Μια επικράτηση των Δημοκρατικών στο Κογκρέσο, στις σημερινές ενδιάμεσες εκλογές δεν αναμένεται να περιορίσει ουσιαστικά τον Ντόναλντ Τραμπ στην εξωτερική πολιτική με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την Ευρώπη.
Αντιθέτως, εγκλωβισμένος στο εσωτερικό μέτωπο, ο Αμερικανός πρόεδρος ενδέχεται να επικεντρωθεί ακόμη περισσότερο στην Ευρώπη, εντείνοντας τις πιέσεις και τις διατλαντικές αντιπαραθέσεις, σύμφωνα με το POLITICO, καθώς η Ευρώπη στρέφει το βλέμμα της στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού για την σημερινή εκλογική αναμέτρηση.
Μια νίκη των Δημοκρατικών και η ανάκτηση του ελέγχου του Κογκρέσου δεν σημαίνουν απαραίτητα εξομάλυνση των σχέσεων με την Ουάσιγκτον. Αντιθέτως, ενδέχεται να δημιουργήσουν όρους για νέες εντάσεις.
Το βασικό πρόβλημα για την Ευρώπη είναι ότι, ενώ το Κογκρέσο διαθέτει σημαντικά εργαλεία για να περιορίσει τον πρόεδρο στο εσωτερικό μέτωπο, οι δυνατότητές του νομοθετικού οργάνου να παρέμβει στην εξωτερική πολιτική και το εμπόριο είναι σαφώς πιο περιορισμένες, σύμφωνα με το προεδρικό πολίτευμα.
Έτσι, εάν ο Τραμπ βρεθεί αντιμέτωπος με ένα εχθρικό προς τον ίδιο Κογκρέσο, είναι πιθανό να επικεντρώσει ακόμη περισσότερο την προσοχή του σε εκείνα τα πεδία όπου διαθέτει μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων για να συνεχίσει να προωθεί την ατζέντα του και το πολιτικό του κεφάλαιο.
«Θα ήταν λάθος να περιμένουμε θερμότερες σχέσεις»
Ο Βόλφγκανγκ Ίσινγκερ, έμπειρος Γερμανός διπλωμάτης και πρώην επικεφαλής της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου, προειδοποιεί ότι οι Ευρωπαίοι δεν πρέπει να θεωρήσουν δεδομένη μια βελτίωση των διατλαντικών σχέσεων.
«Θα ήταν λάθος οι Ευρωπαίοι να υποθέσουν ότι θα υπάρξουν θερμότερες διατλαντικές σχέσεις. Η δική μου εκτίμηση είναι ότι θα συμβεί ακριβώς το αντίθετο», σημειώνει.
Η προειδοποίησή του αποκτά ιδιαίτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη η στάση της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης. Σύμφωνα με πρόσφατη πανευρωπαϊκή δημοσκόπηση, το 58% των ερωτηθέντων τάσσεται υπέρ των Δημοκρατικών, έναντι μόλις 18% που εκφράζει προτίμηση στους Ρεπουμπλικανούς του Τραμπ. Παρά τη σαφή αυτή διαφορά, ο Ίσινγκερ συμβουλεύει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να αποφύγουν τους πανηγυρισμούς και τις δημόσιες εκδηλώσεις ικανοποίησης.
«Θα υπάρξουν φωνές στην Ευρώπη, ορισμένες μάλιστα σημαντικές, που θα θελήσουν να πανηγυρίσουν και να συγχαρούν τους Δημοκρατικούς. Πιστεύω, όμως, ότι κάτι τέτοιο θα ήταν δηλητηριώδες», αναφέρει, προτρέποντας τους Ευρωπαίους να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση και να μην προσφέρουν στον Λευκό Οίκο καμία επιπλέον αφορμή για να στραφεί εναντίον τους.
Η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με περισσότερες πιέσεις
Δεν συμμερίζονται όλοι, πάντως, την άποψη ότι η ευρωπαϊκή διακριτικότητα μπορεί να αποτρέψει τις αντιδράσεις του Αμερικανού προέδρου. Η Ναταλί Τότσι, πρώην σύμβουλος δύο Ύπατων εκπροσώπων της ΕΕ για θέματα εξωτερικής πολιτικής, εκτιμά ότι ο Τραμπ δεν χρειάζεται ιδιαίτερες αφορμές για στρέψει τα πυρά του στην Ευρώπη, αν νιώθει ότι απειλούνται τα αμερικανικά συμφέροντα.
Μια ήττα του Τραμπ θα μπορούσε, άλλωστε, να ενισχύσει το ηθικό των φιλελεύθερων και κεντρώων πολιτικών δυνάμεων στην ήπειρο, οι οποίες αντιμετωπίζουν τις εκλογικές αποτυχίες του Βίκτορ Όρμπαν στην Ουγγαρία και του Αλεξάνταρ Βούτσιτς στη Σερβία ως ενδείξεις ότι ο λαϊκισμός έχει φτάσει στο αποκορύφωμά του ή τουλάχιστον έχει αρχίσει να υποχωρεί.
Ωστόσο, η ισχυρή δημοσκοπική παρουσία της Μαρίν Λεπέν στη Γαλλία και η πρόσφατη άνοδος της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) δείχνουν ότι οι λαϊκιστικές δυνάμεις εξακολουθούν να διατηρούν σημαντική επιρροή.
Έρευνες, πιθανή παραπομπή και αμφισβήτηση των αποφάσεων του Κογκρέσου
Την εκτίμηση ότι μια νίκη των Δημοκρατικών δεν θα μεταβάλει ουσιαστικά τη στάση της κυβέρνησης Τραμπ συμμερίζεται και ο Κερτ Βόλκερ, ο οποίος διετέλεσε τελευταίος πρεσβευτής των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ επί προεδρίας Τζορτζ Μπους του νεότερου.
«Μην περιμένετε πολλές αλλαγές από την κυβέρνηση Τραμπ», προειδοποιεί, προβλέποντας ότι οι Δημοκρατικοί θα ξεκινήσουν εκτεταμένες έρευνες για τον Αμερικανό πρόεδρο, την οικογένειά του και τις επιχειρηματικές της δραστηριότητες, αλλά και για πρόσωπα όπως ο Στιβ Γουίτκοφ, ο Τζάρεντ Κούσνερ, ο Έλον Μασκ, ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ και ο επικεφαλής του FBI Κας Πατέλ.
Ο Τραμπ, σύμφωνα με τον Βόλκερ, θα αντιδράσει δυναμικά, μετατρέποντας την πολιτική αντιπαράθεση σε ένα μεγάλο θέαμα. Παράλληλα, οι Δημοκρατικοί θα είναι σαφώς πιο υποστηρικτικοί προς την Ουκρανία και το ΝΑΤΟ, χωρίς όμως να έχουν τη δυνατότητα να υπαγορεύσουν στον πρόεδρο τις αποφάσεις του.
«Μπορούν να εγκρίνουν κονδύλια, αλλά ο Τραμπ απλώς γυρίζει και λέει: “Λοιπόν, δεν είμαι υποχρεωμένος να τα δαπανήσω”», εξηγεί.
Ο πρώην Αμερικανός πρεσβευτής εκτιμά επίσης ότι ο Τραμπ θα εντείνει τη χρήση της λεγόμενης pocket rescission, μιας αμφιλεγόμενης πρακτικής, μέσω της οποίας επιχειρεί να μπλοκάρει τη διάθεση κονδυλίων που έχει εγκρίνει το Κογκρέσο, χωρίς να εξασφαλίζει εκ των προτέρων τη συγκατάθεσή του.
Σε άλλα ζητήματα, ο Αμερικανός πρόεδρος ενδέχεται να επιλέξει να καθυστερεί τις αποφάσεις, αφήνοντας τις διαμάχες να καταλήγουν στα δικαστήρια.
Ουκρανία, Ιράν και ΝΑΤΟ στο επίκεντρο της αβεβαιότητας
Σε ό,τι αφορά το Ιράν, ο Βόλκερ δηλώνει ότι δεν είναι βέβαιος αν ο Τραμπ θα επιλέξει να επαναλάβει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις ή αν θα αφήσει την κρίση να αντιμετωπιστεί από την Ευρώπη και την Ασία. Για το ΝΑΤΟ και το ενδεχόμενο μείωσης των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στην Ευρώπη, εκτιμά ότι ο πρόεδρος θα κινηθεί πιο προσεκτικά, φοβούμενος τις αντιδράσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ.
Η Μπρόνγουεν Μάντοξ, διευθύντρια και διευθύνουσα σύμβουλος του βρετανικού ινστιτούτου Chatham House, επισημαίνει, ωστόσο, ότι η συμπεριφορά του Τραμπ παραμένει εξαιρετικά δύσκολο να προβλεφθεί. Δεν αποκλείει ακόμη και το ενδεχόμενο, μετά από μια αρχική οργισμένη αντίδραση στο εκλογικό αποτέλεσμα, να αποσυρθεί από την πολιτική αντιπαράθεση και να επικεντρωθεί στα σχέδιά του για μνημειακές παρεμβάσεις, μεταξύ των οποίων και η κατασκευή αίθουσας χορού στον Λευκό Οίκο.
Για τη Μάντοξ, πάντως, δεν υπάρχει λόγος πανηγυρισμού ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα των εκλογών. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα πρέπει, αντίθετα, να αναλογιστούν πόσο βαθιά έχει αλλάξει η αμερικανική κοινωνία και πολιτική σκηνή.
«Οι Αμερικανοί ψηφοφόροι εξέλεξαν τον Τραμπ δύο φορές και, ακόμη κι αν τώρα στραφούν εναντίον του, αυτές οι εκλογές δείχνουν ότι η προσοχή τους έχει πλέον στραφεί προς τα μέσα», τονίζει.
Η ίδια θεωρεί ότι η Ευρώπη άργησε να αντιληφθεί τη σημασία του κινήματος MAGA και τη διάρκεια της επιρροής του, ενώ εξακολουθεί να υποτιμά το μέγεθος της αλλαγής που έχει συντελεστεί στις ΗΠΑ, ακόμη και στο εσωτερικό του Δημοκρατικού Κόμματος.
«Δεν πιστεύω ότι η Αμερική βλέπει πλέον τον εαυτό της μέσα από την Ευρώπη όπως συνέβαινε παλαιότερα. Για μένα, αυτό είναι ένα μήνυμα που είναι σαφές εδώ και αρκετό καιρό», καταλήγει.
