Την απομάκρυνση του Τζέι Ντι Βανς από τις διπλωματικές προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν σηματοδοτεί η παρέμβαση του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος δήλωσε χθες (12/11) ότι οι ΗΠΑ «δεν χρειάζονται συμφωνία» με την Τεχεράνη.
Ο Αμερικανός πρόεδρος ζήτησε από τον αντιπρόεδρό του να επικεντρωθεί στις καταγγελίες για διαφθορά και εγκληματικότητα σε πόλεις και πολιτείες που διοικούνται από Δημοκρατικούς, λίγες ημέρες αφότου ο Βανς συνέδεσε τις εκλογικές απώλειες των Ρεπουμπλικανών με τον πόλεμο και τις οικονομικές του συνέπειες.
«Δεν χρειαζόμαστε συμφωνία με το Ιράν. Αυτές οι μέρες έχουν περάσει προ πολλού. Έχουμε τα χρήματά τους, εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια, και έχουμε τα Στενά τους!», έγραψε ο Τραμπ στο Truth Social, αναφερόμενος στα Στενά του Ορμούζ. Στην ίδια ανάρτηση ανέφερε ότι ζήτησε από τον Βανς να αφιερώσει «την πλήρη και απόλυτη προσοχή του» στην αντιμετώπιση της διαφθοράς και της εγκληματικότητας που ο ίδιος αποδίδει στις διοικήσεις των Δημοκρατικών.
Η παρέμβαση αναδεικνύει τη διαφορετική προσέγγιση Τραμπ - Βανς ως προς τη διαχείριση του πολέμου στο Ιράν, χωρίς να αποσαφηνίζει εάν τερματίζονται όλοι οι δίαυλοι επικοινωνίας με την Τεχεράνη. Σύμφωνα με το ABC News, αξιωματούχος του Λευκού Οίκου απέφυγε να διευκρινίσει εάν οι συνομιλίες έχουν σταματήσει, επαναλαμβάνοντας ότι η Ουάσινγκτον διατηρεί ισχυρή θέση μέσω του ναυτικού αποκλεισμού και της οικονομικής πίεσης.
Η κριτική Βανς για το κόστος του πολέμου στο Ιράν
Ο Τζέι Ντι Βανς είχε πρωταγωνιστικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις που οδήγησαν σε μια βραχύβια εκεχειρία στον οκτάμηνο πόλεμο. Μετά τις βαριές απώλειες των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου, απέδωσε στον πόλεμο και στις οικονομικές αναταράξεις που προκάλεσε σημαντικό μέρος της εκλογικής ήττας.
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, ο οποίος πριν από την είσοδό του στην κυβέρνηση Τραμπ υποστήριζε την αυτοσυγκράτηση στις αμερικανικές στρατιωτικές επεμβάσεις στο εξωτερικό, είχε υπερασπιστεί τη σύγκρουση χωρίς τον ενθουσιασμό άλλων κυβερνητικών στελεχών. Μετά τις εκλογές, αμφισβήτησε δημόσια εάν το κόστος της άξιζε και χαρακτήρισε ορθή προηγούμενη εισήγηση για τον τερματισμό της.
Η τοποθέτησή του έχει ιδιαίτερο πολιτικό βάρος, καθώς θεωρείται ένας από τους επικρατέστερους διεκδικητές του προεδρικού χρίσματος των Ρεπουμπλικανών για το 2028. Η διαχείριση ενός πολέμου που επιβαρύνει την οικονομία και τη δημοτικότητα της κυβέρνησης επηρεάζει, επομένως, και τη δική του πολιτική προοπτική.
Το δημοσίευμα της WSJ για νέες απευθείας συνομιλίες Βανς - Ιράν
Η εντολή Τραμπ ήρθε μία ημέρα μετά από δημοσίευμα της Wall Street Journal, σύμφωνα με το οποίο ο Βανς εξέταζε νέο γύρο απευθείας συνομιλιών με υψηλόβαθμο Ιρανό αξιωματούχο. Το Reuters διευκρίνισε ότι δεν είχε επιβεβαιώσει ανεξάρτητα τις πληροφορίες για τις ενδεχόμενες επαφές.
Το γραφείο του αντιπροέδρου δεν απάντησε σε αίτημα σχολιασμού του Associated Press. Ο Λευκός Οίκος, από την πλευρά του, παρέπεμψε στην ανάρτηση Τραμπ, υπογραμμίζοντας ότι «ο πρόεδρος δεν θεωρεί αναγκαία τη διαπραγμάτευση με το Ιράν».
Η εξέλιξη περιορίζει τον ρόλο του Βανς σε ένα από τα κρισιμότερα μέτωπα εξωτερικής πολιτικής της κυβέρνησης Τραμπ και τον επαναφέρει σε μια έντονα κομματική ατζέντα στο εσωτερικό.
Πίεση στην Τεχεράνη, με ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων επιθέσεων
Η αμερικανική στάση εξακολουθεί να συνδυάζει την οικονομική και στρατιωτική πίεση με αμφίσημα μηνύματα για τη διπλωματία. Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, ο Τραμπ υποστήριξε ότι ο πόλεμος έχει «ουσιαστικά τελειώσει» από στρατιωτική άποψη και ότι οι μεσολαβητικές προσπάθειες του Κατάρ σημειώνουν πρόοδο. Εμφανίστηκε, μάλιστα, να θεωρεί απίθανη την ανάγκη επανέναρξης βομβαρδισμών μεγάλης κλίμακας.
Ωστόσο, σε χθεσινή συνέντευξή του στον ραδιοφωνικό «κήρυκα» της αμερικανικής Δεξιάς Χιου Χιούιτ, ο Τραμπ δήλωσε έτοιμος να επαναλάβει τις επιθέσεις στο Ιράν εφόσον το κρίνει απαραίτητο. Η απομάκρυνση του Βανς από τις διαπραγματεύσεις δεν συνοδεύτηκε, συνεπώς, από ανακοίνωση τερματισμού της σύγκρουσης ή από ένα σαφές σχέδιο πολιτικής διευθέτησης.
Το Ιράν μιλά για μεσολάβηση Πούτιν
Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου και επικεφαλής διαπραγματευτής, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, υποστήριξε σε συνέντευξή του στο Al Jazeera ότι οι ΗΠΑ ζήτησαν από τον Βλαντίμιρ Πούτιν να διευκολύνει απευθείας συνομιλίες με το Ιράν. Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε ευθέως σε ερώτημα του Associated Press για τον συγκεκριμένο ισχυρισμό.
Ο Γκαλιμπάφ δήλωσε ότι η Τεχεράνη έχει διαβιβάσει τις θέσεις της στην αμερικανική πλευρά και ότι εναπόκειται στην Ουάσιγκτον να αποφασίσει εάν θα προχωρήσει σε διαπραγματεύσεις. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι το Ιράν είναι προετοιμασμένο και για τη συνέχιση του πολέμου. Οι δηλώσεις του προσθέτουν μία ακόμη εκδοχή στην ασαφή εικόνα των διπλωματικών επαφών, την ώρα που ο Τραμπ διακηρύσσει δημόσια ότι δεν χρειάζεται συμφωνία.
