Το ενδεχόμενο ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ με αντάλλαγμα την αποχώρησή της από το Ντονμπάς έθεσαν για πρώτη φορά οι Αμερικανοί διαπραγματευτές, όπως αποκάλυψε ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Η συζήτηση έγινε στο πλαίσιο των επαφών για τον τερματισμό του πολέμου με τη Ρωσία, μετά τον τελευταίο γύρο συνομιλιών στο Αμπού Ντάμπι, με τη μεσολάβηση των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο Ουκρανός πρόεδρος επανέλαβε ότι το Κίεβο δεν προτίθεται να παραχωρήσει εδάφη. Άφησε, ωστόσο, ανοιχτή την προσφυγή σε δημοψήφισμα, εφόσον παρουσιαστεί μια ολοκληρωμένη συμφωνία. Σε αυτή θα πρέπει να περιλαμβάνονται εγγυήσεις ασφαλείας, ένας ισχυρός, επαρκώς εξοπλισμένος και χρηματοδοτούμενος ουκρανικός στρατός, αλλά και οι αναγκαίοι πόροι για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας.
Οι δηλώσεις του δημοσιοποιήθηκαν σήμερα Σάββατο (14/11) από το γραφείο του, μετά τις διήμερες διαπραγματεύσεις στην πρωτεύουσα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Οι επαφές δεν έφεραν ουσιαστική προσέγγιση στους όρους λήξης του πολέμου. Προέκυψε, πάντως, συμφωνία για ανταλλαγή περισσότερων από 1.000 αιχμαλώτων, χωρίς να έχει κλείσει ακόμη ο τελικός αριθμός.
Η σύνδεση του ΝΑΤΟ με την αποχώρηση από το Ντονμπάς
«Οι Αμερικανοί έθεσαν το ερώτημα: “Τι θα γινόταν αν η Ουκρανία εντασσόταν στο ΝΑΤΟ; Θα αποχωρούσε από το Ντονμπάς;”», ανέφερε ο Ζελένσκι.
Όπως εξήγησε, ήταν η πρώτη φορά που οι Αμερικανοί συνέδεσαν στις συνομιλίες την ένταξη στο ΝΑΤΟ με το ενδεχόμενο εδαφικών παραχωρήσεων προς τη Ρωσία.
«Γι' αυτό πιστεύω ότι το ΝΑΤΟ επιστρέφει στην ατζέντα. Αλλά έχετε ακούσει και τα μηνύματα του Πούτιν, και αυτή είναι μια εξαιρετικά δύσκολη συζήτηση», πρόσθεσε.
Για τη Μόσχα, η συμμετοχή της Ουκρανίας στη Συμμαχία παραμένει «κόκκινη γραμμή». Ο Βλαντίμιρ Πούτιν έχει χρησιμοποιήσει την προοπτική αυτή ως μία από τις αιτιολογίες για τη ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας το 2022.
Η επαναφορά του ζητήματος δεν αλλάζει, σύμφωνα με τον Ζελένσκι, τα όρια της δικής του αρμοδιότητας. Ο ίδιος υπογράμμισε ότι δεν μπορεί να αποφασίσει προσωπικά την παραχώρηση ουκρανικών περιοχών. Μια τέτοια πρόταση θα μπορούσε να τεθεί στην κρίση των πολιτών μόνο ως μέρος ενός συνολικού σχεδίου, με σαφείς δεσμεύσεις για την ασφάλεια, τη στρατιωτική επάρκεια και τη μελλοντική στήριξη της χώρας.
Ζελένσκι: Προτεραιότητα ο τερματισμός του πολέμου
Ο Ουκρανός πρόεδρος απέρριψε τη ρωσική θέση ότι πρέπει πρώτα να συμφωνηθεί μια νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας και στη συνέχεια να καθοριστούν οι όροι για τη λήξη των εχθροπραξιών.
Στο ζήτημα αυτό συντάχθηκε με τους Ευρωπαίους ηγέτες, οι οποίοι στη σύνοδο του Δουβλίνου την Παρασκευή έδωσαν προτεραιότητα στον άμεσο τερματισμό του πολέμου.
«Δεν μπορούμε να αντιστρέψουμε τα πάντα και να αρχίσουμε συζητώντας την αλλαγή του πλαισίου ασφαλείας στον κόσμο ή σε ολόκληρη την ήπειρο, και μόνο μετά να μιλήσουμε για τον τερματισμό αυτού του πολέμου. Πρώτα πρέπει να τελειώσει αυτός ο πόλεμος», τόνισε.
Το «όχι» στην πρόταση Πούτιν για την Κοστιαντινίβκα
Αρνητική ήταν η απάντηση του Ζελένσκι και στην πρόταση Πούτιν για τοπική ανθρωπιστική εκεχειρία στην Κοστιαντινίβκα, στην περιφέρεια του Ντονέτσκ, όπου συνεχίζονται σφοδρές συγκρούσεις.
Ο Ουκρανός πρόεδρος απέδωσε τη ρωσική πρωτοβουλία στην αδυναμία των δυνάμεων της Μόσχας να καταλάβουν στρατιωτικά την πόλη. Υποστήριξε ακόμη ότι οι άμαχοι είχαν ήδη τη δυνατότητα να απομακρυνθούν από την περιοχή.
«Ο Πούτιν θέλει απλώς να φύγουμε από την Κοστιαντινίβκα, ώστε να μπορέσουν να μπουν και να καταλάβουν ολόκληρη την πόλη με αυτόν τον τρόπο», δήλωσε.
Παράλληλα, ανέφερε ότι η Ουκρανία έχει καταθέσει κατάλογο με επτά ή οκτώ ακόμη οικισμούς στην πρώτη γραμμή, ζητώντας να εξεταστεί ανθρωπιστική εκεχειρία. Στις περιοχές αυτές παραμένουν εγκλωβισμένοι άμαχοι και παιδιά.
Κατά τον ίδιο, η Ρωσία επιλέγει να αντιμετωπίζει τους συγκεκριμένους οικισμούς ως στρατιωτικούς στόχους. Η ρωσική πλευρά αρνείται ότι επιτίθεται σκόπιμα σε αμάχους.
Ανταλλαγή άνω των 1.000 αιχμαλώτων - Χωρίς πρόοδο στην ενεργειακή εκεχειρία
Παρότι οι βασικές διαφορές παρέμειναν ανοιχτές, οι συνομιλίες στο Αμπού Ντάμπι έφεραν συμφωνία για ανταλλαγή αιχμαλώτων μεγάλης κλίμακας.
Ο Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι θα αφορά περισσότερους από 1.000 ανθρώπους. Οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται για τον ακριβή αριθμό όσων θα συμπεριληφθούν.
Αντίθετα, δεν ανακοινώθηκε πρόοδος στο αίτημα για ενεργειακή εκεχειρία. Σύμφωνα με τον Ουκρανό πρόεδρο, οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ είχαν δεσμευτεί να συζητήσουν το θέμα με τον Πούτιν στη συνάντηση της Πέμπτης στη Μόσχα.
Μετά την ολοκλήρωση των επαφών τους, ωστόσο, δεν έγινε γνωστό εάν υπήρξε θετική ανταπόκριση από τη ρωσική πλευρά.
«Ο Πούτιν προσωπικά δεν υποστηρίζει μια εκεχειρία», υποστήριξε ο Ζελένσκι.
Η Ευρώπη στις επόμενες ειρηνευτικές συνομιλίες
Στις εξελίξεις που καταγράφονται στην ειρηνευτική διαδικασία περιλαμβάνεται και η προοπτική άμεσης ευρωπαϊκής συμμετοχής στον επόμενο γύρο διαπραγματεύσεων.
Ο Ζελένσκι συναντήθηκε την Πέμπτη στην Ιρλανδία με τους Γουίτκοφ και Κούσνερ, μετά τις συνομιλίες τους στη Μόσχα. Όπως γνωστοποίησε, οι δύο Αμερικανοί τον ενημέρωσαν ότι όλες οι πλευρές αποδέχθηκαν να συμμετάσχει η Ευρώπη στις επόμενες ειρηνευτικές επαφές.
Στον τελευταίο γύρο στο Αμπού Ντάμπι, Ευρωπαίοι εκπρόσωποι συνομίλησαν με Αμερικανούς και Ουκρανούς αξιωματούχους. Δεν συμμετείχαν, όμως, στις απευθείας διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία.
Η παρουσία τους συνδέεται και με το βάρος της ευρωπαϊκής στήριξης, καθώς η Ευρώπη αποτελεί πλέον τον μεγαλύτερο χρηματοδότη και στρατιωτικό υποστηρικτή της Ουκρανίας.
Στη σύνοδο της Παρασκευής στην Ιρλανδία, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμφώνησαν ότι στην ευρωπαϊκή αντιπροσωπεία των ενδεχόμενων ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων θα συμμετέχουν πέντε μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις. Πρόκειται για τη Βρετανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία και την Πολωνία, μαζί με αξιωματούχους της Ε.Ε..
Η προβλεπόμενη συμμετοχή δίνει στην Ευρώπη άμεσο ρόλο στις επόμενες συζητήσεις. Παραμένουν, ωστόσο, άλυτες οι διαφωνίες για τα ουκρανικά εδάφη, τις εγγυήσεις ασφαλείας και τις προϋποθέσεις εκεχειρίας, οι οποίες εξακολουθούν να εμποδίζουν την επίτευξη συνολικής συμφωνίας.