Η πρωτοβουλία Μητσοτάκη για την προστασία των ανηλίκων, η ευρωπαϊκή σύγκλιση γύρω από τα 15 έτη και η αδυναμία πολιτικής συνεννόησης σε ένα κρίσιμο κοινωνικό ζήτημα.
Η απόφαση της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη να απαγορεύσει την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 15 ετών αποτελεί μια σημαντική παρέμβαση σε ένα πεδίο όπου οι τεχνολογικές εξελίξεις έχουν προηγηθεί κατά πολύ της κρατικής εποπτείας. Με τη νομοθετική πρωτοβουλία που ψηφίστηκε στις 23 Οκτωβρίου, η Ελλάδα αναλαμβάνει να προστατεύσει τους ανηλίκους από κινδύνους που οι οικογένειες αδυνατούν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά μόνες τους.
Τα στοιχεία δικαιολογούν την ανησυχία. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η προβληματική χρήση των κοινωνικών δικτύων μεταξύ των εφήβων αυξήθηκε από 7% το 2018 σε 11% το 2022. Ο διαδικτυακός εκφοβισμός, οι διαταραχές ύπνου και οι μηχανισμοί που ενθαρρύνουν την καταναγκαστική χρήση συνθέτουν ένα πρόβλημα με σοβαρές κοινωνικές προεκτάσεις.
Η κυβερνητική επιλογή αναγνωρίζει μια ουσιαστική ανισορροπία. Από τη μία βρίσκονται γονείς που προσπαθούν να θέσουν όρια και από την άλλη πολυεθνικές επιχειρήσεις με τεράστια τεχνολογική ισχύ. Με τον νέο νόμο, η ευθύνη επαλήθευσης της ηλικίας μεταφέρεται στις πλατφόρμες, οι οποίες υποχρεούνται πλέον να συμμορφώνονται με συγκεκριμένους κανόνες.
Μια πρωτοβουλία με ευρωπαϊκό έρεισμα
Η ελληνική παρέμβαση βρίσκεται σε σύγκλιση με τις εξελίξεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Τον Σεπτέμβριο του 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε τα 15 έτη ως κοινό όριο αυτόνομης δημιουργίας λογαριασμού, επιτρέποντας περιορισμένη πρόσβαση με γονική εποπτεία στις ηλικίες 13 και 14 ετών.
Η ελληνική ρύθμιση είναι αυστηρότερη, διαθέτει όμως σαφή θεσμική βάση. Επιπλέον, η χώρα έχει ήδη καθιερώσει από το 2019 τα 15 έτη ως όριο αυτοτελούς συγκατάθεσης για συγκεκριμένες διαδικτυακές επεξεργασίες προσωπικών δεδομένων.
Η κυβέρνηση αξιοποιεί παράλληλα εργαλεία όπως το Kids Wallet, ενώ η παρέμβαση συμπληρώνει την πολιτική περιορισμού των κινητών τηλεφώνων στα σχολεία. Διαμορφώνεται έτσι ένα ευρύτερο πλαίσιο πρόληψης, με συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τις ψηφιακές επιχειρήσεις.
Η αντιπολίτευση και η χαμένη ευκαιρία συναίνεσης
Απέναντι σε αυτή την πρωτοβουλία, η κοινοβουλευτική αντιπολίτευση δεν διαμόρφωσε κοινή στάση υποστήριξης. Το ΠΑΣΟΚ δήλωσε «παρών», καταθέτοντας διαφορετική πρόταση, ενώ τα υπόλοιπα κόμματα καταψήφισαν το νομοσχέδιο.
Οι επιφυλάξεις για την αναλογικότητα και τα προσωπικά δεδομένα αξίζουν σοβαρή εξέταση. Ωστόσο, η αντιπαράθεση για τις υποτιθέμενες επικοινωνιακές σκοπιμότητες της κυβέρνησης ελάχιστα συμβάλλει στην αντιμετώπιση του προβλήματος. Η κριτική αποκτά ουσιαστικό περιεχόμενο όταν συνοδεύεται από εφαρμόσιμες προτάσεις και διάθεση συνεννόησης.
Η εφαρμογή του νόμου από την 1η Ιανουαρίου 2027 θα έχει ασφαλώς δυσκολίες. Η παράκαμψη των περιορισμών, η προστασία της ιδιωτικότητας και η ανάγκη ψηφιακής εκπαίδευσης απαιτούν συνεχή εποπτεία και αξιολόγηση. Αυτές οι προκλήσεις αποτελούν αντικείμενο υπεύθυνης δημόσιας πολιτικής.
Η πρωτοβουλία Μητσοτάκη σηματοδοτεί μια ουσιαστική αλλαγή: το κράτος αναλαμβάνει ενεργότερη ευθύνη απέναντι στην ισχύ των ψηφιακών πλατφορμών. Η πραγματική της αξία θα αποδειχθεί στην εφαρμογή, με κριτήριο την ασφάλεια και την καθημερινότητα των παιδιών.
