Στην τελευταία του εμφάνιση στη Βουλή, ο Νίκος Ανδρουλάκης παρουσίασε μια μάλλον ευφάνταστη εκδοχή της εξωτερικής και ενεργειακής πολιτικής, στην οποία μια διπλωματική ενημέρωση προσλαμβάνει διαστάσεις εθνικής υποχώρησης και η λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας αποδίδεται σε μια καλοσχεδιασμένη κυβερνητική συνωμοσία. Στη Βουλή, μάλιστα, κατάφερε να συνδυάσει και τα δύο, προσφέροντας ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα εξωτερικής και ενεργειακής πολιτικής, στο οποίο οι δυσκολίες εξαφανίζονται μόλις διατυπωθεί η κατάλληλη καταγγελία.
Αφορμή υπήρξε η γαλλική ρηματική διακοίνωση προς την Τουρκία σχετικά με τις έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ ανακάλυψε ότι η ενημέρωση μιας τρίτης χώρας αποτελεί σχεδόν ομολογία υποταγής στις απαιτήσεις της. Μόνο που το άρθρο 79 της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας κατοχυρώνει το δικαίωμα πόντισης υποθαλάσσιων καλωδίων στην υφαλοκρηπίδα, χωρίς να απαιτείται η συναίνεση του παράκτιου κράτους όπως συμβαίνει με τη χάραξη της διαδρομής αγωγών. Η ενημέρωση, επομένως, δεν δημιουργεί δικαίωμα έγκρισης εκεί όπου το διεθνές δίκαιο δεν το αναγνωρίζει.
Η κυβέρνηση δηλώνει ότι καμία άδεια δεν ζητήθηκε από την Άγκυρα, ότι οι σχετικές αδειοδοτήσεις έγιναν από τις ελληνικές και κυπριακές αρχές και ότι η ελληνική NAVTEX εκδόθηκε κανονικά. Ο Ανδρουλάκης αντιτείνει ότι η ρηματική διακοίνωση αποτελεί επίσημη διπλωματική επικοινωνία. Έχει απολύτως δίκιο. Το ενδιαφέρον είναι ότι από αυτή την παρατήρηση επιχειρεί να συναγάγει ένα εντελώς διαφορετικό συμπέρασμα: πως η Γαλλία αναγνώρισε στην Τουρκία δικαιώματα επί του έργου. Για να αποδειχθεί κάτι τέτοιο, βέβαια, χρειάζεται το ακριβές περιεχόμενο της διακοίνωσης. Μέχρι τότε, η σοβαρότητα επιβάλλει να ξεχωρίζουμε μια διπλωματική κίνηση από την παραχώρηση κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Άλλωστε, μιλάμε για ένα έργο ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, με προβλεπόμενη χρηματοδότηση περίπου 657 εκατ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η εμπλοκή της Γαλλίας, της οποίας επιχειρήσεις συμμετέχουν στην υλοποίηση και τη χρηματοδότησή του, έχει συγκεκριμένη επιχειρηματική και διπλωματική βάση. Όποιος επιθυμεί να κρίνει στα σοβαρά την κυβέρνηση μπορεί να απαιτήσει να αρχίσουν οι έρευνες χωρίς υποχωρήσεις. Δεν χρειάζεται προηγουμένως να ανακηρύξει την Τουρκία αδειοδοτούσα αρχή, για να καταγγείλει στη συνέχεια ότι η Αθήνα την αναγνώρισε ως τέτοια.
Το ρεύμα που θα φθηνύνει με μία τροπολογία
Στη συνέχεια, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ πέρασε στα πράσινα τιμολόγια, καταγγέλλοντας ότι η κυβέρνηση εγκλώβισε εκατομμύρια καταναλωτές σε ακριβές χρεώσεις. Παραλείπει, όμως, μια καθόλου ασήμαντη λεπτομέρεια: το πράσινο τιμολόγιο καθιερώθηκε ως κοινό, συγκρίσιμο προϊόν για όσους δεν επέλεγαν άλλη σύμβαση, με ρητά κατοχυρωμένο το δικαίωμα αλλαγής προγράμματος και παρόχου. Ο καταναλωτής δεν είναι υποχρεωμένος να παραμείνει σε αυτό.
Το ΠΑΣΟΚ προτείνει τώρα την αυτόματη μεταφορά στο φθηνότερο σταθερό τιμολόγιο του ίδιου παρόχου. Πρόκειται για πρόταση που αξίζει εξέταση, με μία δυσάρεστη τεχνική διευκρίνιση: τα σταθερά τιμολόγια συνοδεύονται από συμβατικές δεσμεύσεις, διαφορετικά πάγια, προϋποθέσεις εκπτώσεων και ενδεχόμενες ρήτρες πρόωρης αποχώρησης. Η αυτόματη μεταφορά εκατομμυρίων νοικοκυριών σε μακροχρόνιες συμβάσεις δεν αποτελεί αυτονόητη απελευθέρωση των καταναλωτών. Χρειάζεται συγκεκριμένους όρους και ουσιαστική συναίνεση.
Ούτε η δεύτερη πρόταση, για αναγραφή του φθηνότερου διαθέσιμου σταθερού τιμολογίου στους λογαριασμούς, στερείται χρησιμότητας. Υπάρχει, ωστόσο, ήδη επίσημο εργαλείο σύγκρισης τιμών της ΡΑΑΕΥ, στο οποίο παραπέμπουν οι λογαριασμοί μέσω ειδικού κωδικού. Η εξατομικευμένη ενημέρωση θα μπορούσε να το βελτιώσει. Δεν χρειάζεται να παρουσιάζεται ως η πρώτη εμφάνιση της διαφάνειας στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Ο Ανδρουλάκης επικαλείται, επίσης,την ενεργειακή φτώχεια. Τα στοιχεία της Eurostat είναι πράγματι ανησυχητικά: το 18,1% των κατοίκων της Ελλάδας αδυνατούσε το 2025 να διατηρήσει επαρκώς ζεστή την κατοικία του, έναντι 8,8% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτή η πραγματικότητα απαιτεί αποτελεσματική πολιτική. Αλλά ούτε και η διαπίστωσή της αποδεικνύει ότι όλες οι επιλογές της ενεργειακής πολιτικής υπήρξαν αποτυχημένες.
Αρκεί ένα ακόμη στοιχείο: σύμφωνα με τα δεδομένα της Ember, το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών στην ελληνική ηλεκτροπαραγωγή αυξήθηκε από περίπου 33,6% το 2019 σε 47,8% το 2025. Προφανώς, η αύξηση της παραγωγής από ΑΠΕ δεν εγγυάται από μόνη της φθηνό ηλεκτρικό ρεύμα. Αποδεικνύει, όμως, ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν έχει σταματήσει, όπως αφήνει να εννοηθεί ο Νίκος Ανδρουλάκης.
Το συμπέρασμα είναι μάλλον απλούστερο. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ οφείλει να αποδεικνύει ότι οι καταγγελίες του οδηγούν πράγματι στα συμπεράσματα που ανακοινώνει. Διότι η καταγγελία έχει το πλεονέκτημα ότι δεν απαιτεί δημοσιονομική κοστολόγηση. Έχει, όμως, το μειονέκτημα ότι εξακολουθεί να χρειάζεται αποδείξεις.
