Στην εφαρμογή νέου μοντέλου επιστροφών μεταναστών εκτός Ευρώπης προχωρούν Ελλάδα και τέσσερις χώρες της ΕΕ, με τον Θάνο Πλεύρη να προαναγγέλλει σημαντικές αλλαγές στη μεταναστευτική πολιτική.
Την έναρξη διαπραγματεύσεων με τη Ρουάντα για τη δημιουργία του πρώτου κέντρου επιστροφής μεταναστών (Return Hub) εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης ανακοίνωσαν τη Δευτέρα (16/11), στη Βιέννη, η Ελλάδα, η Γερμανία, η Αυστρία, η Δανία και η Ολλανδία, με στόχο οι πρώτες μεταφορές να πραγματοποιηθούν εντός του 2027.
Η πρωτοβουλία αφορά πρόσωπα των οποίων οι αιτήσεις ασύλου έχουν απορριφθεί και δεν μπορούν να επιστρέψουν στις χώρες καταγωγής τους. Η οριστική συμφωνία με τη Ρουάντα παραμένει υπό διαπραγμάτευση, ενώ η λειτουργία του κέντρου θα βασιστεί στο νέο ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο για τις επιστροφές.
Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, χαρακτήρισε την εξέλιξη σημαντικό βήμα για την ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική, υποστηρίζοντας ότι θα ενισχύσει την αποτελεσματικότητα των επιστροφών και θα περιορίσει τη δράση των κυκλωμάτων διακινητών.
Πλεύρης: «Δεν θα αποφασίζουν πια τα κυκλώματα»
«Η καινοτόμος λύση της δημιουργίας ενός Return Hub σε χώρα εκτός της Ευρώπης δίνει τη δυνατότητα να δώσουμε μάχη απέναντι στην παράνομη μετανάστευση, στα κυκλώματα των διακινητών, αλλά και να αυξήσουμε τις επιστροφές», δήλωσε ο υπουργός.
Όπως εξήγησε, η Ελλάδα, ως χώρα πρώτης υποδοχής, γνωρίζει την ανάγκη αποτελεσματικής φύλαξης των συνόρων και εφαρμογής των αποφάσεων επιστροφής.
«Όποιος δικαιούται άσυλο στην Ευρώπη, το λαμβάνει και έχει όλο το πλαίσιο προστασίας. Όποιος δεν δικαιούται άσυλο, θα πρέπει να επιστρέφει στη χώρα καταγωγής του, διότι διαφορετικά δεν έχει αξία η διαδικασία του ασύλου», ανέφερε.
Ο κ. Πλεύρης υποστήριξε ότι η νέα στρατηγική αποσκοπεί στην αποδυνάμωση των παράνομων δικτύων μεταφοράς μεταναστών.
«Δεν θα κανονίζουν αυτά τα κυκλώματα τις ροές στην Ευρώπη. Η Ευρώπη μπορεί να αναπτύξει νόμιμους διαδρόμους για νόμιμη μετανάστευση. Δεν μπορεί όμως να εκβιάζεται από τα κυκλώματα», τόνισε.
Πώς θα λειτουργεί το κέντρο επιστροφής στη Ρουάντα
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, οι μετανάστες που θα μεταφέρονται στη Ρουάντα θα φιλοξενούνται σε ανοιχτές δομές, χωρίς να προβλέπεται η κράτησή τους σε κλειστά κέντρα.
Θα μπορούν να αποκτούν νόμιμο καθεστώς παραμονής στη χώρα, είτε μέχρι να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες επιστροφής είτε με προοπτική ένταξής τους στην τοπική κοινωνία και στην αγορά εργασίας.
Οι πέντε ευρωπαϊκές χώρες θα αναλαμβάνουν το κόστος μεταφοράς, λειτουργίας και υποστήριξης των φιλοξενούμενων, ενώ οι λεπτομέρειες της χρηματοδότησης και της συμφωνίας με τη Ρουάντα δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί.
Ο Θάνος Πλεύρης υπογράμμισε ότι η λειτουργία του κέντρου θα πρέπει να συμμορφώνεται πλήρως με το διεθνές δίκαιο και τις εγγυήσεις προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
«Δεν θα πρόκειται για μια κλειστή δομή, αλλά στην πραγματικότητα για ένα θετικό αφήγημα για ανθρώπους οι οποίοι δεν μπορούν να μείνουν στην Ευρώπη και θα μεταφέρονται σε μια τρίτη χώρα», ανέφερε.
Παράλληλα, ευχαρίστησε τον υπουργό Εσωτερικών της Ρουάντας, Βενσάν Μπιρούτα, εκτιμώντας ότι η πρωτοβουλία μπορεί να προσφέρει στους ενδιαφερομένους μια δεύτερη ευκαιρία νόμιμης εγκατάστασης.
Ο σχεδιασμός για το 2027 και το ενδεχόμενο δεύτερου κέντρου
Κατά τη συνέντευξη Τύπου, παρουσία του Αυστριακού καγκελάριου Κρίστιαν Στόκερ και της πρωθυπουργού της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν, επισημάνθηκε ότι οι διαπραγματεύσεις πρέπει να προχωρήσουν γρήγορα, ώστε να καταστεί εφικτή η έναρξη των πρώτων μεταφορών το 2027.
Η Ρουάντα επιλέχθηκε λόγω της προηγούμενης εμπειρίας της στη φιλοξενία προσφυγικών και μεταναστευτικών πληθυσμών, ενώ μεταξύ των πιθανών χωρών για μελλοντική επέκταση του μοντέλου εξετάζεται και η Ουγκάντα, χωρίς να έχει ανακοινωθεί σχετική συμφωνία.
Η εφαρμογή του σχεδίου αναμένεται πάντως να αντιμετωπίσει νομικές και ανθρωπιστικές προκλήσεις, καθώς οργανώσεις προστασίας δικαιωμάτων έχουν διατυπώσει επιφυλάξεις για τη μεταφορά μεταναστών σε τρίτες χώρες με τις οποίες δεν έχουν προηγούμενους δεσμούς.
Το νέο σύστημα διαφέρει από το παλαιότερο βρετανικό σχέδιο για τη Ρουάντα, καθώς προβλέπει μεταφορές προσώπων που έχουν ήδη λάβει εκτελεστές αποφάσεις επιστροφής, και όχι ανθρώπων των οποίων οι αιτήσεις ασύλου εξακολουθούν να εξετάζονται.
Η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων και η εξασφάλιση των αναγκαίων νομικών εγγυήσεων θα καθορίσουν εάν το πρώτο Return Hub μπορέσει πράγματι να λειτουργήσει μέσα στο επόμενο έτος.