Σε μια κρίσιμη καμπή για το μέλλον της πρωτοβάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, το Ετήσιο Τακτικό Συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα έρχεται να αναδείξει τις διεκδικήσεις των δήμων ολόκληρης της χώρας.
Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ, Λάζαρος Κυρίζογλου, χαρτογραφεί τα προβλήματα των ΟΤΑ, σε σχέση με τον ευρύτερο εθνικό σχεδιασμό.
Κύριε πρόεδρε, το Συνέδριο της Καλαμάτας πραγματοποιείται σε μια δύσκολη για τους δήμους συγκυρία. Ποιες είναι οι προσδοκίες της ΚΕΔΕ και του κόσμου της Αυτοδιοίκησης;
Στο επίκεντρο του διαλόγου του Συνεδρίου της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα, θα τεθούν όλα τα κορυφαία ζητήματα που απασχολούν σήμερα τη λειτουργία των δήμων μας. Ζητήματα όπως το αυξημένο λειτουργικό κόστος, όπως αυτό αναδεικνύεται από τη μελέτη που πρόσφατα εκπονήθηκε από την ΚΕΔΕ σε συνεργασία με την ΕΕΤΑΑ και το ΥΠΕΣ. Η ανάγκη ενίσχυσης των δήμων με νέο προσωπικό καθώς και η ουσιαστική συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης στον εθνικό σχεδιασμό για τη διαχείριση ζητημάτων όπως η διαχείριση του νερού, ο χωροταξικός και πολεοδομικός σχεδιασμός, η ενεργειακή αυτάρκεια, η πολιτική προστασία και η ενίσχυση της κλιματικής ανθεκτικότητας, η στέγαση και το τοπικό κοινωνικό κράτος, η ενίσχυση του αναπτυξιακού αποτυπώματος των ΟΤΑ.
Ασφαλώς θα έχουμε την ευκαιρία να αποτιμήσουμε όλα όσα πετύχαμε ενωμένοι το προηγούμενο διάστημα προς όφελος των δήμων και των πολιτών. Ζητούμενο είναι να συνδιαμορφώσουμε ένα ισχυρό πλαίσιο θέσεων και διεκδικήσεων της Αυτοδιοίκησης Α΄ Βαθμού. Διεκδικήσεις που θα οδηγήσουν στη χάραξη και εφαρμογή νέων πολιτικών, που θα καταστήσουν τους δήμους πιο ισχυρούς και τις τοπικές μας κοινωνίες πιο δυνατές. Αυτό είναι το διακύβευμα αλλά και το κεντρικό μήνυμα του Συνεδρίου μας.
Το χρηματοδοτικό κενό και το κόστος λειτουργίας
Η ΚΕΔΕ κάνει λόγο διαρκώς για δημοσιονομική ασφυξία των δήμων, όταν η κρατική χρηματοδότηση σε σχέση με το 2019 έχει αυξηθεί τουλάχιστον κατά 50%. Τι ισχύει τελικά;
Οι αριθμοί αποτυπώνουν την αλήθεια και το πραγματικό μέγεθος του προβλήματος. Το 2019 οι δήμοι εισέπραξαν μέσω των ΚΑΠ από το κεντρικό κράτος 1,8 δισ. ευρώ. Φέτος, το 2026, η χρηματοδότηση ανήλθε στα 2,9 δισ. ευρώ.
Σας θυμίζω ότι το 2009, περίοδο με σημαντικά χαμηλότερα λειτουργικά έξοδα για τους δήμους αλλά και λιγότερες αρμοδιότητες που μας μεταβιβάστηκαν μεταγενέστερα χωρίς τους αντίστοιχους πόρους, η κρατική χρηματοδότηση ήταν 3,5 δισ. ευρώ. Δηλαδή σήμερα, με κόστη αυξημένα σε υπερδιπλάσιο βαθμό σε σχέση με το 2009, εισπράττουμε το 50% των χρημάτων εκείνης της περιόδου.
Σήμερα το λειτουργικό κόστος των δήμων ανέρχεται σε 5,34 δισ. ευρώ και σε σχέση με τη χρηματοδότηση των 2,9 δισ. ευρώ που λαμβάνουμε μέσω των ΚΑΠ, δημιουργείται ένα χρηματοδοτικό κενό ύψους 2,45 δισ., που αφορά τόσο λειτουργικές δαπάνες όσο και επενδύσεις. Αυτό το κενό πρέπει να καλυφθεί, αλλιώς οι δήμοι θα καταρρεύσουν. Και ο μόνος τρόπος να καλυφθεί είναι η γενναία αύξηση της κρατικής χρηματοδότησης.
Στο Συνέδριό σας θα παρουσιαστεί η μελέτη για το κόστος λειτουργίας των δήμων που πρόσφατα εκπόνησε η ΚΕΔΕ. Τι περιμένετε από τη δημοσιοποίηση αυτής της μελέτης;
Η μελέτη αυτή, η οποία εκπονήθηκε από την ΚΕΔΕ σε συνεργασία με την ΕΕΤΑΑ και εμπειρογνώμονες του υπουργείου Εσωτερικών, αποτυπώνει το πραγματικό λειτουργικό κόστος των δήμων σήμερα, με αδιαμφισβήτητα στοιχεία κι έχει ήδη αποσταλεί σε όλο το πολιτικό προσωπικό της χώρας: στον πρωθυπουργό και στους αρμόδιους υπουργούς, σε όλους τους πολιτικούς αρχηγούς και στο σύνολο των μελών του Κοινοβουλίου. Στο Συνέδριό μας θα γίνει εκτενής διάλογος και αναλυτική ενημέρωση των αιρετών της Αυτοδιοίκησης πάνω στο περιεχόμενό της και θα παρθούν αποφάσεις που θα καθορίσουν στη συνέχεια το πλαίσιο των οικονομικών μας διεκδικήσεων απέναντι στο κεντρικό κράτος.
Ποιες είναι οι βασικές διεκδικήσεις σας από την κυβέρνηση;
Στο επίκεντρο των διεκδικήσεών μας βρίσκεται το δικαιολογημένο αίτημά μας για αύξηση των ΚΑΠ, ώστε να καλύπτονται τα λειτουργικά μας κόστη, με παράλληλη λειτουργία ενός μόνιμου μηχανισμού παρακολούθησης και κοστολόγησης των αρμοδιοτήτων μας. Η χρηματοδότηση αυτή σε βάθος χρόνου πρέπει να ανέλθει στο 8% του ΑΕΠ, που σημειώνω ότι είναι πολύ κάτω του ευρωπαϊκού μέσου όρου, που είναι 11,7%.
Πέραν της αύξησης στους ΚΑΠ, κρίνουμε αναγκαία τη δημιουργία ενός νέου αναπτυξιακού προγράμματος για την αναβάθμιση και ενίσχυση των τοπικών υποδομών. Τη λήψη μέτρων για τη μείωση του ενεργειακού κόστους. Τη δημιουργία ειδικού προγράμματος υποστήριξης μικρών ορεινών και νησιωτικών δήμων, καθώς και την εφαρμογή ενός τριετούς προγράμματος πρόσληψης νέου προσωπικού, ώστε να καλυφθούν τα μεγάλα κενά που έχουμε. Το πρόγραμμα αυτό θα πρέπει να συνοδευτεί με βελτίωση των διαδικασιών που σήμερα είναι εξαιρετικά χρονοβόρες.
Θα ενημερώσετε πέραν της κυβέρνησης και τα άλλα πολιτικά κόμματα για τις διεκδικήσεις αυτές;
Η Αυτοδιοίκηση όχι μόνο θα θέσει με τον πλέον επίσημο τρόπο σε όλα τα πολιτικά κόμματα τις θέσεις και τις διεκδικήσεις της, αλλά επιπλέον θα απαιτήσει να τοποθετηθούν επίσημα πάνω σε αυτές. Θα επιδιώξουμε όλοι ανεξαιρέτως να δεσμευθούν προγραμματικά, εν όψει των επερχόμενων εκλογών, για τις πολιτικές που θα ακολουθήσουν απέναντι στην Αυτοδιοίκηση. Θεωρούμε απαράδεκτο όσα συνέβησαν προεκλογικά το 2023, όπου κανένα κόμμα δεν συμπεριέλαβε στο πρόγραμμά του τα ζητήματα της Αυτοδιοίκησης. Και δεν ξεχνάμε επίσης πως κάποιοι λίγο πιο παλιά μάς υποτιμούσαν ανοικτά, αποκαλώντας μας «βλαχοδήμαρχους».
Το μήνυμα που θέλουμε να στείλουμε είναι ξεκάθαρο. Η Αυτοδιοίκηση δεν πρόκειται να ανεχθεί άλλο τον ρόλο του κομπάρσου και του «αυτοφωράκια» του πολιτικού συστήματος. Μαζί με τους πολίτες των τοπικών κοινωνιών μας, θα διεκδικήσουμε λύσεις που θα κάνουν την καθημερινότητα όλων μας καλύτερη. Πρέπει όλοι να καταλάβουν ότι δεν μπορεί να υπάρξει ισχυρή Ελλάδα, χωρίς δήμους και τοπικές κοινωνίες ισχυρές.
