Ο προϋπολογισμός 2027 περιλαμβάνει τρία δυσμενή σενάρια για την ελληνική οικονομία , εξετάζοντας τι θα μπορούσε να συμβεί εάν υποχωρήσουν οι ιδιωτικές επενδύσεις, αυξηθούν τα επιτόκια της ΕΚΤ ή εκδηλωθεί νέο ενεργειακό σοκ.
Οι υπολογισμοί της εισηγητικής έκθεσης αποτυπώνουν τις συνέπειες στην ανάπτυξη, στον πληθωρισμό, στην απασχόληση και στο δημόσιο χρέος.
Συγκεκριμένα μια επενδυτική υστέρηση θα μπορούσε να κατεβάσει τον ρυθμό μεγέθυνσης στο 1,5%, αντί του 2,3% που αποτελεί την κεντρική πρόβλεψη. Ακριβότερος δανεισμός θα πίεζε την κατανάλωση και τα δημόσια οικονομικά, ενώ μια μεγάλη ανατίμηση του πετρελαίου θα περιόριζε την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.
Να σημειωθεί ωστόσο πως πρόκειται για υποθετικά σενάρια του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, τα οποία εξετάζουν τις προβλέψεις σε συγκεκριμένες ανατροπές.
Οι προβλέψεις του προϋπολογισμού και οι πιθανές αποκλίσεις
Στο πρώτο σενάριο, οι ιδιωτικές επενδύσεις διαμορφώνονται κατά 10% χαμηλότερα από τις εκτιμήσεις. Η απόκλιση αυτή θα περιόριζε την ανάπτυξη του ΑΕΠ στο 1,5%, επιβαρύνοντας παράλληλα το δημοσιονομικό αποτέλεσμα και τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ.
Η δεύτερη άσκηση υποθέτει άνοδο των επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας κατά 1,5 ποσοστιαία μονάδα. Το αυξημένο κόστος χρηματοδότησης θα επηρέαζε τις δαπάνες νοικοκυριών και επιχειρήσεων, με συνέπειες στην παραγωγή και στην απασχόληση.
Στην τρίτη περίπτωση, η τιμή του πετρελαίου αυξάνεται κατά 30 δολάρια το βαρέλι. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς που παρατίθενται, ο πληθωρισμός θα έφτανε στο 3,6%, ενώ η οικονομική μεγέθυνση θα επιβραδυνόταν στο 1,9%.
1. Λιγότερες επενδύσεις - Η ανάπτυξη υποχωρεί στο 1,5%
Το επενδυτικό σενάριο αφορά τις επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα, εκτός κατοικιών, και εξετάζει τις επιπτώσεις μιας υστέρησης 10% έναντι των προβλέψεων. Υπό αυτή την προϋπόθεση, το συνολικό ύψος των επενδύσεων θα ήταν σχεδόν 6% χαμηλότερο από το βασικό σενάριο, περιορίζοντας τη συμβολή τους στην αύξηση της παραγωγής.
Η διάκριση έχει σημασία καθώς η υστέρηση έναντι της πρόβλεψης δεν σημαίνει υποχρεωτικά ότι οι επενδύσεις θα μειώνονταν σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Στην πραγματικότητα σημαίνει ότι θα πραγματοποιούνταν λιγότερες από όσες έχει ενσωματώσει στους υπολογισμούς του το οικονομικό επιτελείο.
Με αυτή την απόκλιση, ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ το 2027 θα περιοριζόταν στο 1,5%, έναντι στόχου 2,3%. Η απώλεια 0,8 ποσοστιαίων μονάδων δείχνει πόσο εξαρτάται η αναπτυξιακή πρόβλεψη από την υλοποίηση των επενδυτικών σχεδίων.
Η επίδραση θα περνούσε και στα δημόσια οικονομικά. Η χαμηλότερη οικονομική δραστηριότητα θα περιόριζε τα παραγόμενα εισοδήματα και τη φορολογική βάση, επιδεινώνοντας το δημοσιονομικό αποτέλεσμα κατά 0,35 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ.
Την ίδια στιγμή, ο λόγος δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ θα διαμορφωνόταν κατά 1,43 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερα από τη βασική εκτίμηση. Η μικρότερη αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ θα δυσκόλευε την αποκλιμάκωση του συγκεκριμένου δείκτη, ακόμη και χωρίς αντίστοιχη μεταβολή στο ύψος του χρέους σε ευρώ.
2. Υψηλότερα επιτόκια - Ακριβότερα δάνεια και πίεση στην κατανάλωση
Το δεύτερο ενδεχόμενο αφορά μια νέα περίοδο αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής στην ευρωζώνη. Η άσκηση προβλέπει αύξηση του βασικού επιτοκίου της ΕΚΤ κατά 150 μονάδες βάσης, δηλαδή κατά 1,5 ποσοστιαία μονάδα, η οποία διατηρείται σε ολόκληρο το 2027.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, ο δανεισμός θα γινόταν ακριβότερος, περιορίζοντας τα περιθώρια για αγορές και νέες επιχειρηματικές κινήσεις. Το πραγματικό ΑΕΠ υπολογίζεται ότι θα ήταν 0,25% χαμηλότερο από το επίπεδο του βασικού σεναρίου, ενώ η ιδιωτική κατανάλωση θα υπολειπόταν κατά 0,28%.
Τα νοικοκυριά που εξυπηρετούν δάνεια και επηρεάζονται από μεταβολές στα επιτόκια θα διέθεταν μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους για την αποπληρωμή τους. Αντίστοιχα, οι επιχειρήσεις θα αντιμετώπιζαν υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης, το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει σε αναβολή επενδύσεων ή άλλων δαπανών.
Η εξασθένηση της ζήτησης θα επηρέαζε και την αγορά εργασίας, με το ποσοστό ανεργίας να διαμορφώνεται κατά 0,08 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερα από την αρχική εκτίμηση.
Παράλληλα, η συγκράτηση της κατανάλωσης θα περιόριζε τις ανατιμήσεις. Ο εναρμονισμένος δείκτης τιμών καταναλωτή εκτιμάται ότι θα ήταν χαμηλότερος κατά 0,24 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το βασικό σενάριο.
Για τη γενική κυβέρνηση, η επιβάρυνση του δημοσιονομικού αποτελέσματος υπολογίζεται σε 0,29 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Ο λόγος του δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ θα αυξανόταν κατά 0,91 ποσοστιαίες μονάδες έναντι της κεντρικής πρόβλεψης.
Στην περίπτωση αυτή, η πίεση θα προερχόταν τόσο από την ασθενέστερη οικονομική δραστηριότητα όσο και από την επιβάρυνση του κόστους εξυπηρέτησης του χρέους. Η επίδραση των υψηλότερων επιτοκίων, πάντως, εξαρτάται από τους όρους και τον χρόνο αναχρηματοδότησης των υποχρεώσεων.
3. Ενεργειακό σοκ - Πετρέλαιο πάνω από 125 δολάρια και πληθωρισμός 3,6%
Το τρίτο σενάριο εξετάζει τις συνέπειες μιας νέας απότομης αύξησης στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου. Η υπόθεση εργασίας προβλέπει ανατίμηση κατά 30 δολάρια το βαρέλι, σε σχέση με την παραδοχή των 95,4 δολαρίων που αναφέρεται στο βασικό σενάριο. Έτσι, το αργό θα έφτανε στα 125,4 δολάρια το βαρέλι.
Η πρώτη ισχυρή επίπτωση θα εμφανιζόταν στις τιμές. Ο εναρμονισμένος πληθωρισμός, σύμφωνα με τα στοιχεία της συγκεκριμένης άσκησης, θα ανέβαινε στο 3,6%, από 2,6%, σημειώνοντας αύξηση μίας ποσοστιαίας μονάδας.
Οι ανατιμήσεις θα γίνονταν αρχικά αισθητές στα καύσιμα και στις μεταφορές. Στη συνέχεια, το υψηλότερο ενεργειακό κόστος θα επιβάρυνε την παραγωγή και τη διακίνηση αγαθών, μεταφέροντας πιέσεις σε περισσότερα προϊόντα και υπηρεσίες.
Για τα νοικοκυριά, αυτό θα σήμαινε μικρότερη αγοραστική δύναμη, καθώς περισσότερα χρήματα θα απαιτούνταν για ενέργεια και βασικές ανάγκες. Οι επιχειρήσεις, από την πλευρά τους, θα έπρεπε να καλύψουν αυξημένες λειτουργικές δαπάνες, απορροφώντας μέρος της επιβάρυνσης ή περνώντας το στις τελικές τιμές.
Σε σύγκριση με τις αρχικές προβλέψεις, η ιδιωτική κατανάλωση θα ήταν χαμηλότερη κατά 0,43% και οι επενδύσεις κατά 0,64%. Ο ρυθμός ανάπτυξης θα περιοριζόταν στο 1,9%, έναντι 2,3%, ενώ η ανεργία θα αυξανόταν κατά 0,06 ποσοστιαίες μονάδες.
Το ενεργειακό σενάριο έχει, ωστόσο, μια ιδιαιτερότητα. Παρά την επιβράδυνση της πραγματικής οικονομίας, η άνοδος των τιμών θα αύξανε το ονομαστικό ΑΕΠ, δηλαδή την αξία της παραγωγής σε τρέχουσες τιμές.
Από αυτή τη μεταβολή θα προέκυπτε οριακή βελτίωση του δημοσιονομικού αποτελέσματος, ενώ ο λόγος δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ θα ήταν χαμηλότερος κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με τη βασική πρόβλεψη.
Η αριθμητική υποχώρηση του δείκτη δεν θα σήμαινε αντίστοιχη μείωση του χρέους σε ευρώ ούτε ενίσχυση της παραγωγής. Θα συνδεόταν κυρίως με την αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ λόγω των ανατιμήσεων. Έτσι, τα δημοσιονομικά μεγέθη θα μπορούσαν να εμφανίζονται καλύτερα, ενώ νοικοκυριά και επιχειρήσεις θα αντιμετώπιζαν ακριβότερη ενέργεια, περιορισμένη κατανάλωση και χαμηλότερες επενδύσεις.