Η Βρετανία επιστρέφει στο Erasmus+ από το 2027, αλλά η ΕΕ και το Λονδίνο δεν κατέληξαν σε συμφωνία για τα πανεπιστημιακά δίδακτρα.
Η σύνοδος κορυφής της 20ής Νοεμβρίου 2026 στις Βρυξέλλες, δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα για το Brexit, ολοκληρώθηκε με νέα συμφωνία για την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, το αίτημα για εξίσωση των διδάκτρων που καταβάλλουν οι Ευρωπαίοι φοιτητές στα βρετανικά πανεπιστήμια με εκείνα των Βρετανών παρέμεινε σε εκκρεμότητα.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ χαρακτήρισε το αποτέλεσμα αμοιβαία επωφελές, στο πλαίσιο της προσπάθειας αποκατάστασης στενότερων σχέσεων με τις Βρυξέλλες. Το νέο πακέτο περιλαμβάνει συμφωνίες για το εμπόριο τροφίμων, την κινητικότητα των νέων και τη σύνδεση των συστημάτων εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, καθώς και δεσμεύσεις για περισσότερες ευκαιρίες σπουδών και επαγγελματικής εμπειρίας.
Erasmus+: Η επιστροφή της Βρετανίας από το 2027
Η επανένταξη του Ηνωμένου Βασιλείου στο Erasmus+ προβλέπεται από την 1η Ιανουαρίου 2027, βάσει της συμφωνίας που οριστικοποιήθηκε τον περασμένο Απρίλιο.
Η εξέλιξη ανοίγει εκ νέου δυνατότητες συμμετοχής Βρετανών και Ευρωπαίων φοιτητών σε προγράμματα ανταλλαγών, εκπαιδευτικές δραστηριότητες και άλλες πρωτοβουλίες συνεργασίας, οι οποίες είχαν περιοριστεί μετά την αποχώρηση της χώρας από την ΕΕ.
Στο κοινό ανακοινωθέν, οι δύο πλευρές επιβεβαιώνουν τη δέσμευσή τους για εμβάθυνση των σχέσεων μεταξύ των πολιτών, ιδιαίτερα της νεότερης γενιάς, όπως είχε προβλεφθεί στην Κοινή Κατανόηση του 2025.
«Το Ηνωμένο Βασίλειο και η ΕΕ συμμερίζονται τον στόχο της περαιτέρω αύξησης των ευκαιριών για σπουδές, καθώς και για άλλες δραστηριότητες στο πλαίσιο του Erasmus+ σε ολόκληρο το Ηνωμένο Βασίλειο και την ΕΕ», αναφέρεται χαρακτηριστικά.
Οι δύο πλευρές επισημαίνουν επίσης τη σημασία της ανώτατης εκπαίδευσης για την απόκτηση δεξιοτήτων που ενισχύουν την οικονομική ανάπτυξη και την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα.
Η συμμετοχή της Βρετανίας έχει συμφωνηθεί για το 2027, ενώ η συνέχισή της κατά τα επόμενα έτη θα αποτελέσει αντικείμενο περαιτέρω συνεννοήσεων.
Πανεπιστημιακά δίδακτρα: Νέες διαπραγματεύσεις εντός εξαμήνου
Το βασικό σημείο διαφωνίας στη σύνοδο αφορούσε το ύψος των πανεπιστημιακών διδάκτρων για τους φοιτητές που μετακινούνται μεταξύ της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου.
Οι Βρυξέλλες επιδιώκουν την επαναφορά της ίσης μεταχείρισης των Ευρωπαίων φοιτητών με τους Βρετανούς ως προς τα δίδακτρα, όπως ίσχυε κατά κανόνα πριν από το Brexit. Η βρετανική πλευρά, ωστόσο, δεν αποδέχθηκε το αίτημα κατά τις διαπραγματεύσεις.
Στο κοινό ανακοινωθέν προβλέπεται η κατάρτιση συμπληρωματικής συμφωνίας στη Συμφωνία Εμπορίου και Συνεργασίας ΕΕ–Ηνωμένου Βασιλείου, η οποία θα ρυθμίζει τα δίδακτρα τόσο για τους Ευρωπαίους που σπουδάζουν στη Βρετανία όσο και για τους Βρετανούς που επιλέγουν πανεπιστήμια της ΕΕ.
Η μελλοντική ρύθμιση θα καλύπτει τους φοιτητές της άλλης πλευράς ανεξάρτητα από το καθεστώς εισόδου και διαμονής τους, με στόχο τη διεύρυνση των εκπαιδευτικών ευκαιριών.
Οι διαπραγματεύσεις προβλέπεται να ολοκληρωθούν εντός έξι μηνών από τη σύνοδο, δηλαδή έως τις 20 Μαΐου 2027.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη συνολική επαναπροσέγγιση των δύο πλευρών, καθώς ευρωπαϊκές πηγές συνδέουν την ολοκλήρωση του ευρύτερου πακέτου συμφωνιών με την εξεύρεση λύσης για τα δίδακτρα.
Πόσο κοστίζουν σήμερα οι σπουδές στη Βρετανία
Μετά το Brexit, οι περισσότεροι φοιτητές από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντιμετωπίζονται από τα βρετανικά πανεπιστήμια ως διεθνείς φοιτητές, με αποτέλεσμα να καταβάλλουν σημαντικά υψηλότερα δίδακτρα σε σύγκριση με εκείνους που δικαιούνται το εγχώριο καθεστώς χρέωσης.
Σύμφωνα με το British Council, τα ετήσια δίδακτρα για διεθνείς φοιτητές σε προπτυχιακά προγράμματα κυμαίνονται συνήθως από 11.400 έως 38.000 λίρες, ανάλογα με το πανεπιστήμιο και το αντικείμενο σπουδών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το κόστος μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερο.
Αντίθετα, για το ακαδημαϊκό έτος 2026–2027, το ανώτατο όριο διδάκτρων για τους περισσότερους εγχώριους προπτυχιακούς φοιτητές στην Αγγλία ανέρχεται σε 9.790 λίρες ετησίως.
Πριν από την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ, οι Ευρωπαίοι φοιτητές μπορούσαν κατά κανόνα να υπαχθούν στο καθεστώς εγχώριων διδάκτρων. Σήμερα εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένες εξαιρέσεις, ανάλογα με το καθεστώς διαμονής και τις προϋποθέσεις επιλεξιμότητας.
Η οικονομική διαφορά εξηγεί γιατί το ζήτημα αποτελεί βασική προτεραιότητα των Βρυξελλών στις διαπραγματεύσεις για τη διευκόλυνση των σπουδών εκατέρωθεν της Μάγχης.
Φον ντερ Λάιεν: Αισιοδοξία για την τελική συμφωνία
Παρά την εκκρεμότητα, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, εμφανίστηκε αισιόδοξη για τις προοπτικές επίλυσης της διαφωνίας.
Μιλώντας μετά τη σύνοδο κορυφής, αναφέρθηκε στις τρεις σημαντικές συμφωνίες που επιτεύχθηκαν, τονίζοντας ότι πολλοί θεωρούσαν αδύνατη την ολοκλήρωσή τους.
«Έχω πολλούς Βρετανούς φίλους και ξέρουν πολύ καλά να παίρνουν αποφάσεις», δήλωσε χαρακτηριστικά, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι οι δύο πλευρές μπορούν να καταλήξουν σε συνεννόηση και για τα δίδακτρα.
Η πρόεδρος της Κομισιόν διευκρίνισε ότι οι σχετικές διαπραγματεύσεις αποτελούν ξεχωριστό ζήτημα, αναγνωρίζοντας τη σημασία του για τη μελλοντική εκπαιδευτική συνεργασία.
Έτσι, η επανένταξη της Βρετανίας στο Erasmus+ αποτελεί ήδη συμφωνημένο βήμα προσέγγισης, ενώ η τελική μορφή των οικονομικών διευκολύνσεων για τους φοιτητές θα κριθεί στις διαπραγματεύσεις του επόμενου εξαμήνου.