Δεν πρέπει το ΠΑΣΟΚ να απορεί για τα ποσοστά του.

Στήριξε την ύπαρξή του στην εξυπηρέτηση ιδιοτελών συμφερόντων – γι’ αυτό και η κατρακύλα των ποσοστών του όταν με τα μνημόνια χάθηκαν τα προνόμια προς τους ημετέρους. Στα χρόνια της πολιτικής κυριαρχίας του έθρεψε τη γραφειοκρατία, ενισχύοντας έτσι τη διαφθορά και διώχνοντας τις επενδύσεις. Με αποτέλεσμα, το 2004 η Ελλάδα να βρεθεί στην 37η θέση όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα και στην 48η όσον αφορά τη διαφθορά.

Σύμφωνα με έκθεση του ΟΟΣΑ, στην Ελλάδα απαιτούνταν 38 ημέρες για την ίδρυση μιας επιχείρησης έναντι 25 που ήταν ο μέσος όρος των χωρών του ΟΟΣΑ, ενώ χρειάζονταν 15 συνολικά διαδικασίες (άδειες, πιστοποιητικά, μελέτες κ.λπ.). Ανάμεσα σε 105 χώρες, ως προς την ανταγωνιστικότητα βρισκόμασταν πίσω από Ταϊλάνδη, Ιορδανία, Λιθουανία, Σλοβενία, Μάλτα, Μαλαισία, Κορέα, Μπαχρέιν, Χιλή. Και ως προς τη διαφθορά, πίσω από Ν. Κορέα, Ν. Αφρική, Κουβέιτ, Κόστα Ρίκα, Τυνησία. Και στην προτελευταία θέση σε όλους τους δείκτες ανταγωνιστικότητας που παρακολουθούνταν στο πλαίσιο της Στρατηγικής της Λισσαβώνας.

Η γραφειοκρατία ως εμπόδιο

Για την ίδρυση Ανώνυμης Εταιρείας απαιτούνταν 22 διαδικασίες και 109 δικαιολογητικά, πολλά από τα οποία επανυποβάλλονταν σε διαφορετικές υπηρεσίες (το καταστατικό της εταιρείας υποβαλλόταν 13 φορές!). Για τις ΕΠΕ απαιτούνταν 22 διαδικασίες και 79 δικαιολογητικά. Για τις ΟΕ, 21 διαδικασίες και 64 δικαιολογητικά. Τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος χρειάζονταν επιπλέον 39 δικαιολογητικά.

Και επίσης: 22 δικαιολογητικά για παιδότοπο, 13 για αρτοποιείο, 14 για επιχείρηση σεκιούριτι, 13 για αναγνώριση δικαιώματος άσκησης επαγγέλματος, 12 για αυτοκίνητο ή μοτοσικλέτα, 12 για οικοδομική άδεια, 11 για εγκατάσταση βιομηχανίας, βιοτεχνίας, επαγγελματικών εργαστηρίων, 11 για ιδιωτική κλινική, 10 για άδεια λεωφορείου, 8 για επιδότηση ενοικίου, 5 για σύνταξη, 6 για άδεια λειτουργίας φαρμακείου, 6 για άδεια κατοχής όπλου από τους κυνηγούς, 7 για ρεύμα και νερό, 11 για έκδοση μελετών και αδειών δόμησης.

Λογικό ήταν επομένως όσον αφορά τις ξένες επενδύσεις να βρισκόμαστε στην 113η θέση μεταξύ 118 χωρών. Το 2002 είχαμε εισροή μόλις 50 εκατ. δολαρίων. Η δεκαετία 1994-2004 υπήρξε στείρα για την Ελλάδα. Σύμφωνα με αποκαλυπτική έκθεση της ΕΚΤ, η χώρα μας παρουσίαζε σημαντική υστέρηση στο επιχειρηματικό περιβάλλον. Βρισκόμασταν κάτω από τη βάση σε όλα τα πεδία: 3,5 στο θεσμικό και νομικό πλαίσιο, 1,8 στη γραφειοκρατία, 4,5 στις υποδομές, 3,6 στο εκπαιδευτικό σύστημα, 4,4 στο φορολογικό σύστημα.

Το 2002 οι εξαγωγές βρίσκονταν στο 7,4% του ΑΕΠ -το χαμηλότερο στον ΟΟΣΑ. Είναι χαρακτηριστικό ότι το πρόγραμμα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων είχε σκαλώσει στις διευθύνσεις των 13 περιφερειών λόγω γραφειοκρατίας. Δημιούργησαν επομένως ένα κράτος-τέρας που στραγγάλιζε κάθε αναπτυξιακή προσπάθεια και υπέβαλλε σε καθημερινές βασανιστικές διαδικασίες όσους αναγκάζονταν να συναλλαχτούν μαζί του.

Τα στοιχεία έδειχναν πως χρειαζόταν σχεδόν μισός αιώνας για να κατασκευαστεί ένα δημόσιο έργο. Χρειάζονταν 50 δικαιολογητικά και 14 μήνες για να πουληθεί μερίδιο επιχείρησης και οκτώ μήνες για τη μεταφορά ιατρείου. Ζητούνταν δικαιολογητικά που δεν χρειάζονταν. Με αποτέλεσμα να απαιτούνται πηγαινέλα σε πέντε υπηρεσίες και πάνω από είκοσι δικαιολογητικά για τη σύσταση μιας εταιρείας. Ενας πραγματικός εφιάλτης κατά την ΕΕ, που θύμιζε συνθήκες χωρών του υπαρκτού σοσιαλισμού.

Η γραφειοκρατία, πάντα σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, αποτελούσε αγκάθι για τις εταιρείες που ήθελαν να επενδύσουν στη χώρα μας. Και σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην Ελλάδα η γραφειοκρατία κόστιζε 15 δισ. ετησίως – δηλαδή το 6,8% του ΑΕΠ.

Απαξίωση της δημόσιας διοίκησης

Σύμφωνα με έκθεση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας του 2003, το ελληνικό Δημόσιο ήταν σπάταλο, αναποτελεσματικό και αντιπαραγωγικό –αν και το πολυπληθέστερο. Πάντα σύμφωνα με την ίδια έκθεση, το 2003 η Ελλάδα βρισκόταν στην τελευταία θέση σε ποιότητα δημόσιων υπηρεσιών, με τους πολίτες να λαμβάνουν κατά 35% κατώτερο προϊόν σε σχέση με τις δαπάνες. Ειδική αναφορά γινόταν μάλιστα και στη συνδιοίκηση των συνδικαλιστών.

Ετσι, την ώρα που ο μισθός στον ιδιωτικό τομέα βρισκόταν στα 572 ευρώ, στο Δημόσιο και στις ΔΕΚΟ βρισκόταν στα 873 – δηλαδή υψηλότερος κατά 52,5%. Αλλά αυτό το παραφορτωμένο με υπαλλήλους Δημόσιο δεν ήταν και αποτελεσματικότερο. Οπότε, η Ελλάδα βρισκόταν στην τελευταία θέση για την ποιότητα των δημόσιων υπηρεσιών (Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, έκθεση για το 2003, με αναφορά σε 23 κράτη).

Σύμφωνα με την εφημερίδα «Εθνος» (23 Σεπτεμβρίου 2003), «τα κονδύλια της Ευρώπης δεν φθάνουν στον πολίτη. Το πρόγραμμα προκηρύσσεται μέσα Φεβρουαρίου και οι αιτήσεις συμμετοχής πρέπει να υποβληθούν ως τα τέλη Απριλίου. Απαιτούνται 34 δικαιολογητικά. Ανυπέρβλητα εμπόδια και φωτογραφικές διατάξεις ώστε να λυμαίνονται τα κονδύλια οι ημέτεροι. Τα υψηλόβαθμα στελέχη της δημόσιας διοίκησης δεν έχουν τεχνογνωσία για να βοηθούν τους ενδιαφερόμενους. Το κενό καλύπτουν ιδιωτικές εταιρείες που επηρεάζουν έτσι τα κέντρα αποφάσεων. Καμιά βοήθεια από τις τράπεζες που απέτυχαν πλήρως να διαχειριστούν το πρόγραμμα του υπουργείου Οικονομίας για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις».

Το καλοκαίρι του 2003, από μελέτη της Κομισιόν προέκυψε πως «η Ελλάδα δεν μπορεί να αξιοποιήσει αποδοτικά τα χρήματα που παίρνει. Για κάθε 1 ευρώ θα μπορούσαμε να είχαμε όφελος τουλάχιστον 2,5 ευρώ (από αύξηση του ΑΕΠ), όπως σε Πορτογαλία και Ιρλανδία. Το όφελος στην Ελλάδα περιοριζόταν στα 1,07 ευρώ».

Παράδειγμα προς αποφυγή

Επίσης το 2003, σύμφωνα με την έκθεση του «Economist», η Ελλάδα αποτελούσε παράδειγμα προς αποφυγή. Τα αίτια προσδιορίζονταν στις μεγάλες δημόσιες δαπάνες και στην άρνηση εφαρμογής κοινοτικών οδηγιών, ενώ δεν ήλθαν ξένες επενδύσεις, δεν έγιναν ανταγωνιστικές οι εξαγωγές, υπήρξε σπατάλη κοινοτικών πόρων. Τον Σεπτέμβριο του 2004, δημοσιεύθηκε η έρευνα της Παγκόσμιας Τράπεζας σε 140 χώρες. Και η «Ελευθεροτυπία» της 9ης Οκτωβρίου κυκλοφόρησε με τον τίτλο «Συνθήκες Ουγκάντας για τις επιχειρήσεις στην Ελλάδα».

Την ίδια περίοδο, δημοσιοποιήθηκε έρευνα του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ). Εγραψε το «Εθνος» (17 Οκτωβρίου 2004): «Η Πρόνοια πληρώνει, οι φτωχοί δεν εισπράττουν. Δεν πιάνουν τόπο στην Ελλάδα υπηρεσίες, βοηθήματα και επιδόματα. Στον κρατικό μηχανισμό οφείλονται τα υψηλά ποσοστά φτώχειας στην Ελλάδα. Ανεπάρκεια της πολιτείας να εφαρμόσει ακόμη και τις υπάρχουσες πολιτικές κοινωνικής πρόνοιας. Η λειτουργία της οικονομίας στην Ελλάδα δημιουργεί ανισότητες και ωθεί το 38% του πληθυσμού να ζει με τον κίνδυνο της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού».

Με το ΠΑΣΟΚ οι Ελληνες έγιναν υπήκοοι ενός απίστευτου χαρτοβασιλείου, πνιγμένοι μέσα στα πλοκάμια της γραφειοκρατίας. Στα είκοσι χρόνια της διακυβέρνησής τους ψήφισαν 143.000 νόμους. Το 1981 ψηφίστηκαν 114 νόμοι και εκδόθηκαν 1.400 προεδρικά διατάγματα. Τα υπουργεία Οικονομικών, Πολιτισμού και Παιδείας, σε μια φρενίτιδα σκόπιμης πολυνομίας, εξέδωσαν πάνω από 33.000 υπουργικές αποφάσεις.

Μια άλλη πονεμένη ιστορία ήταν αυτή της Σχολής Δημόσιας Διοίκησης. Το 2005 δόθηκαν στη δημοσιότητα τα στοιχεία για τα είκοσι χρόνια λειτουργίας της. Είχαν αποφοιτήσει πάνω από 1.000 στελέχη, αλλά την άνοιξη του 2004 καριέρα στο ελληνικό Δημόσιο είχαν κάνει μόλις 86 ως διευθυντές και 74 ως τμηματάρχες. Ο νόμος του 1998 που όριζε την ταχεία εξέλιξη των αποφοίτων εφαρμόστηκε στα υπουργεία Εσωτερικών, Προεδρίας, Βιομηχανίας, Δικαιοσύνης, αλλά όχι στα υπουργεία Πολιτισμού, Εργασίας και Οικονομικών. Το 1995 υπήρχαν μόνο ένας διευθυντής και 20 τμηματάρχες που προέρχονταν από τη Σχολή.

Νέος νόμος, το 1997, χώρισε τους απόφοιτους σε αριστούχους και μη και καθόρισε ποσόστωση –20% των τμηματαρχών και 10% των διευθυντών– αλλά ούτε αυτό τηρήθηκε. Δεν εφαρμόστηκαν ούτε οι δικαστικές αποφάσεις!

Οπως έλεγε ο Μίλτον Φρίντμαν, βραβευμένος με Νόμπελ Οικονομίας και θεωρητικός του οικονομικού φιλελευθερισμού, «κανένας δεν ξοδεύει τα χρήματα κάποιου άλλου τόσο προσεκτικά όσο ξοδεύει τα δικά του. Γι’ αυτό ένας κόσμος όπου η οικονομία οργανώνεται έτσι ώστε κάποιοι άνθρωποι να ξοδεύουν χρήματα άλλων ανθρώπων είναι απίθανο να έχει τον οποιοδήποτε βαθμό ευημερίας ή πολλή ελευθερία. Βρισκόμαστε μπροστά σε παλιές απειλές, που όλες εκπορεύονται από την υπερβολική δράση του κράτους, από κάποια άτομα εντός της κοινότητας που προσπαθούν να εκμεταλλευτούν τη συγκεντρωμένη εξουσία του κράτους, προκειμένου να ωφεληθούν οι ίδιοι και να παράσχουν στους εαυτούς τους ειδικά προνόμια και μονοπώλια».

Αν επομένως το ΠΑΣΟΚ αναζητεί τους λόγους της κατρακύλας του, ας ανατρέξει στα στοιχεία του παρελθόντος του. Δυστυχώς, αυτή η κατρακύλα ταυτίστηκε και με την κατρακύλα της Ελλάδας…