Τρεις αποκατεστημένους μεταβυζαντινούς ναούς παρέδωσε η Λίνα Μενδώνη στις τοπικές κοινωνίες του Έβρου, επιθεωρώντας παράλληλα σημαντικά έργα πολιτισμού.
Η υπουργός Πολιτισμού επισκέφθηκε την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου την ευρύτερη περιοχή του Διδυμοτείχου, όπου απέδωσε στη λατρεία τους ναούς του Αγίου Παντελεήμονος στο Παλιούρι και του Αγίου Αθανασίου στους Μεταξάδες και στο Αλεποχώρι. Παράλληλα, πραγματοποίησε αυτοψίες στο Τέμενος Βαγιαζήτ και στην Παναγία Κοσμοσώτειρα στις Φέρες, εξετάζοντας την πρόοδο των παρεμβάσεων αποκατάστασης και προστασίας τους.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του υπουργείου Πολιτισμού της 6ης Νοεμβρίου, τα συγκεκριμένα έργα εντάσσονται στον ευρύτερο σχεδιασμό για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς του ακριτικού Έβρου και τη διατήρηση μνημείων που συνδέονται άμεσα με την ιστορική ταυτότητα των τοπικών κοινωνιών.
Τρεις μεταβυζαντινοί ναοί επιστρέφουν στη λατρεία
Η παράδοση των αποκατεστημένων εκκλησιών πραγματοποιήθηκε παρουσία του Μητροπολίτη Διδυμοτείχου, Ορεστιάδος και Σουφλίου Δαμασκηνού, ο οποίος τέλεσε τον αγιασμό.
Κατά την τελετή στον Άγιο Παντελεήμονα Παλιουρίου, η Λίνα Μενδώνη επισήμανε ότι η Ελλάδα αποτελεί ένα διαρκώς εμπλουτιζόμενο αρχαιολογικό και ιστορικό παλίμψηστο, με περισσότερα από 25.000 καταγεγραμμένα μνημεία στην αρμοδιότητα του υπουργείου Πολιτισμού.
Υπογράμμισε ότι, πέρα από την αναστήλωση των μεγάλων και εμβληματικών μνημείων, εξίσου σημαντική είναι η μέριμνα για τις μικρότερες εκκλησίες και τα ιστορικά κτίσματα που διατηρούν ζωντανή τη συλλογική μνήμη.
«Η χαρά των κατοίκων του Παλιουρίου, που βλέπουν και πάλι την εκκλησία τους αποκατεστημένη, με τα χρώματα και τις αγιογραφίες της να αναδεικνύονται, είναι η μεγαλύτερη επιβράβευση της προσπάθειάς μας», ανέφερε.
Όπως εξήγησε, η αποκατάσταση επιτρέπει την απρόσκοπτη τέλεση της λατρείας και επανασυνδέει τα θρησκευτικά μνημεία με την καθημερινότητα των κατοίκων.
«Γιατί αυτός είναι ο πρωταρχικός προορισμός ενός ζωντανού θρησκευτικού μνημείου: Να διατηρεί τη σχέση του με τους ανθρώπους, την πίστη και την παράδοση του τόπου», τόνισε.
Το έργο αποκατάστασης των τριών ναών είχε συνολικό προϋπολογισμό 1 εκατ. ευρώ, χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και υλοποιήθηκε από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Έβρου και τη Διεύθυνση Συντήρησης Αρχαίων και Νεότερων Μνημείων.
Οι παρεμβάσεις περιλάμβαναν στερέωση και συντήρηση των τοιχοποιιών, κατασκευή στραγγιστικών αγωγών, επισκευή στεγών και αντικατάσταση κεραμιδιών και θυροφύλλων. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη συντήρηση των τοιχογραφιών και των ξύλινων τέμπλων, ενώ εγκαταστάθηκαν νέα ηλεκτρολογικά δίκτυα, φωτισμός, ύδρευση και αυτόματο σύστημα πυροπροστασίας συνδεδεμένο με το δημοτικό δίκτυο.
Οι τρεις εκκλησίες χρονολογούνται στα τέλη του 17ου και στις αρχές του 18ου αιώνα και βρίσκονται στην περιοχή του Ερυθροπόταμου, κοντά στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα. Αποτελούν χαρακτηριστικά δείγματα μονόκλιτης ξυλόστεγης βασιλικής, με λιτή εξωτερική αρχιτεκτονική και αξιόλογο εσωτερικό τοιχογραφικό διάκοσμο.
Η ιστορική τους αξία συνδέεται με τη θρησκευτική ζωή των χριστιανικών πληθυσμών της περιοχής, ενώ στα κοιμητήρια των Μεταξάδων και του Αλεποχωρίου διατηρούνται επιτάφιες στήλες του 17ου, 18ου και 19ου αιώνα, σημαντικές μαρτυρίες της τοπικής ιστορίας.
Τέμενος Βαγιαζήτ: Στην τελική φάση η αποκατάσταση
Κατά την αυτοψία της στο Τέμενος Βαγιαζήτ στο Διδυμότειχο, η υπουργός ενημερώθηκε για την πορεία των εργασιών σε ένα από τα επιβλητικότερα οθωμανικά μνημεία της Ελλάδας, με ιδιαίτερη σημασία για την ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στα ευρωπαϊκά εδάφη.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η ανακατασκευή της ξυλόγλυπτης οροφής του κεντρικού τρούλου, η οποία αποτελείται από 7.000 επιμέρους ξύλινα στοιχεία και αναπαράγει με ακρίβεια την αρχική μορφή του μνημείου. Σύμφωνα με τη Λίνα Μενδώνη, οι συγκεκριμένες εργασίες βρίσκονται στην τελική τους φάση.
Παράλληλα, ολοκληρώνονται οι παρεμβάσεις διαμόρφωσης του περιβάλλοντος χώρου και η εγκατάσταση προσωρινού φωτισμού για την ανάδειξη του τεμένους.
Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται σε 15 εκατ. ευρώ, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης και τον τακτικό προϋπολογισμό του υπουργείου Πολιτισμού.
Σύμφωνα με τον προγραμματισμό, το Τέμενος Βαγιαζήτ πρόκειται να καταστεί πλήρως προσβάσιμο στο κοινό έως το τέλος του 2026.
Παναγία Κοσμοσώτειρα: Μελέτες για τη θωράκιση του μνημείου
Η επίσκεψη της υπουργού ολοκληρώθηκε στις Φέρες, με αυτοψία στον ιστορικό ναό της Παναγίας Κοσμοσώτειρας, ένα από τα σημαντικότερα σωζόμενα βυζαντινά μνημεία της Θράκης.
Ο ναός ιδρύθηκε το 1151 από τον Ισαάκιο Κομνηνό και αποτελεί μνημείο ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής και ιστορικής σημασίας.
Στο πλαίσιο της προγραμματισμένης αποκατάστασής του, η Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων έχει αναλάβει την εκπόνηση στατικής μελέτης, προκειμένου να αξιολογηθεί η επάρκεια του κτίσματος και να προσδιοριστούν οι αναγκαίες επεμβάσεις προστασίας.
Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη η γεωτεχνική μελέτη και η γεωφυσική διασκόπηση του περιβάλλοντος χώρου. Θα ακολουθήσουν η αρχιτεκτονική μελέτη αποκατάστασης, ο σχεδιασμός διαμόρφωσης του περιβάλλοντος χώρου και οι υποστηρικτικές μελέτες για τις ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις και τη συντήρηση του τοιχογραφικού διακόσμου.
Οι παρεμβάσεις στον Έβρο εντάσσονται, σύμφωνα με το υπουργείο Πολιτισμού, στην προσπάθεια διατήρησης και ανάδειξης της πολιτιστικής κληρονομιάς της Θράκης, με έμφαση τόσο στα μεγάλα ιστορικά μνημεία όσο και στους μικρότερους χώρους λατρείας που εξακολουθούν να αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ζωής των τοπικών κοινοτήτων.
