«Ποτέ δεν πρέπει να το βάζουμε κάτω, ακόμα και μέσα στις μεγαλύτερες δυσκολίες. Ετσι πορεύομαι πάντα στη ζωή μου», λέει η πρέσβυς Καλής Θελήσεως της UNESCO και πρόεδρος των Συλλόγων «ΕΛΠΙΔΑ» και «ΟΡΑΜΑ ΕΛΠΙΔΑΣ», κυρία Μαριάννα Β. Βαρδινογιάννη, σε μία εκ βαθέων συνέντευξη στον Γιώργο Χωραΐτη για τη Realnews.
Με αφορμή τις πρόσφατες τιμητικές βραβεύσεις της από τον ΟΗΕ, αλλά και από την ελληνική πολιτεία, η κυρία Μαριάννα Β. Βαρδινογιάννη μιλά για τα 30 χρόνια προσφοράς στο κοινωνικό σύνολο, για τις δυσκολίες που αντιμετώπισε στην αρχή, αλλά και για τα σχέδιά της για το μέλλον, ενώ στέλνει το δικό της μήνυμα κατά του κορωνοϊού λέγοντας: «Είμαστε όλοι μαζί σε αυτό και πρέπει να πολεμήσουμε όλοι μαζί».
Η βράβευσή σας από τον ΟΗΕ αποτελεί μια μεγάλη τιμή τόσο για εσάς προσωπικά όσο και για τη χώρα μας. Τι σημαίνει για εσάς αυτό το βραβείο;
Αυτή η βράβευση είναι μια πολύ μεγάλη τιμή, την οποία ποτέ στη ζωή μου δεν περίμενα. Η συγκίνηση και η χαρά είναι μεγάλες όχι για εμένα, αλλά για τη χώρα μου. Νιώθω πως στο πρόσωπό μου βραβεύθηκε η Ελλάδα και οι Ελληνες συνολικά, ένας λαός δοτικός που νοιάζεται για τον συνάνθρωπο και διαχρονικά επιδεικνύει αλληλεγγύη και σεβασμό. Σε όλη μου την πορεία ο ελληνικός λαός στέκεται στο πλευρό μου. Η πορεία και το έργο μου είναι αποτέλεσμα συλλογικής προσπάθειας και στήριξης των συμπατριωτών μου. Αυτή η τιμητική διάκριση τους ανήκει και για αυτό την έχω αφιερώσει στον ελληνικό λαό.
Αυτό το βραβείο είναι παράλληλα και μια πολύ μεγάλη ευθύνη. Ο γενικός γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών στην ομιλία του είπε πως έχουμε την ευθύνη να συνεχίσου- με την παρακαταθήκη του Νέλσον Μοντέλα. Το βάρος είναι μεγάλο και θα προσπαθήσω με όλες μου τις δυνάμεις να ανταποκριθώ σε αυτό, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός καλύτερου και δικαιότερου κόσμου, όπως τον οραματίστηκε ο Νέλσον Μοντέλα.
Η ελληνική πολιτεία αναγνώρισε τη μεγάλη τιμή για τη χώρα μας. Ο πρωθυπουργός και η πρώτη κυρία έσπευσαν να σας συγχαρούν, ο υπουργός Εξωτερικών πραγματοποίησε ειδική τελετή στο υπουργείο Εξωτερικών, ενώ η Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα σας τιμήσει με τον Μεγαλόσταυρο του Τάγματος της Ευποιίας. Πώς αισθάνεστε για αυτό;
Αισθάνθηκα μεγάλη τιμή, αλλά και συγκίνηση και τους ευχαριστώ από τα βάθη της καρδιάς μου. Είμαι ένας άνθρωπος ιδιαίτερα σεμνός και τα βραβεία και οι διακρίσεις δεν αποτελούν για εμένα αυτοσκοπό. Η σκέψη μου είναι πώς να προσφέρω στην πατρίδα μου. Το γεγονός πως η πολιτειακή και η πολιτική ηγεσία του τόπου αναγνώρισαν τη διάκριση αυτή ως μια εθνική τιμή δείχνει ευαισθησία, αλλά και στήριξη στο συλλογικό ανθρωπιστικό μας έργο. Στην καρδιά μου, όμως κρατώ και τα ζεστά λόγια των απλών ανθρώπων, οι οποίοι, αποκαλώντας με μόνο με το μικρό μου όνομα, μου είπαν πόση ελπίδα, αισιοδοξία και δύναμη παίρνουν από αυτή την προσπάθεια.
Το βραβείο με το οποίο τιμηθήκατε φερει το όνομα μιας εμβληματικής προσωπικότητας, του Νέλσον Μοντέλα. Τι κρατάτε από την παρακαταθήκη αυτού του σπουδαίου αγωνιστή;
Ξέρετε, κάποιες φορές υπάρχει μια σύνδεση με κάποιους ανθρώπους που μπορεί να μην έχεις γνωρίσει ποτέ στη ζωή σου. Είχα μελετήσει σε βάθος το έργο του Νέλσον Μοντέλα, ο οποίος ήταν επίσης πρέσβης Καλής θελησεως της UNESCO. Οι αγώνες του για Δικαιοσύνη και Ισότητα, το σθένος του και το γεγονός πως δεν έχασε ποτέ την ελπίδα του, ακόμα και μετά από 27 χρόνια στη φυλακή, αποτελούσαν για εμένα πηγή έμπνευσης. Θυμάμαι πολύ έντονα, ως μια από τις σημαντικότερες στιγμές στη ζωή μου, την εκδήλωση για την 70ή επέτειο της UNESCO, όταν κλήθηκα να μιλήσω για το έργο και τη ζωή του. Λίγα χρόνια αργότερα, σε ένα ταξίδι μου στο εξωτερικό, είχα τη σπάνια τύχη να συναντήσω τη γυναίκα του, η οποία μοιράστηκε μαζί μου πολλές πολύτιμες στιγμές από την κοινή της ζωή με αυτό τον μεγάλο αγωνιστή.
Νομίζω πως περισσότερό από όλα αυτό που πρέπει να μας εμπνέει είναι το παράδειγμα της ζωής ενός ανθρώπου που δεν το έβαλε ποτέ κάτω, δεν σταμάτησε ποτέ να αγωνίζεται για τα πιστεύω του και κατάφερε να γκρεμίσει τα τείχη του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας.
«The greatest glory in living lies not in never falling, but in rising every time we fall». Ποτέ δεν πρέπει να το βάζουμε κάτω, ακόμα και μέσα στις μεγαλύτερες δυσκολίες. Ετσι πορεύομαι πάντα στη ζωή μου.
Είστε ένας άνθρωπος που δεν σταματά να προσφέρει τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Η UNESCO στην ανακοίνωσή της σας χαρακτήρισε «ακούραστη ακτιβίστρια για τα ανθρώπινα δικαιώματα». Παρακολουθώντας κανείς τη δράση σας δεν μπορεί παρά να αναρωτηθεί τι είναι αυτό που σας εμπνέει και σας δίνει δύναμη.
Από πολύ μικρή ηλικία έμαθα πως ο μόνος τρόπος για να είναι κανείς πλήρης στη ζωή του είναι μέσα από την προσφορά. Η χαρά του να δίνεις είναι πάντοτε διπλή. Εμπνευση και παράδειγμα στη ζωή μου υπήρξε πάντα η μητέρα μου. Μια γυναίκα με σπάνια ψυχή, ανοιχτή αγκαλιά και πολύ προοδευτικό μυαλό. Για εκείνη οι σπουδαιότερες αξίες στη ζωή ήταν π προσφορά και η μόρφωση. Παρά τη δική μου στενοχώρια επέμεινε να φύγω από την Ερμιόνη για να συνεχίσω τις σπουδές μου στην Αθήνα, επέμενε να διδαχθώ ξένες γλώσσες, πράγματα που τότε δεν συνηθίζονταν. «Πάνω από όλα, όμως», μου έλεγε, «θα είσαι Ανθρωπος, θα αγαπάς, θα δίνεις και θα μοιράζεσαι τις ευλογίες που σου δίνει ο Θεός». Ετσι μεγάλωσα και με τον ίδιο τρόπο προσπάθησα να μεγαλώσω και τα παιδιά μου. Πιστεύω ακράδαντα πως έχουμε έρθει στον κόσμο για να τον κάνουμε καλύτερο. Ο καθένας με τον τρόπο και με τις δυνάμεις του. Με κάθε μικρή πράξη καλοσύνης γεννιέται και μια ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο.
Ο σύζυγος και η οικογένειά σας τι ρόλο έχουν παίξει στη δράση σας;
Γνώρισα τον σύζυγό μου, Βαρδή, σε πολύ μικρή ηλικία, όταν ήμουν ακόμα μαθήτρια. Η προσωπικότητα, οι αρχές και οι αξίες του με καθόρισαν σε μεγάλο βαθμό. Είναι ένας άνθρωπος που πάνω από όλα βάζει την πατρίδα και την προσφορά στο κοινωνικό σύνολο. Νιώθω πραγματικά τυχερή που μαζί δημιουργήσαμε μια όμορφη οικογένεια με πέντε παιδιά, εγγόνια και δισέγγονο. Η δημιουργία μιας αγαπημένης οικογένειας ήταν το μόνο πράγμα που ζήτησα από τον Θεό και νιώθω ευλογημένη. Η αγάπη και η στήριξη της οικογένειάς μου αποτελούν ό,τι πολυτιμότερο έχω στη ζωή. Τη δύναμη πίσω από κάθε μου βήμα.
Στην ομιλία σας, κατά την απονομή του βραβείου, αναφερθήκατε σε δύο γεγονότα της ζωής σας που ίσως ο περισσότερος κόσμος δεν γνώριζε. Τον διωγμό του πατέρα σας κατά την περίοδο του Εμφυλίου και την εξορία του συζύγου σας στην Αμοργό. Πώς αυτά τα δύο γεγονότα διαμόρφωσαν την προσωπικότητά σας;
Ημουν πολύ μικρή κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου, όμως οι ζωντανές περιγραφές των γονιών μου από εκείνες τις στιγμές με έχουν επηρεάσει βαθιά. Μια νύχτα με καταιγίδα αναγκαστήκαμε να φύγουμε από το σπίτι μας στην Ερμιόνη με ένα μικρό βαρκάκι και να πάμε πρόσφυγες στον Πειραιά.
Πολλά χρόνια αργότερα, την περίοδο της δικτατορίας βίωσα τη σκληρή εμπειρία της εξορίας με τον σύζυγό μου. Ηταν τότε αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού, διώχθηκε από το Ναυτικό, φυλακίστηκε και τον έστειλαν εξορία στην Αμοργό. Είχα ήδη δύο μικρά παιδιά και ένα μωρό και, όμως αποφάσισα να τον ακολουθήσω στην Αμοργό. Μέναμε σε ένα μικρό δωματιάκι χωρίς νερό, θέρμανση, ηλεκτρικό. Οι ημέρες στην Αμοργό όμως ήρθαν, μέσα σε μια πολύ σκληρή περίοδο, να μου θυμίσουν τι σημαίνει ανθρωπιά. Οι ντόπιοι άνοιξαν την αγκαλιά τους και μας στήριξαν. Κάθε πρωί στο παράθυρό μου έβρισκα ένα καλάθι με τρόφιμα, οι γυναίκες του χωριού πάντα είχαν μια καλή κουβέντα να μας πουν για να μας δώσουν δύναμη. Οι σχέσεις μας με το νησί και με τους ανθρώπους της Αμοργού παραμένουν πολύ στενές. Πιστεύω πολύ στην Παναγία και μια από τις πιο συγκλονιστικές στιγμές ήταν όταν πήραμε άδεια και καταφέραμε, με συνοδεία αστυνομικού, να πάμε να προσευχηθούμε στην Παναγία τη Χοζοβιώτισσα, ένα από τα ωραιότερα μοναστήρια στον κόσμο, χτισμένο σε έναν απότομο βράχο και από κάτω το απέραντο γαλάζιο. Μέχρι σήμερα μπροστά στο ιερό κρέμεται το ασημένιο καντήλι με αφιέρωμα που προσφέρομε στην Παναγία, παρακαλώντας να μας αφήσουν ελεύθερους. Ακόμα και μέσα στις πιο σκοτεινές στιγμές για τον άνθρωπο μπορεί να γεννηθεί η ελπίδα, το φως τη ζωής.
Ζούμε σε μια εποχή πολύ δύσκολη για ολόκληρη την ανθρωπότητα λόγω της πανδημίας της νόσου COVID-19. Πώς μας έχουν επηρεάσει οι νέες συνθήκες και ποιες είναι οι εκτιμήσεις σας για την επόμενη ημέρα;
Η πανδημία άλλαξε τα πάντα γύρω μας με έναν τρόπο που ποτέ δεν περιμέναμε. Κλεισμένοι στα σπίτια μας, φορώντας μάσκες φοβούμενοι την ανθρώπινη επαφή βιώνουμε όλοι πρωτόγνωρες συνθήκες. Οι δυσκολίες είναι μεγάλες και ο φόβος για το άγνωστο ακόμα μεγαλύτερος. Ο πόνος της απώλειας και των ανθρώπων που υποφέρουν είναι αβάσταχτος.
Η διεθνής κοινότητα δεν ήταν έτοιμη να αντιμετωπίσει μια τέτοια κρίση. Πρόκειται για ένα διεθνές ζήτημα που μας αφορά όλους και ως τέτοιο πρέπει να αντιμετωπιστεί. Πρόσφατα είχα την τιμή να συνυπογράψω μια έκκληση του νομπελίστα Μοχάμεντ Γιουνούς μαζί με σημαντικές προσωπικότητες από ολόκληρο τον κόσμο. Ζητάμε άμεσα να ληφθούν αποφάσεις για να διατεθεί σε όλους δωρεάν το εμβόλιο όταν βρεθεί. Για να γίνει αυτό, θα πρέπει να εξασφαλιστεί η δυνατότητα επαρκούς παραγωγής από τις φαρμακοβιομηχανίες, να προσληφθεί επιπλέον ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό, τα κράτη να ανταλλάξουν επιστημονικές γνώσεις. Ολα αυτά απαιτούν συντονισμό και συνεργασία. Είμαστε όλοι μαζί σε αυτό και πρέπει να πολεμήσουμε όλοι μαζί. Αν ένα από τα κομμάτια της αλυσίδας μας σπάσει, το πρόβλημα δεν θα λυθεί.
Πώς προ χωράτε με το Επετειακό Ετος «Θερμοπύλες – Σαλαμίνα 2020», δεδομένων των εξελίξεων με την πανδημία;
Ο πρωθυπουργός μού έκανε τη μεγάλη τιμή να μου αναθέσει την Προεδρία της Τιμητικής Κοσμητείας του Επετειακού Ετους «Θερμοπύλες – Σαλαμίνα 2020». Μια σημαντική εθνική στιγμή μέσα από την οποία θέλουμε να στείλουμε ένα δυνατό παγκόσμιο μήνυμα δημοκρατίας αρετής και θάρρους. Στο πλευρό μας από την πρώτη στιγμή αυτής της προσπάθειας είναι κορυφαίες διεθνείς προσωπικότητες. Η πανδημία άλλαξε πράγματι τον προγραμματισμό μας, όχι όμως τη φιλοσοφία μας. Από την αρχή αυτής της προσπάθειας θέσαμε στο επίκεντρο τον άνθρωπο. Οταν λοιπόν βρεθήκαμε αντιμέτωποι με την πανδημία, ήταν αυτονόητο για το Ιδρυμά μας να στηρίξουμε τον άνθρωπο. Πραγματοποιήσαμε ένα πολύ μεγάλο έργο προσφέροντας τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης σε ευπαθείς ομάδες σε κάθε γωνιά της Ελλάδας με τα κονδύλια που είχαμε δεσμεύσει για το Επετειακό Ετος.
Αυτό βέβαια δεν σημαίνει πως σταματάμε. Ανάλογα με τις συνθήκες θα τιμήσουμε αυτή την εθνική επέτειο με μέτρο και ευθύνη. Ηδη προγραμματίζουμε μια μεγάλη εκδήλωση τον Σεπτέμβριο σε συνδυασμό με μια σειρά από άλλες δράσεις στον χώρο της παιδείας του αθλητισμού, των γραμμάτων και των τεχνών.
Η δράση επεκτείνεται σε πολλούς και διαφορετικούς τομείς. Παιδικός καρκίνος μέσα από την 30εηί δράση και προσφορά της «ΕΛΠΙΔΑΣ». παιδεία και δικαιώματα του παιδιού μέσα από το Ιδρυμά σας, πολιτισμός, περιβάλλον, ανθρώπινα δικαιώματα, μια δράση που ξεπερνά τα σύνορα της χώρας μας. Πάντοτε στο πλευρό εκείνων που έχουν ανάγκη, σε συνεργασία με κορυφαίες προσωπικότητες από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Ποια είναι τα σχέδιά σας για το μέλλον;
Τη στιγμή της βράβευσής μου από τον OHΕ υποσχέθηκα στον εαυτό μου πως δεν θα σταματήσω να αγωνίζομαι και να προσπαθώ για ένα καλύτερο αύριο. Οραμά μου ήταν πάντοτε η δημιουργία ενός καλύτερου κόσμου για όλους τους λαούς της Γης. Για αυτό, πέρα από τις προσπάθειες και τη δράση στη χώρα μου, ανέλαβα και πρωτοβουλίες σε ολόκληρο τον κόσμο, όπου ένιωθα πως υπάρχει ανάγκη. Παιδιά θύματα πολέμου, νάρκες, αναλφαβητισμός, δικαίωμα στην Υγεία, προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και του περιβάλλοντος ανθρώπινα δικαιώματα, κάθε τι που θα μπορούσε έστω και στο ελάχιστο να βελτιώσει τη ζωή έστω και ενός συνανθρώπου μας.
Αυτή την ώρα προέχει να ενώσουμε όλοι τις δυνάμεις μας για να αντιμετωπίσουμε την επόμενη ημέρα της πανδημίας με τρόπο διεθνή και καταβάλλω μεγάλη προσπάθεια προς αυτή την κατεύθυνση. Παράλληλα, βρίσκομαι σε στενή επαφή και επικοινωνία με τον συμβραβευθέντα μου, δρ Μορισάντα Κουγιάτε, ο οποίος είναι μια εμβληματική προσωπικότητα για την προστασία των δικαιωμάτων των γυναικών και μαζί σχεδιάζουμε να υλοποιήσουμε δράσεις για τη στήριξη των γυναικών σε όλο τον κόσμο.
