Φιλοκρεμλινικούς ακτιβιστές, ακροδεξιές ομάδες που σιτίζονται οικονομικά και ιδεολογικά από τη Μόσχα ή ακόμα και Ρώσους χάκερ, που σηκώνουν το μεγαλύτερο βάρος του υβριδικού πολέμου εναντίον της Ευρώπης, βλέπουν οι δυτικές υπηρεσίες ασφαλείας πίσω από το πρωτοφανές κύμα επιθέσεων με απειλές για βόμβες σε αεροπλάνα που πάγωσαν την περασμένη εβδομάδα τον ευρωπαϊκό ουρανό και κόστισαν εκατομμύρια ευρώ σε αεροπορικές εταιρείες.
Οι υπολογισμοί κάνουν λόγο για τουλάχιστον 27 πτήσεις που επηρεάστηκαν, ενώ κάθε απειλή κόστισε περίπου 250.000 ευρώ σε καύσιμα, τέλη αεροδρομίων, πληρώματα, ξενοδοχεία και άλλα. Σε αυτά δεν μπορούν να συνυπολογιστούν τα κόστη για την κινητοποίηση των κρατικών υπηρεσιών.
«Μήνυμα προς τη Δύση»
Ενα email με τίτλο «Μήνυμα προς τη Δύση» έφτασε την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου σε δημοσιογραφικές αίθουσες σύνταξης της Ιρλανδίας και της Βουλγαρίας, υπογεγραμμένο από κάποιον «Μιχαήλ Αντρόποφ». Διάδοχος του Λεονίντ Μπρέζνιεφ στην ηγεσία της ΕΣΣΔ και ένας από τους πιο μακροβιότερους επικεφαλής της KGB (1967-1982). Ο αποστολέας αναλάμβανε την ευθύνη για τις απειλές που είχαν καθηλώσει αεροπλάνα σε όλη την ήπειρο και τις παρουσίαζε ως προμήνυμα επιθέσεων στα μέσα μεταφοράς της Ευρώπης.
Σε ένα από τα μηνύματα, που, σύμφωνα με τους «Financial Times», στάλθηκε σε 18 μέσα ενημέρωσης στην Ιρλανδία, ο αποστολέας έγραφε ότι όλα αυτά είναι «μόνο η αρχή» και ότι σύντομα θα ανατιναχθούν αεροπλάνα, κρουαζιερόπλοια, σταθμοί μετρό και τρένα. Η Ιρλανδία φιλοξενεί σε μια εβδομάδα 50 Ευρωπαίους ηγέτες, ανάμεσά τους και τον Ζελένσκι, σε δύο συνόδους κορυφής.
Οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες ασφαλείας είναι βέβαιες ότι οι απειλές ξεκίνησαν από τη Ρωσία. Κατά τους «Financial Times», οι υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι τα συντονισμένα μηνύματα παρήχθησαν από φιλοκρεμλινικούς ακτιβιστές ή ομάδες χάκερ. Δεν είναι σαφής ο ακριβής ρόλος που έπαιξαν οι ρωσικές μυστικές υπηρεσίες, αλλά Ιρλανδός αξιωματούχος έκανε λόγο για «ισχυρή υποψία ρωσικής εμπλοκής», χωρίς περαιτέρω στοιχεία.
«Δεχόμαστε επιθέσεις συνεχώς», δήλωσε στο Reuters η επίτροπος Ψηφιακών Τεχνολογιών, Χένα Βίρκουνεν. Από το 2022, είπε, η Ευρώπη αντιμετωπίζει δολιοφθορές σε κρίσιμες υποδομές, εισβολές drones, κυβερνοεπιθέσεις και παρεμβάσεις σε εκλογές, που στοχεύουν να αποσταθεροποιήσουν τις κοινωνίες και να σπείρουν δυσπιστία. «Δεν είναι πάντα η Ρωσία», πρόσθεσε. «Αρκετά συχνά, όμως, είναι».
Από τη Βουδαπέστη στη Βενετία
Το κύμα ξεκίνησε τη Δευτέρα, με μια πτήση της Wizz Air που κατέληξε στη Βουδαπέστη. Την Τρίτη απειλήθηκαν επτά πτήσεις και ένα κρουαζιερόπλοιο, την Πέμπτη τουλάχιστον 27, από την Ιρλανδία ως τη Βουλγαρία. Εκείνη τη μέρα, στις 07:21, email σε άψογα ιταλικά ανήγγειλε στο αεροδρόμιο της Ρώμης ότι «μαχητές» του «Male State» είχαν τοποθετήσει εκρηκτικά σε δύο πτήσεις, ως χτύπημα στο «φεμινιστικό καθεστώς».
Η Finnair από το Ελσίνκι προσγειώθηκε στο Φιουμιτσίνο με συνοδεία μαχητικών. Την Aer Lingus από το Δουβλίνο την οδήγησαν γαλλικά μαχητικά στη βάση του Εβρέ.
Την Παρασκευή μια πτήση της Wizz Air από την Πράγα για τη Ρώμη έκανε αναστροφή και προσγειώθηκε στη Βενετία. Ο καθηγητής Philip Baum υπολογίζει ότι κάθε εκτροπή κοστίζει σε μια εταιρεία έως 250.000 δολάρια. Μόνο και μόνο το συνολικό ύψος της οικονομικής ζημίας των εταιρειών είναι πολύ σημαντικό κέρδος για όσους στοχεύουν στην αποσταθεροποίηση.
Η ελληνική διάσταση
Η Aegean δέχθηκε απειλές για την Α3552 Θεσσαλονίκη-Μιλάνο και την Α3860 Αθήνα-Βιέννη. Κανένα αεροσκάφος δεν άλλαξε προορισμό και οι έλεγχοι δεν εντόπισαν τίποτα. Την Παρασκευή ακολούθησε email για την Α3870 προς τη Βαρσοβία, ενώ πτήση της Aegean για τη Βενετία στάλθηκε σε άλλο ιταλικό αεροδρόμιο όσο γίνονταν οι έλεγχοι.
Στη Σύρο, το κρουαζιερόπλοιο Crown Iris, ισραηλινών συμφερόντων, εκκενώθηκε με 940 επιβάτες και 597 μέλη πληρώματος, χωρίς να βρεθεί κάτι ύποπτο. Ο επίτροπος Μεταφορών, Απόστολος Τζιτζικώστας, ενεργοποίησε τον ευρωπαϊκό μηχανισμό ανταλλαγής πληροφοριών για την ασφάλεια της πολιτικής αεροπορίας, κρίνοντας, όμως, ότι είναι «πολύ νωρίς» για συμπεράσματα.
Το «Κράτος των Αρσενικών»
Το «Κράτος των Αρσενικών» το ίδρυσε το 2016 στο VKontakte (κάτι σαν ρωσικό Facebook) ο μποντιμπίλντερ Βλαντισλάβ Ποζντνιακόφ. Ιδεολογία του η «εθνική πατριαρχία»: μισογυνισμός, ρατσισμός και υπερεθνικισμός. Το 2021 ρωσικό δικαστήριο το κήρυξε εξτρεμιστικό και ο ιδρυτής του ζει πλέον εκτός Ρωσίας. Το παράδοξο είναι ότι το Κρεμλίνο απαγόρευσε την ομάδα, ενώ εκείνη στηρίζει τον πόλεμο του Πούτιν. Παρ’ όλα αυτά, το email προς τη Ρώμη φαίνεται να στάλθηκε από διεύθυνση που συνδέεται με τις υπηρεσίες υγείας της Μπογκοτά.
Την Τρίτη 3 Νοεμβρίου, ενώ ξεσπούσε το κύμα, η επίτροπος Ισότητας, Ετοιμότητας και Διαχείρισης Κρίσεων της ΕΕ, Χατζά Λαχμπίμπ, έδωσε οδηγίες για αυτάρκεια 72 ωρών: τρόφιμα, φάρμακα, μετρητά, έξι λίτρα νερό ανά άτομο. Καλύπτουν το διάστημα έως ότου κινητοποιηθεί η δημόσια βοήθεια και δεν αποτελούν παραδοχή κρατικής αποτυχίας.
Οι δυτικές υπηρεσίες μιλούν για την αναβάθμιση του ρωσικού υβριδικού πολέμου προς τη Δύση. Το βρετανικό RUSI μιλά για την «εποχή της gig economy» της ρωσικής δολιοφθοράς, με «πράκτορες μιας μέρας» που στρατολογούνται μέσω Telegram και πληρώνονται σε κρυπτονομίσματα. Στη Λειψία, τον Αύγουστο, ένα drone με 1,8 κιλά Semtex δεν εξερράγη μόνο επειδή κόπηκε ένα καλώδιο. Το Βερολίνο απέδωσε επισήμως την απόπειρα στη Ρωσία.
