Τη δημιουργία μόνιμου κέντρου πληροφοριών στην Κύπρο, με συμμετοχή της Μοσάντ, προτείνει αναλυτής, επικαλούμενος την ιρανική δράση στα Βαλκάνια.
Η αποκάλυψη σχεδίου δολοφονίας στην Ελλάδα, το οποίο οι αρχές συνδέουν με δίκτυο που φέρεται να λειτουργούσε για λογαριασμό ιρανικών συμφερόντων, επαναφέρει στο προσκήνιο την ασφάλεια της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Σε άρθρο γνώμης που δημοσιεύθηκε στην ενότητα ιστολογίων των Times of Israel, ο αναλυτής διεθνούς ασφάλειας Χοσέ Λεβ Άλβαρες Γκόμες υποστηρίζει ότι τα Βαλκάνια αποτελούν ευάλωτο πεδίο δράσης για τις ιρανικές υπηρεσίες πληροφοριών και εισηγείται τη συγκρότηση περιφερειακού μηχανισμού συνεργασίας με έδρα τη Λευκωσία.
Η πρότασή του προβλέπει μόνιμη παρουσία αξιωματικών-συνδέσμων της Μοσάντ στην Κύπρο, δίπλα σε στελέχη των ελληνικών, κυπριακών και βαλκανικών υπηρεσιών ασφαλείας. Στόχος θα ήταν η έγκαιρη αναγνώριση απειλών, η παρακολούθηση εγκληματικών δικτύων και ο συντονισμός ενεργειών για την αποτροπή επιθέσεων.
Πρόκειται για προσωπική εισήγηση του αρθρογράφου και όχι για ανακοινωμένη πρωτοβουλία της ισραηλινής υπηρεσίας πληροφοριών ή για σχέδιο που έχουν εγκρίνει οι εμπλεκόμενες κυβερνήσεις.
Από τον πόλεμο της Βοσνίας στα ιρανικά δίκτυα
Ο Άλβαρες Γκόμες αναζητεί τις απαρχές της ιρανικής παρουσίας στα Βαλκάνια στον πόλεμο της Βοσνίας, την περίοδο 1992-1995, όταν η Τεχεράνη ανέπτυξε διαύλους επικοινωνίας με τοπικούς παράγοντες, αξιοποιώντας διαδρομές λαθρεμπορίου όπλων.
Σύμφωνα με τα ιστορικά στοιχεία που επικαλείται, μονάδες των Φρουρών της Επανάστασης διακίνησαν περίπου 14.000 τόνους οπλισμού μέσω της Κροατίας προς τις βοσνιακές μουσουλμανικές δυνάμεις, από τον Μάιο του 1994 έως τον Ιανουάριο του 1996.
Κατά την εκτίμησή του, οι επιχειρήσεις εκείνης της περιόδου δημιούργησαν σχέσεις μεταξύ ιρανικών μηχανισμών και τοπικών εγκληματικών οργανώσεων, οι οποίες δεν εξαρθρώθηκαν πλήρως και θα μπορούσαν ακόμη να αξιοποιούνται για τη στρατολόγηση συνεργατών.
Το μοντέλο που περιγράφει στηρίζεται στην ανάθεση παράνομων επιχειρήσεων σε εγκληματικά δίκτυα τρίτων χωρών, ώστε να περιορίζεται η έκθεση των ίδιων των ιρανικών υπηρεσιών και να καθίσταται δυσκολότερη η απόδοση ευθύνης στην Τεχεράνη.
Ο αναλυτής παραθέτει στοιχεία για 54 επιχειρήσεις που αποδίδονται στο Ιράν εκτός των συνόρων του, την περίοδο 2021-2024, από τις οποίες οι 16 φέρεται να περιλάμβαναν πρόσωπα με εγκληματική δραστηριότητα.
Επικαλείται, επίσης, τις προειδοποιήσεις της βρετανικής υπηρεσίας εσωτερικής ασφάλειας MI5 για 25 σχέδια επιθέσεων συνδεόμενα με το Ιράν κατά κατοίκων του Ηνωμένου Βασιλείου από τον Ιανουάριο του 2022, καθώς και περισσότερες από 50 σχετικές συλλήψεις μέσα σε διάστημα ενός έτους.
Οι αριθμοί αυτοί αποτελούν στοιχεία που παραθέτει ο αρθρογράφος για να τεκμηριώσει την εκτίμησή του περί διεύρυνσης της ιρανικής δραστηριότητας μέσω τρίτων προσώπων.
Γιατί Ελλάδα και Κύπρος βρίσκονται στο επίκεντρο
Η γεωγραφική θέση των Βαλκανίων, ανάμεσα στην Ανατολική Μεσόγειο και την Κεντρική Ευρώπη, αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην ανάλυση, καθώς από την περιοχή διέρχονται κρίσιμοι χερσαίοι και εναέριοι διάδρομοι, ενώ λειτουργούν στρατιωτικές εγκαταστάσεις δυτικών χωρών.
Ο Άλβαρες Γκόμες αποδίδει πρόσθετη βαρύτητα στην αυξανόμενη παρουσία Ισραηλινών πολιτών στην Ελλάδα και την Κύπρο, θεωρώντας ότι δημιουργεί νέες ανάγκες προστασίας.
Ειδικότερα, αναφέρει ότι σχεδόν 20.000 Ισραηλινοί διαμένουν στην Κύπρο, ενώ την περίοδο 2021-2024 καταγράφηκαν 3.851 μεταβιβάσεις ακινήτων και συμβόλαια πώλησης με Ισραηλινούς αγοραστές στη Λάρνακα, την Πάφο και τη Λεμεσό.
Για την Ελλάδα, εκτιμά ότι περισσότεροι από 10.000 Ισραηλινοί εγκαταστάθηκαν στη χώρα μετά το 2023. Τα μεγέθη παρατίθενται ως εκτιμήσεις και στοιχεία της συγκεκριμένης ανάλυσης, χωρίς να αποτελούν ανεξάρτητα επιβεβαιωμένα δημογραφικά δεδομένα.
Σύμφωνα με τη συλλογιστική του, η συνύπαρξη ισραηλινών κοινοτήτων, δυτικών στρατιωτικών υποδομών και διασυνοριακών εγκληματικών δικτύων δημιουργεί ένα ιδιαίτερα σύνθετο περιβάλλον ασφαλείας.
Ο ίδιος θεωρεί ότι η συνεργασία μεταξύ της Μοσάντ και των περιφερειακών υπηρεσιών έχει αποδώσει σε μεμονωμένες υποθέσεις, αλλά η απουσία μόνιμου θεσμοθετημένου μηχανισμού αφήνει περιθώρια τα οποία μπορούν να εκμεταλλευτούν οι επιτιθέμενοι.
Το σχέδιο για περιφερειακό κέντρο πληροφοριών στη Λευκωσία
Η βασική εισήγηση του αναλυτή αφορά τη δημιουργία ενός μόνιμου κέντρου συντονισμού κατά των δικτύων που δρουν για λογαριασμό ξένων κρατών, με έδρα τη Λευκωσία.
Στο προτεινόμενο σχήμα θα συμμετείχαν αξιωματικοί-σύνδεσμοι της Μοσάντ, της ελληνικής ΕΥΠ, της κυπριακής ΚΥΠ και της Υπηρεσίας Εθνικής Ασφάλειας της Βόρειας Μακεδονίας (ANB), καθώς και εκπρόσωποι επιλεγμένων υπηρεσιών από την Αλβανία, τη Σερβία και τη Βουλγαρία.
Το κέντρο θα διατηρούσε κοινό κατάλογο παρακολούθησης προσώπων που συνδέονται με ύποπτα εγκληματικά δίκτυα και θα συγκέντρωνε πληροφορίες για ταξιδιωτικές μετακινήσεις, χρηματοοικονομικές συναλλαγές και επικοινωνίες, βάσει πρωτοκόλλων που θα συμφωνούσαν τα συμμετέχοντα κράτη.
Η πρόταση προβλέπει επίσης κοινά προγράμματα εκπαίδευσης αξιωματικών, με έμφαση στον εντοπισμό διασυνδέσεων μεταξύ οργανωμένου εγκλήματος και υπηρεσιών πληροφοριών.
Παράλληλα, ο Άλβαρες Γκόμες εισηγείται τη δημιουργία κοινών ομάδων αντιμετώπισης εγκληματικών δικτύων, οι οποίες θα χαρτογραφούσαν τις οικονομικές ροές, τις περιουσιακές συναλλαγές και τις διαδρομές μεταφοράς υλικού που ενδέχεται να χρησιμοποιούνται για παράνομες επιχειρήσεις.
Μεταξύ των μέτρων που προτείνει περιλαμβάνονται συντονισμένες δεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων, ταξιδιωτικές απαγορεύσεις και συλλήψεις, σύμφωνα με το νομικό πλαίσιο κάθε χώρας.
Στην κατανομή αρμοδιοτήτων που περιγράφει, η Μοσάντ θα αναλάμβανε την παροχή τεχνικής υποστήριξης και πληροφοριών, ενώ οι εθνικές υπηρεσίες θα διατηρούσαν την ευθύνη για τις συλλήψεις και τις επιχειρήσεις εντός της επικράτειάς τους.
Τεχνητή νοημοσύνη και κοινές ασκήσεις κατά των απειλών
Ξεχωριστή θέση στο προτεινόμενο σχέδιο καταλαμβάνει η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης για τον εντοπισμό ύποπτων δραστηριοτήτων πριν από την εκδήλωση μιας επίθεσης.
Ο αναλυτής εισηγείται τη δημιουργία συστήματος με την ονομασία Balkan Periphery Shield, το οποίο θα αναζητούσε ασυνήθιστα μοτίβα σε συνοριακές διελεύσεις, θαλάσσιες μεταφορές και οικονομικές συναλλαγές μεταξύ Ιράν, Τουρκίας και βαλκανικών χωρών.
Το σύστημα θα συνδυαζόταν με ομάδες ταχείας αντίδρασης, ώστε οι αρμόδιες αρχές να μπορούν να κινητοποιούνται όταν προκύπτουν ενδείξεις επικείμενης απειλής.
Προτείνεται, ακόμη, η συγκρότηση μιας μόνιμης κοινής ομάδας Μοσάντ και βαλκανικών υπηρεσιών, η οποία θα πραγματοποιούσε ανά τρίμηνο ασκήσεις προσομοίωσης επιθέσεων, αξιολογώντας την αποτελεσματικότητα των μηχανισμών προειδοποίησης.
Το σχέδιο προϋποθέτει ευρεία ανταλλαγή ευαίσθητων πληροφοριών μεταξύ διαφορετικών κρατών, χωρίς όμως το άρθρο γνώμης να παρουσιάζει συμφωνημένο θεσμικό πλαίσιο για την προστασία των δεδομένων, τη λογοδοσία και τον έλεγχο των προτεινόμενων δραστηριοτήτων.
Το σχέδιο δολοφονίας στην Ελλάδα και οι πέντε συλλήψεις
Αφορμή για τη δημοσίευση της ανάλυσης αποτέλεσε η αποκάλυψη, στις 17 Νοεμβρίου 2026, ενός δικτύου που φέρεται να προετοίμαζε δολοφονική επίθεση στην Ελλάδα, υπό την καθοδήγηση προσώπου που συνδέεται, σύμφωνα με τις αρχές, με ιρανικούς μηχανισμούς.
Η υπόθεση διερευνήθηκε μέσω συνεργασίας της ελληνικής Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών με την Υπηρεσία Εθνικής Ασφάλειας της Βόρειας Μακεδονίας, η οποία είχε ξεκινήσει τις σχετικές έρευνες στις αρχές του 2026.
Συνολικά πέντε πολίτες της Βόρειας Μακεδονίας συνελήφθησαν. Ο ένας εντοπίστηκε στην Ελλάδα στις 12 Νοεμβρίου και παραδόθηκε στις αρχές της χώρας του, ενώ οι άλλοι τέσσερις συνελήφθησαν στα Σκόπια. Ένας έκτος ύποπτος αναζητείται.
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται ο Ιρανός Εντρίς Τζαχανγκίρι Μαβανέχ, τον οποίο οι αρχές της Βόρειας Μακεδονίας συνδέουν με πρόσωπα που φέρονται να λειτουργούν για λογαριασμό των ιρανικών υπηρεσιών ασφαλείας.
Ο Μαβανέχ φέρεται επίσης να διατηρεί διασυνδέσεις με τον Νατζί Σαρίφι Ζιντάστι, πρόσωπο που έχει απασχολήσει τις αμερικανικές αρχές για τη φερόμενη εμπλοκή του σε εγκληματικά δίκτυα και επιχειρήσεις κατά αντιπάλων της Τεχεράνης.
Σύμφωνα με την εκτίμηση που παραθέτει ο Άλβαρες Γκόμες, ο στόχος της σχεδιαζόμενης επίθεσης ήταν Ισραηλινός επιχειρηματικός παράγοντας που δραστηριοποιείται στην Ελλάδα. Η ταυτότητα του στόχου και οι λεπτομέρειες του σχεδίου δεν έχουν επιβεβαιωθεί πλήρως από τις αρμόδιες αρχές.
Ο αρθρογράφος αναφέρει ακόμη ότι κατά τις έρευνες κατασχέθηκαν όπλα, πυρομαχικά, χειρόγραφες σημειώσεις και χάρτες με σημειωμένες τοποθεσίες που συνδέονταν με την προετοιμασία της επίθεσης.
Για τον ίδιο, η υπόθεση αποτυπώνει την ανάγκη μετάβασης από τις περιστασιακές ανταλλαγές πληροφοριών σε μια σταθερή περιφερειακή συνεργασία ασφαλείας.
Η εισήγησή του, πάντως, παραμένει πρόταση στρατηγικής ενός ανεξάρτητου αναλυτή. Δεν έχει ανακοινωθεί συμφωνία για εγκατάσταση μόνιμης δομής της Μοσάντ στην Κύπρο ούτε απόφαση των κυβερνήσεων της περιοχής για την υιοθέτηση του συγκεκριμένου σχεδίου.