Η πιστοποιημένη εκπαίδευση γίνεται προϋπόθεση για τους δημοσιογράφους του δημόσιου τομέα που αναλαμβάνουν αποστολές σε εμπόλεμες ή επικίνδυνες ζώνες.
Τον εν λόγω όρο θέτει η νέα Συλλογική Σύμβαση Εργασίας, ενώ το μνημόνιο για την εφαρμογή του υπογράφηκε στις 3 Νοεμβρίου στη Βιβλιοθήκη της ΕΣΗΕΑ, παρουσία του κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη.
Το μνημόνιο οργανώνει την προετοιμασία, την αξιολόγηση και την πιστοποίηση των πολεμικών ανταποκριτών. Ξεχωριστό πρόγραμμα σχεδιάζεται για όσους καλύπτουν φυσικές καταστροφές και ανθρωπιστικές κρίσεις, όπου οι κίνδυνοι στο πεδίο απαιτούν διαφορετική κατάρτιση.
Στη συμφωνία μετέχουν το υπουργείο Εθνικής Άμυνας και το ΓΕΕΘΑ, η Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, η ΕΣΗΕΑ, η ΕΣΠΗΤ, το Μορφωτικό Ίδρυμα της ΕΣΗΕΑ και ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός.
Υπέγραψαν ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ, στρατηγός Δημήτριος Χούπης, και ο γενικός γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης Δημήτρης Κιρμικίρογλου. Την ΕΣΗΕΑ εκπροσώπησαν η πρόεδρός της Μαρία Αντωνιάδου και ο γενικός γραμματέας Σταύρος Καπάκος. Υπέγραψαν επίσης ο πρόεδρος του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού Αντώνιος Αυγερινός, ο πρόεδρος της ΕΣΠΗΤ Θεμιστοκλής Μπερεδήμας και ο γενικός γραμματέας της Αθανάσιος Αλατάς. Από το Μορφωτικό Ίδρυμα της ΕΣΗΕΑ υπέγραψαν ο αντιπρόεδρος Γιώργος Λιάνης και η γενική γραμματέας Αικατερίνη Λυμπεροπούλου.
Τέσσερις ημέρες εκπαίδευσης για τους πρώτους 25 δημοσιογράφους
Στον πρώτο κύκλο θα συμμετάσχουν 25 δημοσιογράφοι δημόσιων ΜΜΕ. Η εκπαίδευση θα διαρκέσει τέσσερις ημέρες και θα γίνει σε εγκαταστάσεις των Ενόπλων Δυνάμεων, με τη συνδρομή εξειδικευμένων εκπαιδευτών.
Οι συμμετέχοντες θα μάθουν να εντοπίζουν και να αξιολογούν κινδύνους, να μετακινούνται με ασφάλεια και να αντιδρούν σε έκτακτα περιστατικά. Το πρόγραμμα καλύπτει τις πρώτες βοήθειες και την αντιμετώπιση τραυματισμών, με ασκήσεις που προσομοιώνουν συνθήκες αποστολής υψηλού κινδύνου. Όσοι ολοκληρώσουν επιτυχώς την εκπαίδευση θα λάβουν πιστοποιητικό παρακολούθησης.
Τη διοργάνωση αναλαμβάνουν το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Διεθνές Κέντρο Προστασίας και Εκπαίδευσης Δημοσιογράφων (ICSJ), που συνεισφέρει την τεχνογνωσία του, και η ΕΣΗΕΑ.
Ο δεύτερος κύκλος, που βρίσκεται υπό προετοιμασία, θα απευθύνεται σε δημοσιογράφους και τηλεοπτικά συνεργεία που καλύπτουν πυρκαγιές, πλημμύρες, σεισμούς ή ανθρωπιστικές κρίσεις. Θα δίνει έμφαση στην αναγνώριση των κινδύνων, στην ασφαλή πρόσβαση και απομάκρυνση από την περιοχή, καθώς και στον συντονισμό με τις υπηρεσίες της Πολιτικής Προστασίας.
Τι αλλάζει με τη νέα Συλλογική Σύμβαση Εργασίας
Το μνημόνιο ενεργοποιεί το άρθρο 4 της νέας ΣΣΕ, την οποία υπέγραψαν στις 4 Αυγούστου 2026 η ΕΣΗΕΑ, η ΕΣΠΗΤ και το Ελληνικό Δημόσιο. Η σύμβαση κατατέθηκε στο υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης στις 7 Αυγούστου, με αριθμό πράξης 18/07.08.2026, και ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2026 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027.
Αντικαθιστά τη σύμβαση της 23ης Μαΐου 2024 και καλύπτει δημοσιογράφους με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου ή ορισμένου χρόνου στον δημόσιο τομέα, όπως τον ορίζει η σχετική νομοθεσία.
Για τις αποστολές υψηλού κινδύνου, το μέσο ενημέρωσης καλύπτει το κόστος της υποχρεωτικής κατάρτισης και χορηγεί στον εργαζόμενο ειδική άδεια με αποδοχές. Οι όροι αυτοί αποτελούν ελάχιστο επίπεδο προστασίας. Στους δικαιούχους αποζημίωσης προστίθενται, πέρα από τα ανήλικα παιδιά, και τα προστατευόμενα ενήλικα τέκνα.
Συναίνεση για τη χρήση δημοσιογραφικού έργου από συστήματα AI
Η ΣΣΕ θέτει όρους για τη χρήση δημοσιογραφικού έργου, φωνής και εικόνας από συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. Η χρήση, η αναπαραγωγή ή η επεξεργασία τους για την εκπαίδευση, την ανάπτυξη ή τη λειτουργία τέτοιων συστημάτων προϋποθέτει τη συναίνεση του δημοσιογράφου.
Οι εργοδότες οφείλουν επίσης να υιοθετήσουν και να ενσωματώσουν τον Κώδικα Δεοντολογίας της ΠΟΕΣΥ για την τεχνητή νοημοσύνη.
Ανεξάρτητος δίαυλος καταγγελιών και δωρεάν ψυχολογική υποστήριξη
Η νέα διαδικασία για περιστατικά παρενόχλησης, διακρίσεων και έμφυλης βίας στην εργασία προβλέπει εμπιστευτικότητα και προστασία από αντίποινα για όσους υποβάλλουν καταγγελία και για τους μάρτυρες.
Αν η καταγγελία αφορά πρόσωπο της διοίκησης, εξετάζεται μέσω ανεξάρτητου διαύλου, έξω από την υπηρεσιακή ιεραρχία. Στην αρμόδια επιτροπή προβλέπεται συμμετοχή εξωτερικών εμπειρογνωμόνων χωρίς δικαίωμα ψήφου, με ειδίκευση στο δίκαιο, στην έμφυλη βία ή στην ψυχική υγεία.
Για τους φορείς με λιγότερους από 50 δημοσιογράφους θα συγκροτείται κοινό όργανο σε επίπεδο εποπτεύοντος φορέα. Τα μέλη των επιτροπών θα εκπαιδεύονται υποχρεωτικά στον χειρισμό καταγγελιών. Κάθε χρόνο θα υποβάλλεται έκθεση παρακολούθησης στη διοίκηση, στις δημοσιογραφικές ενώσεις και στη Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης.
Η σύμβαση προβλέπει δωρεάν και εμπιστευτική ψυχολογική υποστήριξη πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τις επικίνδυνες αποστολές. Καλύπτει επίσης τους εργαζομένους που επεξεργάζονται ψυχολογικά επιβαρυντικό υλικό μακριά από το πεδίο, καθώς και τις οικογένειες δημοσιογράφων που σκοτώθηκαν, τραυματίστηκαν ή απήχθησαν κατά την εκτέλεση του καθήκοντός τους.
Για τη συμμετοχή των γυναικών σε θέσεις ευθύνης, η πρόβλεψη για ελάχιστο αριθμό θέσεων δίνει τη θέση της σε γνωμοδότηση για την ενίσχυση της εκπροσώπησής τους. Προβλέπονται ακόμη βάση δεδομένων γυναικών εμπειρογνωμόνων και οδηγίες για τη χρήση μη σεξιστικής γλώσσας.
Ποιες μη μισθολογικές παροχές αυξάνονται
Στα τροφεία καταργούνται το μηνιαίο όριο των 22 ημερών και η εξαίρεση των εργαζομένων που βρίσκονται σε άδεια. Η καταβολή καλύπτει πλέον και άδειες λόγω σοβαρής ασθένειας, με το συνολικό ετήσιο ποσό να φτάνει τα 1.452 ευρώ.
Για τους βρεφονηπιακούς σταθμούς, η ενίσχυση ανεβαίνει από 300 σε έως 400 ευρώ τον μήνα ανά παιδί, με ηλικιακό όριο τα πέντε έτη. Η ετήσια παροχή εορτών αυξάνεται από 400 σε 500 ευρώ και καταβάλλεται σε δύο δόσεις των 250 ευρώ, την 1η Απριλίου και την 1η Δεκεμβρίου.
Η ενίσχυση για ηλεκτρονικό εξοπλισμό αυξάνεται από 250 σε 300 ευρώ ανά διετία, με καταβολή εντός 15 ημερών από την υπογραφή της σύμβασης. Για κατασκηνώσεις και εξωσχολικές δραστηριότητες, το ποσό ανεβαίνει από 300 σε έως 400 ευρώ τον χρόνο, ενώ το ηλικιακό όριο αυξάνεται από τα 15 στα 16 έτη.
Στις νέες οικονομικές παροχές περιλαμβάνονται
- 150 ευρώ ετησίως για εργαλεία δημοσιογραφικής έρευνας και τεκμηρίωσης.
- 600 ευρώ για γέννηση ή υιοθεσία παιδιού.
- 400 ευρώ ετησίως για σχολικά είδη.
- 500 ευρώ για την εισαγωγή παιδιού σε ΑΕΙ ή ΑΤΕΙ.
Προβλέπεται ακόμη δυνατότητα χορήγησης δανείου έως τρεις μικτούς μηνιαίους μισθούς ή προκαταβολής έως 3.000 ευρώ. Σε περίπτωση θανάτου δημοσιογράφου εν ενεργεία, οι κληρονόμοι του λαμβάνουν ποσό ίσο με την αποζημίωση συνταξιοδότησης.
Τι αλλάζει στα συνδικαλιστικά δικαιώματα και στο ωράριο
Την ευθύνη για την οργάνωση του ενημερωτικού έργου αναλαμβάνει δημοσιογράφος που ανήκει σε αναγνωρισμένη ένωση της ΠΟΕΣΥ ή διαθέτει πενταετή προϋπηρεσία. Επικουρικά προβλέπεται η δυνατότητα ανάθεσης σε δημοσιογράφο με διετή προϋπηρεσία.
Στις συνδικαλιστικές διευκολύνσεις, η κλίμακα άδειας τριών έως πέντε ημερών τον μήνα αντικαθίσταται από πλήρη απαλλαγή από τα υπηρεσιακά καθήκοντα για πέντε μέλη διοικητικών συμβουλίων στην ΕΣΗΕΑ, την ΕΣΠΗΤ και την ΠΟΕΣΥ.
Στις ρυθμίσεις για το ωράριο εργασίας εντάσσονται οι απεσταλμένοι και οι ανταποκριτές εσωτερικού. Καταργείται επίσης η υποχρέωση να εγκρίνεται κάθε εβδομάδα το πρόγραμμα εργασίας.
Μαρινάκης: Η ελευθερία του Τύπου απαιτεί συγκεκριμένες πρωτοβουλίες
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης αναφέρθηκε στο μνημόνιο συνεργασίας και στη νέα Συλλογική Σύμβαση Εργασίας.
«Η στήριξη των δημοσιογράφων και η ενίσχυση της ασφάλειας και των εργασιακών τους δικαιωμάτων αποτελούν σταθερή προτεραιότητα της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη. Με την Συλλογική Σύμβαση Εργασίας, που υπογράφηκε τον Αύγουστο, ικανοποιήσαμε πάγια αιτήματα των δημοσιογραφικών ενώσεων, ενώ με την υπογραφή του Μνημονίου Συνεργασίας για την εξειδικευμένη εκπαίδευση δημοσιογράφων σε εμπόλεμες ζώνες κάνουμε ένα ακόμη ουσιαστικό βήμα για την προστασία τους κατά την άσκηση του λειτουργήματός τους. Μέσα από συνεχή διάλογο με τις ενώσεις, τα τελευταία τρία χρόνια προχωρούμε σε σημαντικές θεσμικές παρεμβάσεις και μεταρρυθμίσεις. Γιατί η ελευθερία του Τύπου δεν διασφαλίζεται με λόγια, αλλά με συγκεκριμένες πρωτοβουλίες που στηρίζουν έμπρακτα τους ανθρώπους της ενημέρωσης».
