ΝΑΤΟ, ΗΠΑ και Ευρωπαίοι σύμμαχοι αναζητούν στις Βρυξέλλες κοινή γραμμή για την Ουκρανία, ενόψει των ειρηνευτικών συνομιλιών στο Αμπού Ντάμπι.
Η συνάντηση της Πέμπτης 5 Νοεμβρίου πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή εκπροσώπων της Ατλαντικής Συμμαχίας, των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ουκρανίας, ευρωπαϊκών κρατών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με αντικείμενο τις εγγυήσεις ασφαλείας και τους όρους μιας ενδεχόμενης ειρηνευτικής συμφωνίας με τη Ρωσία.
Όπως δήλωσε η εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ, Άλισον Χαρτ, στόχος της συνάντησης ήταν να επιτευχθεί πρόοδος προς έναν «δίκαιο και βιώσιμο τερματισμό της σύγκρουσης στην Ουκρανία». Οι διαβουλεύσεις εντάσσονται στην προετοιμασία των νέων συνομιλιών μεταξύ Κιέβου και Μόσχας, που έχουν προγραμματιστεί για τις 10 και 11 Νοεμβρίου στο Αμπού Ντάμπι, υπό αμερικανική μεσολάβηση.
Η μεγάλη συμφωνία που υπόσχεται ο Τραμπ
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε αισιόδοξος για την προοπτική διπλωματικής διευθέτησης, προαναγγέλλοντας μια «πολύ μεγάλη» συμφωνία με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου, ο οποίος συνεχίζεται περισσότερα από τεσσεράμισι χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή.
Μάλιστα, άφησε να εννοηθεί ότι η συμφωνία θα μπορούσε να υπερβαίνει το ουκρανικό ζήτημα και να περιλαμβάνει ευρύτερες ρυθμίσεις για την ασφάλεια της Ευρώπης.
Την κατεύθυνση αυτή επιβεβαίωσε ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Αμερικανού προέδρου και μέλος της διαπραγματευτικής ομάδας των ΗΠΑ, ο οποίος συμμετείχε στη συνάντηση των Βρυξελλών μέσω βιντεοσύνδεσης.
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, εξήγησε ότι επιδίωξη της Ουάσιγκτον είναι η διαμόρφωση μιας «ευρύτερης ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας», ικανής να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μια βιώσιμη ειρήνη.
Σύμφωνα με τον Αμερικανό διαπραγματευτή, η υπό συζήτηση πρωτοβουλία περιλαμβάνει μόνιμους μηχανισμούς διαβούλευσης για την ασφάλεια, αξιόπιστους διαύλους επικοινωνίας σε περιόδους κρίσης, μεγαλύτερη στρατιωτική διαφάνεια και αμοιβαία μέτρα περιορισμού του κινδύνου κλιμάκωσης.
«Σκοπός μας είναι να θέσουμε συγκεκριμένες διατάξεις που απαντούν στις ανησυχίες όλων των πλευρών στο πεδίο της ασφάλειας, μειώνουν τον κίνδυνο μελλοντικών συγκρούσεων και δημιουργούν ένα πιο σταθερό και πιο προβλέψιμο περιβάλλον ασφαλείας», ανέφερε.
Οι ανησυχίες για τον ρόλο του ΝΑΤΟ
Η αναφορά σε μια νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας προκαλεί προβληματισμό σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς πρόκειται για διατύπωση που χρησιμοποιεί εδώ και χρόνια το Κρεμλίνο, συνδέοντάς την με τις δικές του απαιτήσεις για το καθεστώς ασφαλείας στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν είχε επαναφέρει το συγκεκριμένο ζήτημα στις 22 Οκτωβρίου, σε συνέντευξή του στη ρωσική κρατική τηλεόραση.
Όπως είχε δηλώσει, οι διαπραγματεύσεις πρέπει να οδηγήσουν σε εγγυήσεις ασφαλείας τόσο για την Ουκρανία όσο και για τη Ρωσία, στο πλαίσιο μιας συνολικής συμφωνίας που θα αφορά επίσης την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Η σύγκλιση της ορολογίας Μόσχας και Ουάσιγκτον έχει ενισχύσει τους φόβους ορισμένων Ευρωπαίων αξιωματούχων ότι μια μελλοντική συμφωνία θα μπορούσε να περιλαμβάνει περιορισμούς στον ρόλο ή στη λειτουργία του ΝΑΤΟ, επηρεάζοντας τις ισορροπίες ασφαλείας της ηπείρου.
Επιχειρώντας να καθησυχάσει τους συμμάχους, ο Κούσνερ διαβεβαίωσε ότι η Ατλαντική Συμμαχία θα παραμείνει «στο κέντρο της ευρωπαϊκής συλλογικής άμυνας» και ότι η αμερικανική πρωτοβουλία θα στηρίζεται στους «υφιστάμενους θεσμούς και τις δεσμεύσεις».
Διευκρίνισε επίσης ότι οποιαδήποτε διευθέτηση θα πρέπει να σέβεται την κυριαρχία, την εδαφική ακεραιότητα και το δικαίωμα κάθε κράτους να αποφασίζει ανεξάρτητα για τις συμμαχίες του, χωρίς να παρέχεται σε άλλη χώρα δικαίωμα αρνησικυρίας.
Δύο κρίσιμοι μήνες για την Ευρώπη
Παρά τις αμερικανικές διαβεβαιώσεις, η επιφυλακτικότητα παραμένει έντονη, κυρίως εξαιτίας της ανησυχίας ότι η κυβέρνηση Τραμπ θα επιδιώξει μια ταχεία συμφωνία με τη Μόσχα, ενδεχομένως εις βάρος των ουκρανικών και ευρωπαϊκών θέσεων.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η πολιτική συγκυρία στις Ηνωμένες Πολιτείες, μετά την επικράτηση των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές και την εξασφάλιση κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας στο νέο Κογκρέσο.
Η αλλαγή των συσχετισμών στην Ουάσιγκτον ενδέχεται να περιορίσει τα περιθώρια ελιγμών του Αμερικανού προέδρου, ιδίως σε ζητήματα που αφορούν τη στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία και τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας.
Ωστόσο, το νέο Κογκρέσο θα αναλάβει καθήκοντα τον Ιανουάριο του 2027, αφήνοντας ένα μεταβατικό διάστημα κατά το οποίο ο Τραμπ διατηρεί σημαντική πρωτοβουλία κινήσεων στην εξωτερική πολιτική.
«Μας περιμένουν δύο δύσκολοι μήνες», προειδοποίησε υψηλόβαθμος Ευρωπαίος αξιωματούχος, εκφράζοντας την ανησυχία ότι ο Αμερικανός πρόεδρος θα επιχειρήσει να προσφέρει εκτεταμένες παραχωρήσεις στη Ρωσία προτού μεταβληθούν οι ισορροπίες στο Κογκρέσο.
«Ο Τραμπ θα προσπαθήσει να τα ξεπουλήσει όλα στη Ρωσία τώρα», ανέφερε χαρακτηριστικά, αποτυπώνοντας την έντονη δυσπιστία που επικρατεί σε μέρος των ευρωπαϊκών διπλωματικών κύκλων.
Οι συνομιλίες στο Αμπού Ντάμπι αναμένεται επομένως να αποτελέσουν κρίσιμη δοκιμασία για την αμερικανική ειρηνευτική πρωτοβουλία, καθώς πέρα από τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία τίθεται πλέον στο τραπέζι και η μελλοντική αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης.
