Σοβαρά περιστατικά σεξουαλικής παρενόχλησης αποκαλύπτει έρευνα στις γερμανικές ένοπλες δυνάμεις, με τον Μπόρις Πιστόριους να ανακοινώνει μέτρα μηδενικής ανοχής.
Εκτεταμένο πρόβλημα σεξουαλικής παρενόχλησης και κακοποίησης στις τάξεις των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων (Bundeswehr) αποκαλύπτει η πρώτη μεγάλης κλίμακας εσωτερική έρευνα για περιστατικά που συχνά δεν καταγγέλλονται στις αρμόδιες αρχές. Τα αποτελέσματα παρουσίασε την Τετάρτη (11/11) ο υπουργός Άμυνας της Γερμανίας, Μπόρις Πιστόριους, δεσμευόμενος για αυστηρότερη αντιμετώπιση των παραβατικών συμπεριφορών.
Η μελέτη, που πραγματοποιήθηκε από το Κέντρο Στρατιωτικής Ιστορίας και Κοινωνικών Επιστημών της Bundeswehr, στο Πότσνταμ, καταγράφει ένα ανησυχητικό εύρος περιστατικών, από σεξουαλικά υπονοούμενα και ανεπιθύμητες φωτογραφίες έως σωματικές επιθέσεις και σεξουαλική βία.
Συνολικά, απευθύνθηκαν ερωτηματολόγια σε περίπου 45.000 στρατιωτικούς, ενώ συγκεντρώθηκαν περισσότερες από 8.100 ολοκληρωμένες απαντήσεις, μεταξύ των οποίων εκείνες άνω των 4.000 γυναικών. Η ανάλυση συμπληρώθηκε από περισσότερες από 60 συνεντεύξεις.
Τα ποσοστά παρενόχλησης και οι καταγγελίες για βία
Σύμφωνα με τα ευρήματα, πάνω από το 60% των γυναικών ανέφερε ότι είχε αντιμετωπίσει κάποια μορφή σεξουαλικά ανάρμοστης συμπεριφοράς κατά τη στρατιωτική του υπηρεσία.
Ειδικότερα, το 72% των γυναικών δήλωσε ότι είχε υποστεί τουλάχιστον μία φορά λεκτική σεξουαλική παρενόχληση στη διάρκεια της θητείας του, έναντι 31% των ανδρών.
Για τους τελευταίους 12 μήνες, τα αντίστοιχα ποσοστά λεκτικής παρενόχλησης διαμορφώθηκαν σε 38% για τις γυναίκες και 16% για τους άνδρες.
Οι καταγγελίες περιλαμβάνουν ανεπιθύμητα σεξουαλικά σχόλια, προσβλητικές αναφορές και περιστατικά έκθεσης σε εικόνες σεξουαλικού περιεχομένου. Στις μορφές παρενόχλησης καταγράφεται επίσης η δημιουργία φωτογραφιών χωρίς συναίνεση ή η αλλοίωσή τους με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
Σύμφωνα με τα αναλυτικά στοιχεία για το τελευταίο δωδεκάμηνο, 7% των γυναικών ανέφερε τέτοια περιστατικά που σχετίζονται με εικόνες, ενώ 9% των γυναικών και 3% των ανδρών δήλωσαν ότι είχαν υποστεί σωματική παρενόχληση.
Ακόμη σοβαρότερο είναι το εύρημα ότι 2% τόσο των γυναικών όσο και των ανδρών ανέφερε περιστατικά σεξουαλικής βίας.
Η έρευνα διαπιστώνει ότι οι δράστες είναι στη μεγάλη πλειονότητά τους άνδρες, ενώ ιδιαίτερα εκτεθειμένες εμφανίζονται οι νεότερες γυναίκες χαμηλότερων στρατιωτικών βαθμίδων και οι μη ετεροφυλόφιλοι άνδρες.
Αυξημένη συχνότητα περιστατικών καταγράφεται επίσης στα πληρώματα πολεμικών πλοίων, γεγονός που αποδίδεται, σύμφωνα με τους ερευνητές, στις συνθήκες στενής και παρατεταμένης συνύπαρξης κατά τη διάρκεια των αποστολών.
Γιατί τα περισσότερα περιστατικά δεν καταγγέλλονται
Ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα της μελέτης αφορά τη μεγάλη απόκλιση ανάμεσα στα πραγματικά περιστατικά και στις επίσημες αναφορές.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, μόλις ένα έκτο έως ένα τρίτο των περιστατικών καταγγέλλεται στις αρμόδιες υπηρεσίες. Οι υπόλοιπες περιπτώσεις παραμένουν εκτός των επίσημων καταγραφών, κυρίως λόγω δυσπιστίας απέναντι στους μηχανισμούς αναφοράς και φόβου για τις συνέπειες μιας καταγγελίας.
Περίπου ένας στους τρεις συμμετέχοντες εξέφρασε επιφυλάξεις ως προς τη δυνατότητα ή την πρόθεσή του να αναφέρει ανάλογα περιστατικά.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι αρκετοί στρατιωτικοί αποφεύγουν να καταγγείλουν παρενοχλητικές συμπεριφορές επειδή δεν εμπιστεύονται τους ανωτέρους τους, δεν γνωρίζουν τις προβλεπόμενες διαδικασίες ή φοβούνται την κοινωνική πίεση από συναδέλφους και προϊσταμένους.
Η έκταση των ευρημάτων, σύμφωνα με το υπουργείο Άμυνας, αποκλείει την αντιμετώπιση του φαινομένου ως σειράς μεμονωμένων περιστατικών.
Πιστόριους: «Μόνο οι δράστες βλάπτουν τη φήμη της Bundeswehr»
Παρουσιάζοντας τα αποτελέσματα, ο Μπόρις Πιστόριους ξεκαθάρισε ότι η ηγεσία του γερμανικού στρατού οφείλει να αντιμετωπίσει το πρόβλημα χωρίς υπεκφυγές.
«Υπάρχει μηδενική ανοχή για τη σεξουαλική κακοποίηση στις γερμανικές ένοπλες δυνάμεις», τόνισε, επισημαίνοντας ότι ο σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας αποτελεί συνταγματική υποχρέωση και θεμελιώδη αρχή της στρατιωτικής διοίκησης.
Ο υπουργός αποκάλυψε ότι είχε δεχθεί εισηγήσεις να εγκαταλείψει την έρευνα, υπό τον φόβο ότι τα αποτελέσματά της θα έπλητταν τη δημόσια εικόνα των ενόπλων δυνάμεων.
Απέρριψε, ωστόσο, αυτή την προσέγγιση, υπογραμμίζοντας ότι «μόνο οι δράστες βλάπτουν τη φήμη της Bundeswehr» και ότι η αποσιώπηση των περιστατικών δεν μπορεί να αποτελέσει λύση.
«Η μελέτη αποκάλυψε δυσάρεστες αλήθειες, αλλά ήταν απαραίτητη. Η πολιτική ξεκινά με την εξέταση της πραγματικότητας», ανέφερε.
Συνέδεσε μάλιστα την αντιμετώπιση της παρενόχλησης με την επιχειρησιακή ετοιμότητα του στρατού, τονίζοντας ότι η εμπιστοσύνη μεταξύ των στρατιωτικών αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την αποτελεσματική συνεργασία τους σε συνθήκες κρίσης.
Σχέδιο 34 μέτρων και νέα γραμμή καταγγελιών
Απαντώντας στα ευρήματα, ο υπουργός Άμυνας ανακοίνωσε σχέδιο δράσης 34 μέτρων, με στόχο την πρόληψη, την αποτελεσματικότερη διερεύνηση των περιστατικών και την ενίσχυση της προστασίας των θυμάτων.
Στο εξής, ο τρόπος με τον οποίο οι αξιωματικοί και οι διοικητές διαχειρίζονται καταγγελίες σεξουαλικής παρενόχλησης θα λαμβάνεται υπόψη κατά την υπηρεσιακή αξιολόγησή τους.
Παράλληλα, προβλέπεται η ενσωμάτωση ειδικής εκπαίδευσης για την πρόληψη και αντιμετώπιση τέτοιων περιστατικών σε όλες τις βαθμίδες της στρατιωτικής ιεραρχίας, καθώς και η ενίσχυση των διαδικασιών διερεύνησης.
Το υπουργείο εξετάζει επίσης τη δυνατότητα ανώνυμης υποβολής καταγγελιών, προκειμένου να περιοριστεί ο φόβος αντιποίνων και να διευκολυνθεί η αναφορά περιστατικών.
Ήδη από την 1η Νοεμβρίου λειτουργεί η ειδική συμβουλευτική υπηρεσία HELP, η οποία παρέχει εμπιστευτική υποστήριξη σε στρατιωτικούς που έχουν υποστεί σεξουαλική παρενόχληση ή κακοποίηση.
Η υπηρεσία λειτουργεί ανεξάρτητα από την εσωτερική στρατιωτική ιεραρχία και προβλέπεται να αποκτήσει δυνατότητα εξυπηρέτησης σε 24ωρη βάση, επτά ημέρες την εβδομάδα, όταν ολοκληρωθεί η στελέχωσή της.
Το γερμανικό υπουργείο Άμυνας προγραμματίζει, τέλος, την επανάληψη της έρευνας στο μέλλον, ώστε να αξιολογηθεί κατά πόσο τα νέα μέτρα περιορίζουν τα περιστατικά και ενισχύουν την εμπιστοσύνη των στρατιωτικών στους μηχανισμούς προστασίας.
