Την πρώτη χώρα εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης που θα υποδεχθεί έναν κόμβο επιστροφής μεταναστών γνωστό ως Return Hub, αναμένεται να ανακοινώσουν αύριο Δευτέρα (16/11) στη Βιέννη οι χώρες που προωθούν τη σχετική πρωτοβουλία.
Το σχέδιο αφορά τη μεταφορά προσώπων που δεν δικαιούνται διεθνή προστασία, με την Ελλάδα να συμμετέχει στον στενό πυρήνα των ευρωπαϊκών κρατών που διαπραγματεύονται τη νέα διαδικασία.
Στη συνέντευξη Τύπου θα παραστεί ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης . Η ελληνική κυβέρνηση έχει ενεργό συμμετοχή στις συζητήσεις για τις συνεργασίες με τρίτες χώρες, καθώς συγκαταλέγεται στις λεγόμενες core countries, οι οποίες έχουν αναλάβει την προώθηση του εγχειρήματος.
Την ανακοίνωση της πρώτης χώρας υποδοχής τη Δευτέρα έχει ήδη προαναγγείλει η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, αναφέροντας ότι οι διαπραγματεύσεις πλησιάζουν στην ολοκλήρωσή τους.
«Πλησιάζουμε στη δημιουργία ενός κέντρου εκτός Ευρώπης. Θα μπορούμε να πούμε περισσότερα την επόμενη εβδομάδα», είχε δηλώσει στο περιθώριο συνόδου Ευρωπαίων ηγετών στο Δουβλίνο.
Στους προορισμούς που έχουν εξεταστεί περιλαμβάνονται η Ρουάντα, η Ουγκάντα και το Ουζμπεκιστάν, χωρίς στο δημοσίευμα να προσδιορίζεται ποια χώρα έχει τελικά επιλεγεί.
Ο ρόλος της Ελλάδας και το σχέδιο των πέντε χωρών
Η Ελλάδα, η Γερμανία, η Ολλανδία, η Δανία και η Αυστρία συγκροτούν το Core Group που επιδιώκει να μετατρέψει τις πολιτικές εξαγγελίες για τις επιστροφές μεταναστών σε εφαρμόσιμες συμφωνίες. Για τις πέντε κυβερνήσεις, το επόμενο βήμα είναι να εξασφαλίσουν τη συνεργασία τρίτων χωρών και να καθορίσουν πώς θα λειτουργεί στην πράξη το νέο μοντέλο.
Ο σχεδιασμός προβλέπει τη δυνατότητα μεταφοράς σε ασφαλή τρίτη χώρα ανθρώπων των οποίων η αίτηση διεθνούς προστασίας έχει απορριφθεί. Προϋπόθεση αποτελεί η συμμόρφωση με το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο, που θα καθορίζει τους όρους εφαρμογής των συμφωνιών.
Από την πλευρά του, ο Θάνος Πλεύρης έχει διευκρινίσει ότι η χρήση του όρου Return Hub δεν σημαίνει αυτομάτως τη δημιουργία κλειστών κέντρων κράτησης.
«Δεν μιλάμε για κέντρα με την έννοια ότι κάποιος του οποίου η αίτηση ασύλου απορρίπτεται στέλνεται σε κλειστή εγκατάσταση σε τρίτη χώρα», έχει δηλώσει χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τις εξηγήσεις του υπουργού, ζητούμενο είναι ένα πλαίσιο που θα επιτρέπει τις επιστροφές είτε στη χώρα καταγωγής είτε σε άλλο κράτος εκτός Ε.Ε.. Η Αθήνα έχει μάλιστα θέσει ως πολιτικό στόχο τη λειτουργία του πρώτου τέτοιου κόμβου στην Αφρική κατά την ελληνική Προεδρία του Συμβουλίου της Ε.Ε., το δεύτερο εξάμηνο του 2027.
Για να προχωρήσει το σχέδιο, ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη συμμετοχή διεθνών οργανισμών. Η παρουσία τους συνδέεται με την ανάγκη να προβλεφθούν μηχανισμοί παρακολούθησης και εγγυήσεις για την τήρηση των συμφωνιών με τις χώρες υποδοχής.
Η ελληνική πλευρά διευκρινίζει, ωστόσο, ότι η συνδρομή τους θα περιορίζεται στην τεχνογνωσία και στην παρουσία στο πεδίο. Η ευθύνη για την εφαρμογή της πρωτοβουλίας θα εξακολουθήσει να ανήκει στα πέντε κράτη που την προωθούν.
«Προφανώς, δεν πρόκειται να μεταθέσουμε αυτή την ευθύνη αλλού. Θέλουμε να αξιοποιήσουμε την τεχνογνωσία και την παρουσία διεθνών οργανισμών, αλλά η ευθύνη βαρύνει από κοινού τις πέντε χώρες», έχει τονίσει ο Θάνος Πλεύρης.
Οι ανακοινώσεις στη Βιέννη αναμένεται επομένως να δώσουν την πρώτη συγκεκριμένη απάντηση για τη χώρα υποδοχής και την πορεία υλοποίησης των Return Hubs. Η γνωστοποίηση του προορισμού, πάντως, αποτελεί ένα μόνο μέρος της διαδικασίας.
Το ουσιαστικό τεστ για τις πέντε κυβερνήσεις θα είναι οι δεσμευτικές συμφωνίες, οι σαφείς νομικές προϋποθέσεις και τα συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα. Εκεί θα κριθεί εάν οι εξαγγελίες για τις επιστροφές μπορούν να εφαρμοστούν, με καθορισμένες ευθύνες και ουσιαστική εποπτεία.
