergies να επιλέγουν την ταχεία υλοποίηση του έργου μέσω της διασύνδεσής του με ήδη λειτουργούσες ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Η παραγωγική υποδομή θα περιλαμβάνει τέσσερις υποθαλάσσιες γεωτρήσεις, από τις οποίες το φυσικό αέριο θα διοχετεύεται μέσω αγωγού προς την Αίγυπτο.
Εκεί θα χρησιμοποιούνται οι εγκαταστάσεις επεξεργασίας που συνδέονται με το κοίτασμα Ζορ (Zohr). Στη συνέχεια, το αέριο θα μεταφέρεται στον τερματικό σταθμό υγροποιημένου φυσικού αερίου της Δαμιέττης, προκειμένου να φορτώνεται σε ειδικά πλοία μεταφοράς LNG.
Το σχέδιο προβλέπει την κατασκευή των αναγκαίων υποθαλάσσιων αγωγών, καθώς και νέας χερσαίας σύνδεσης μεταξύ των εγκαταστάσεων του Ζορ και της Δαμιέττης.
Με τον τρόπο αυτό, η Κύπρος αποκτά προοπτική εξαγωγικής δραστηριότητας χωρίς να χρειαστεί να κατασκευάσει δικό της εργοστάσιο υγροποίησης, ενώ η Αίγυπτος ενισχύει τον ρόλο της ως ενεργειακού κόμβου της Ανατολικής Μεσογείου.
Οι οκτώ εταιρείες που αναλαμβάνουν τις υποδομές
Για την κατασκευή και εγκατάσταση του εξοπλισμού έχουν επιλεγεί εξειδικευμένοι διεθνείς όμιλοι, με διακριτά αντικείμενα εργασιών.
Η Baker Hughes αναλαμβάνει τον σχεδιασμό, την προμήθεια και την κατασκευή των υποθαλάσσιων συστημάτων παραγωγής, ενώ η Dalmine θα προμηθεύσει τους αγωγούς εξαγωγής φυσικού αερίου και μεταφοράς μονοαιθυλενογλυκόλης (MEG), η οποία χρησιμοποιείται για την ασφαλή λειτουργία των εγκαταστάσεων.
Η TechnipFMC θα κατασκευάσει τις εύκαμπτες γραμμές παραγωγής και η McDermott θα εκτελέσει τις εργασίες μεταφοράς, υπεράκτιας εγκατάστασης, σύνδεσης και προετοιμασίας λειτουργίας των υποθαλάσσιων αγωγών και του σχετικού εξοπλισμού.
Στην Oceaneering ανατίθεται η κατασκευή των βασικών υποθαλάσσιων καλωδίων και συστημάτων ελέγχου, ενώ η CMHI θα αναλάβει την πλωτή μονάδα ελέγχου, από τον σχεδιασμό έως την εγκατάστασή της.
Στο χερσαίο σκέλος, η αιγυπτιακή Petrojet θα κατασκευάσει τον νέο αγωγό μεταξύ Ζορ και Δαμιέττης, ενώ η ιταλική Saipem θα προσφέρει υπηρεσίες υπεράκτιας γεώτρησης με το πλωτό γεωτρύπανο Saipem 10000.
Η κατανομή των συμβάσεων καλύπτει το σύνολο των βασικών εργασιών που απαιτούνται για τη μετάβαση από την ανακάλυψη του κοιτάσματος στην εμπορική παραγωγή.
Η σημασία του Κρόνου για την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια
Η ανάπτυξη του κυπριακού κοιτάσματος εντάσσεται στην προσπάθεια διαφοροποίησης των πηγών προμήθειας φυσικού αερίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε μια περίοδο κατά την οποία οι γεωπολιτικές εντάσεις επηρεάζουν τις διεθνείς ενεργειακές αγορές.
Η αξιοποίηση των αποθεμάτων της Ανατολικής Μεσογείου μπορεί να προσθέσει μια εναλλακτική πηγή εφοδιασμού στο ευρωπαϊκό ενεργειακό χαρτοφυλάκιο, περιορίζοντας τη συγκέντρωση των εισαγωγών σε περιορισμένο αριθμό προμηθευτών και διαδρομών.
Οι αναταράξεις στη Μέση Ανατολή, η αντιπαράθεση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν και οι ανησυχίες για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ ενισχύουν το ενδιαφέρον για νέα παραγωγικά έργα και μεγαλύτερη γεωγραφική διασπορά των ενεργειακών προμηθειών.
Για την Κύπρο, η έναρξη εκμετάλλευσης του «Κρόνου» θα αποτελέσει ουσιαστική μεταβολή της θέσης της στον περιφερειακό ενεργειακό χάρτη, καθώς η χώρα θα περάσει από τη φάση των ερευνητικών ανακαλύψεων στην παραγωγή και εξαγωγή φυσικού αερίου.
Η συνεργασία με την Αίγυπτο δημιουργεί, παράλληλα, προϋποθέσεις ευρύτερης ενεργειακής διασύνδεσης στην περιοχή. Η Ελλάδα και η Ιταλία, λόγω της γεωγραφικής τους θέσης και των ενεργειακών τους υποδομών, μπορούν να διαδραματίσουν συμπληρωματικό ρόλο στη διαμόρφωση περιφερειακών εμπορικών και ενεργειακών διαδρομών, χωρίς αυτό να συνεπάγεται ότι το συγκεκριμένο έργο προβλέπει απευθείας μεταφορά φυσικού αερίου μέσω της ελληνικής επικράτειας.
Ωστόσο, η πραγματική συμβολή του κοιτάσματος στην ευρωπαϊκή αγορά θα εξαρτηθεί από την τήρηση του χρονοδιαγράμματος, τις δυνατότητες εξαγωγής, τις εμπορικές συμφωνίες και τις συνθήκες που θα επικρατούν κατά την έναρξη της παραγωγής.
Τα οικονομικά οφέλη για τη Λευκωσία δεν αναμένονται άμεσα, καθώς τα έσοδα από τις πωλήσεις θα συνδεθούν με την έναρξη της εμπορικής διάθεσης του φυσικού αερίου, η οποία τοποθετείται στο 2028.
Στο ενεργειακό προσκήνιο και το κοίτασμα Αφροδίτη
Παράλληλα με τον «Κρόνο», συνεχίζονται οι διαδικασίες για την ανάπτυξη του κοιτάσματος «Αφροδίτη», επίσης στην κυπριακή ΑΟΖ, με διαχειρίστρια την αμερικανική Chevron.
Στο έργο συμμετέχουν ακόμη η ισραηλινή NewMed Energy και η βρετανική Shell, η οποία έχει συμφωνήσει να μεταβιβάσει τη συμμετοχή της, μέσω της θυγατρικής BG Cyprus, στον ουγγρικό ενεργειακό όμιλο MOL.
Η συμφωνία αφορά ποσοστό 35% και προβλέπεται να ολοκληρωθεί στις αρχές του 2027, υπό την προϋπόθεση λήψης των απαιτούμενων εγκρίσεων. Η Chevron κατέχει επίσης 35%, ενώ η NewMed Energy διατηρεί το υπόλοιπο 30%.
Οι εταίροι της «Αφροδίτης» συνεχίζουν τις προπαρασκευαστικές εργασίες και τις εμπορικές διαπραγματεύσεις για την ανάπτυξη του κοιτάσματος, το οποίο βρίσκεται σε διαφορετικό στάδιο ωρίμανσης από τον «Κρόνο».
Η εξέλιξη των δύο έργων θα επηρεάσει τη δυνατότητα της Κύπρου να αξιοποιήσει σε εμπορική κλίμακα τους ενεργειακούς της πόρους και να ενισχύσει τη συμμετοχή της στην αγορά φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου.
