Το ζήτημα της γήρανσης του πληθυσμού και ο τρόπος με τον οποίο επηρεάζει την αγορά κατοικίας στις χώρες του ΟΟΣΑ βρέθηκαν στο επίκεντρο συζήτησης στο πλαίσιο του 3ου Ετήσιου Συνεδρίου του Κέντρου Κρήτης του ΟΟΣΑ για τη Δυναμική των Πληθυσμών.
Κατά την τοποθέτησή του, ο υπουργός Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος, υπογράμμισε ότι το στεγαστικό βρίσκεται στον πυρήνα της κοινωνικής συνοχής και της οικονομικής προόδου: «Το στεγαστικό καθορίζει τη δυνατότητα των νέων να δημιουργήσουν οικογένεια, επηρεάζει το κατά πόσο οι μεγαλύτεροι μπορούν να ζουν με ασφάλεια και αξιοπρέπεια και αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για το αν η υπόσχεση της κοινωνικής κινητικότητας επιβεβαιώνεται ή διαψεύδεται. Στην Ελλάδα το ζήτημα αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Είμαστε μια κοινωνία που γερνάει, όπως συμβαίνει και στον περισσότερο ανεπτυγμένο κόσμο, ενώ οι νέοι δημιουργούν νοικοκυριά σε μεγαλύτερη ηλικία».
Όπως πρόσθεσε, την ίδια στιγμή, η ιδιοκτησία εξακολουθεί να κατέχει κεντρική θέση στο κοινωνικό μας μοντέλο. «Παρότι το ποσοστό ιδιοκατοίκησης μειώνεται, δύο στους τρεις είναι ιδιοκτήτες της κατοικίας στην οποία διαμένουν, ενώ περίπου έξι στα δέκα νοικοκυριά δεν έχουν στεγαστικό δάνειο. Αυτό αντανακλά μια βαθιά πολιτισμική σύνδεση με την ιδιοκτησία, την οικογενειακή ασφάλεια και τη διαγενεακή σταθερότητα. Κάθε στεγαστική στρατηγική που δεν λαμβάνει υπόψη αυτή την πραγματικότητα δύσκολα θα μπορέσει να εδραιωθεί στην κοινωνία».
Στη συνέχεια, ο κ. Σκέρτσος συνέδεσε τη σημερινή στεγαστική πραγματικότητα με τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης στον κατασκευαστικό κλάδο, επισημαίνοντας ότι η κατάρρευση των επενδύσεων, ο περιορισμός της χρηματοδότησης και η αποχώρηση πολλών κατασκευαστών από την αγορά περιόρισαν σημαντικά την προσφορά κατοικιών. Όπως ανέφερε, όταν η ζήτηση επανήλθε, η αγορά δεν ήταν σε θέση να ανταποκριθεί επαρκώς. Τόνισε, επίσης, ότι η κυβερνητική πολιτική στοχεύει αφενός στην ενίσχυση της προσφοράς και αφετέρου στη στήριξη των νοικοκυριών, με μέτρα δημοσιονομικά υπεύθυνα, κοινωνικά δίκαια και εφαρμόσιμα, χωρίς να περιορίζεται στην επιδότηση της ζήτησης.
Ο υπουργός αναφέρθηκε επίσης στο θεσμικό πλαίσιο της στεγαστικής πολιτικής, στη δημιουργία του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας το 2023 και στον διυπουργικό συντονισμό των σχετικών δράσεων. Όπως σημείωσε, η κυβερνητική στρατηγική περιλαμβάνει 56 μέτρα, με συνολικούς πόρους άνω των 8 δισ. ευρώ, και αφορά περίπου 1,5 εκατομμύριο νοικοκυριά. Τα μέτρα καλύπτουν, μεταξύ άλλων, την πρώτη κατοικία, τα προσιτά ενοίκια, τις ανακαινίσεις και τη φοιτητική στέγη.
Σύμφωνα με τον ίδιο, περισσότερα από 25 προγράμματα στοχεύουν στην ενίσχυση της προσφοράς, μέσω ανακαινίσεων και επανένταξης ακινήτων στην αγορά, ενώ 16 προγράμματα στηρίζουν τη ζήτηση μέσω επιδοτήσεων δανείων και ενοικίων. Υπογράμμισε ότι προτεραιότητα αποτελεί η αύξηση της προσφοράς, χωρίς όμως να παραγνωρίζεται η ανάγκη στήριξης των νοικοκυριών κατά το μεταβατικό διάστημα.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ακόμη στα προγράμματα «Σπίτι μου», στα φορολογικά κίνητρα για την αξιοποίηση κλειστών ακινήτων και στα μέτρα περιορισμού στρεβλώσεων στην αγορά. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στην αυστηροποίηση των ρυθμίσεων για τη golden visa και τη βραχυχρόνια μίσθωση, τονίζοντας ότι στόχος δεν είναι η αποθάρρυνση των επενδύσεων, αλλά η διατήρηση της ισορροπίας ανάμεσα στην οικονομική δραστηριότητα και τις καθημερινές στεγαστικές ανάγκες των κατοίκων.
Ο υπουργός αναφέρθηκε και στη δημόσια συζήτηση γύρω από τη στεγαστική πολιτική, επισημαίνοντας την ανάγκη οι σχετικές προτάσεις να είναι εφαρμόσιμες, κοστολογημένες και συμβατές με τις δημοσιονομικές και κατασκευαστικές δυνατότητες που έχει η χώρα. Όπως δήλωσε, «Το στεγαστικό χρειάζεται εφαρμόσιμες πολιτικές, συνεχή αξιολόγηση και όχι θεωρητικές διακηρύξεις. Το στεγαστικό είναι πολύ σημαντικό για να λειτουργεί ως αρένα πολιτικών υποσχέσεων».
Τόνισε δε, ότι οι παρεμβάσεις πρέπει να λαμβάνουν υπόψη το κόστος των υλικών, της εργασίας και της γης, καθώς και τον χρόνο που απαιτείται για την ενίσχυση του στεγαστικού αποθέματος. Τέλος, όπως υπογράμμισε: «Δεν μπορείς να λύσεις ένα πρόβλημα μειωμένου αποθέματος ακινήτων με έναν νόμο. Αν πυροδοτήσεις τη ζήτηση χωρίς να σκέφτεσαι την προσφορά, οι τιμές θα ανέβουν».
