Πρώην κρατούμενοι περιγράφουν σεξουαλική κακοποίηση, ηλεκτροσόκ και εξευτελισμούς στο σωφρονιστικό στρατόπεδο Νο 7, κοντά στη Μόσχα.

Όπως αναφέρουν οι Ουκρανοί αιχμάλωτοι πολέμου είχαν φτάσει μόλις πριν από λίγα λεπτά στο ρωσικό σωφρονιστικό στρατόπεδο Νο 7, στο Πακίνο, όταν άρχισαν οι πρώτοι εξευτελισμοί. Ο Ολέξι Ζαρκένοφ περιγράφει ότι ένας φύλακας διέταξε τον ίδιο και τους υπόλοιπους κρατουμένους να βγάλουν όλα τα ρούχα τους. Η φράση με την οποία τους υποδέχτηκε ήταν: «Τώρα είστε οι Ουκρανές πουτ@@@ μας».

Σύμφωνα με όσα κατέθεσε ο Ζαρκένοφ στη Wall Street Journal, ακολούθησε ο εξαναγκασμός των αιχμαλώτων να αγγίξουν ο ένας τα γεννητικά όργανα του άλλου. Είχαν μεταφερθεί στο Πακίνο, ένα χωριό περίπου 240 χιλιόμετρα ανατολικά της Μόσχας, όπου η συγκεκριμένη φυλακή συνδέεται, στις μαρτυρίες Ουκρανών που κρατήθηκαν εκεί, με ιδιαίτερα σκληρή σεξουαλική κακοποίηση.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου, πρώην αιχμάλωτοι, τα Ηνωμένα Έθνη και ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν αναφερθεί σε ξυλοδαρμούς, στέρηση φαγητού και ύπνου, ηλεκτροσόκ και άλλες μορφές βασανιστηρίων σε ρωσικά κέντρα κράτησης. Οι καταγγελίες περιλαμβάνουν επίσης πρακτικές εξευτελισμού, με σκοπό να καταρρεύσει ψυχολογικά ο κρατούμενος πριν επιστρέψει στην πατρίδα του μέσω ανταλλαγής.

Οι αφηγήσεις ανθρώπων που απελευθερώθηκαν πληθαίνουν και παρουσιάζουν κοινά στοιχεία με τα ευρήματα ερευνητών του ΟΗΕ. Περιγράφουν τη σεξουαλική βία ως επαναλαμβανόμενη μέθοδο κακοποίησης. Παράλληλα, αναδεικνύουν τη χρήση του βιασμού και άλλων αντίστοιχων εγκλημάτων ως όπλων σε ένοπλες συγκρούσεις διεθνώς, όπου συχνότερα θύματα είναι γυναίκες.

Στη Ρωσία, όπου επί προεδρίας Βλαντίμιρ Πούτιν έχει ενισχυθεί η εχθρότητα απέναντι στην ομοφυλοφιλία, οι μαρτυρίες καταγράφουν όλο και συχνότερα σεξουαλική βία σε βάρος ανδρών που αιχμαλωτίστηκαν στην Ουκρανία. Αρκετοί από αυτούς ξεχωρίζουν το Πακίνο ως τον τόπο όπου υπέστησαν τη χειρότερη κακοποίηση. Υποστηρίζουν, μάλιστα, ότι εργαζόμενοι από όλες τις βαθμίδες της φυλακής συμμετείχαν ή βρίσκονταν μπροστά σε τέτοια περιστατικά.

Σύμφωνα με Ουκρανούς εισαγγελείς και εννέα πρώην κρατουμένους που μίλησαν στη Wall Street Journal, οι αιχμάλωτοι υποχρεώνονταν να μιμούνται σεξουαλικές πράξεις μεταξύ τους, να αυνανίζονται και να χορεύουν χωρίς ρούχα. Οι ίδιοι κατήγγειλαν βιασμούς με αντικείμενα, καθώς και πιέσεις για σεξουαλικές σχέσεις με εργαζομένους της φυλακής. «Οι Ρώσοι ήθελαν να μας τσακίσουν», είπε ο Ζαρκένοφ.

Ξυλοδαρμοί και ταπεινώσεις από την άφιξη στη φυλακή

Το εν λόγω σωφρονιστικό στρατόπεδο στο Πακίνο κατασκευάστηκε πριν από 27 χρόνια και φιλοξενεί περίπου 1.000 Ρώσους καταδίκους. Στις εγκαταστάσεις της υπάρχουν βιβλιοθήκη, χώροι άθλησης και παρεκκλήσι του Αγίου Νικολάου. Ωστόσο, οι περίπου 300 Ουκρανοί κρατούμενοι, οι οποίοι βρίσκονταν σε ξεχωριστό τμήμα, δεν είχαν ποτέ πρόσβαση σε αυτούς τους χώρους.

Ο Ζαρκένοφ ήταν ανώτερος αξιωματικός της αστυνομίας όταν συνελήφθη, τις πρώτες ημέρες της ρωσικής εισβολής το 2022. Μέχρι την απελευθέρωσή του, ύστερα από 30 μήνες, είχε μεταφερθεί σε επτά φυλακές. Από την εμπειρία του στο Πακίνο ξεχωρίζει τη βαναυσότητα της σεξουαλικής κακοποίησης από το προσωπικό. Αντίστοιχες περιγραφές δίνουν εισαγγελείς και άλλοι πρώην αιχμάλωτοι που κρατήθηκαν σε περισσότερες από μία ρωσικές εγκαταστάσεις.

«Ήταν ξεκάθαρο ότι το απολάμβαναν», ανέφερε.

Όπως αφηγείται, αμέσως μετά την άφιξή τους οι φύλακες τους χτύπησαν με γκλομπ, πριν ακόμη καταγράψουν τα στοιχεία τους. Έπειτα τους ανάγκασαν να γδυθούν και τους μετέφεραν σε κελί, όπου ακολούθησε ο εξαναγκασμός να αγγίξουν ο ένας τον άλλον.

Ο Ζαρκένοφ υποστηρίζει ότι τη διαδικασία υποδοχής παρακολουθούσε ο επικεφαλής της φυλακής, Μπαχτιάρ Ζαϊντούλιν.

Συνήθως, οι εργαζόμενοι στις ρωσικές φυλακές έκρυβαν τα πρόσωπά τους με κουκούλες. Παρουσία ανωτέρων, οι αιχμάλωτοι όφειλαν να σκύβουν και να κοιτούν το πάτωμα. Παρ’ όλα αυτά, ο Ζαρκένοφ λέει ότι κατάφερε αρκετές φορές να σηκώσει διακριτικά το κεφάλι και να δει τον Ζαϊντούλιν χωρίς καλυμμένο πρόσωπο.

Τον αναγνώρισε κατά την καταχώριση των στοιχείων του, σε ελέγχους στα κελιά, αλλά και όταν εκείνος εξέταζε την κατάσταση ενός κρατουμένου που είχε υποστεί σοβαρή κακοποίηση. Ένας ακόμη πρώην αιχμάλωτος ανέφερε ότι αναγνώρισε τα μάτια του σε φωτογραφίες. Άλλοι συμπέραναν τη θέση του στην ιεραρχία από τη στάση που κρατούσαν απέναντί του οι υπόλοιποι υπάλληλοι.

Σύμφωνα με τοπικά δημοσιεύματα, ο Ζαϊντούλιν προήχθη στη συνέχεια και εκτελεί χρέη επικεφαλής της Ομοσπονδιακής Σωφρονιστικής Υπηρεσίας στην περιφέρεια Μπριάνσκ, στα σύνορα με την Ουκρανία. Ο ίδιος αρνείται ότι εργάστηκε στο Πακίνο και απορρίπτει ως ψευδείς τις καταγγελίες.

Όπως αναφέρεται στο δημοσίευμα της WSJ, η Ομοσπονδιακή Σωφρονιστική Υπηρεσία της Ρωσίας και η διοίκηση της αποικίας Νο 7 δεν είχαν απαντήσει στα σχετικά ερωτήματα. Η Μόσχα έχει απορρίψει και στο παρελθόν καταγγελίες για σεξουαλική κακοποίηση, υποστηρίζοντας ότι στερούνται τεκμηρίωσης και εξυπηρετούν πολιτικές σκοπιμότητες.

Οι εισαγγελείς και οι πρώην κρατούμενοι αποδίδουν ενεργό συμμετοχή και σε άλλα ανώτερα στελέχη. Ανάμεσά τους κατονομάζουν τον αντισυνταγματάρχη Αλεξέι Χαβέτσκι, ο οποίος βρισκόταν απευθείας υπό τις διαταγές του Ζαϊντούλιν.

Ο Νταβίντ Πραντσένκο, μέλος του ουκρανικού Πολεμικού Ναυτικού που αιχμαλωτίστηκε στις αρχές του 2022, ανέφερε ότι ο Χαβέτσκι ήταν συχνά παρών στις σκληρότερες τιμωρίες. Κατήγγειλε επίσης ότι ο αξιωματικός τού προκάλεσε ηλεκτροσόκ στα γεννητικά όργανα χρησιμοποιώντας φορητή συσκευή.

Σύμφωνα με εισαγγελείς και πρώην αιχμαλώτους, ο Χαβέτσκι υποχρέωνε επανειλημμένα κρατουμένους να μιμούνται σεξουαλικές πράξεις μπροστά στον ίδιο και σε άλλους φύλακες.

Οι εισαγγελικές αρχές αναφέρονται σε τουλάχιστον δέκα περιστατικά κατά τα οποία διέταξε αιχμαλώτους να ανέβουν στα κρεβάτια, να χορέψουν γυμνοί και να αγγίξουν ο ένας τον άλλον. Ο ίδιος φέρεται να αποκαλούσε αυτές τις πράξεις «όργια». Δεν έχει δώσει επίσημη απάντηση στις κατηγορίες που του αποδίδονται.

Δείτε βίντεο ΕΔΩ

Οι καταγγελίες για τον επικεφαλής γιατρό

Ιδιαίτερα συχνά στις μαρτυρίες εμφανίζεται το όνομα του Βιατσεσλάβ Τσερντάντσεφ, επικεφαλής της ιατρικής υπηρεσίας της φυλακής. Εισαγγελείς και πρώην κρατούμενοι του αποδίδουν μεγάλο αριθμό περιστατικών σεξουαλικής κακοποίησης.

Όπως περιγράφουν άνθρωποι που πέρασαν από το Πακίνο, ο Τσερντάντσεφ απαιτούσε συχνά να γδύνονται πλήρως, επικαλούμενος «ιατρικές εξετάσεις». Οι κρατούμενοι τον αποκαλούσαν «Δόκτορα Ανώμαλο» και «Κονοβάλ», δηλαδή «κομπογιαννίτη».

Κατά τις καταγγελίες τους, τόσο στις εξετάσεις όσο και κατά την έξοδό τους από τα ντους, έκανε σεξουαλικά σχόλια για το σώμα τους και τους άγγιζε ανάρμοστα.

Αρκετοί πρώην αιχμάλωτοι υποστηρίζουν ότι η ιατρική περίθαλψη συνδεόταν συχνά με την αποδοχή των σεξουαλικών απαιτήσεών του. Ο δικηγόρος Ρομάν Μαλάχοφ, που κρατήθηκε περίπου δύο χρόνια στο Πακίνο, θυμήθηκε την απάντηση που, όπως λέει, έλαβε από τον γιατρό: «Δεν σε γαμ…, οπότε άντε γαμ… Γιατί να σου δώσω φάρμακα;».

Όταν εμφανίστηκαν κρούσματα ψώρας, ο Τσερντάντσεφ φέρεται να διέταξε την παραμονή αιχμαλώτων χωρίς ρούχα στο ίδιο δωμάτιο επί εβδομάδες. Την περιγραφή αυτή έδωσαν αρκετοί πρώην κρατούμενοι.

Δύο από αυτούς ανέφεραν ότι ανάμεσα στους ανθρώπους που υπέστησαν αυτή τη μεταχείριση ήταν ο Αμερικανός πολίτης Στίβεν Χάμπαρντ. Η Ρωσία τον κρατούσε με κατηγορίες τις οποίες η αμερικανική κυβέρνηση θεωρεί ψευδείς.

Ο Χάμπαρντ απελευθερώθηκε τον Οκτώβριο, χωρίς να έχει μιλήσει δημόσια για τις συνθήκες κράτησής του στο Πακίνο. Ο γιος του δήλωσε ότι ο πατέρας του δεν συζητά ανοιχτά όσα βίωσε. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι ορισμένα δημοσιεύματα για τη μεταχείρισή του στις ρωσικές φυλακές περιείχαν ανακριβείς πληροφορίες.

Σύμφωνα με την Υπηρεσία Ασφαλείας της Ουκρανίας (SBU), ο 48χρονος Τσερντάντσεφ μεγάλωσε σε χωριό του Κιργιστάν, όταν αυτό αποτελούσε ακόμη σοβιετική δημοκρατία. Είναι παντρεμένος και έχει δύο ενήλικα παιδιά.

Πρώην κρατούμενοι τον περιέγραψαν ως γεροδεμένο, με ύψος περίπου 1,88 μ. Φορούσε σανδάλια ανεξάρτητα από τον καιρό και, σύμφωνα με τις αφηγήσεις τους, μπορούσε να εκδηλώσει βίαιη συμπεριφορά απροειδοποίητα.

Η SBU καταγγέλλει ότι τον Ιούνιο του 2023 βίασε έναν αιχμάλωτο με πόδι καρέκλας και με τα δάχτυλά του, επειδή εκείνος είχε αρνηθεί να συνάψει σεξουαλική σχέση μαζί του. Τον Ιούλιο του 2026, η υπηρεσία τού απέστειλε επίσημη γνωστοποίηση υπόπτου, στην οποία περιγράφονται αναλυτικά οι καταγγελίες για εγκλήματα πολέμου.

Κάμερες στα κελιά και καταθέσεις για εικονικό πνιγμό

Οι πρώην αιχμάλωτοι αναφέρουν ότι η κακοποίηση δεν περιοριζόταν στους ανώτερους αξιωματικούς. Κατονομάζουν ως συμμετέχοντες και χαμηλόβαθμους φύλακες, οι οποίοι άλλαζαν κάθε μήνα στα ρωσικά κέντρα κράτησης αιχμαλώτων πολέμου. Εμπλοκή αποδίδουν επίσης σε Ρώσους καταδίκους που αναλάμβαναν καθημερινές εργασίες μέσα στη φυλακή.

Ο Ολεξάντρ Νικολαϊτσούκ, που υπηρετούσε στο ουκρανικό Πολεμικό Ναυτικό, περιέγραψε ένα περιστατικό από τον Αύγουστο του 2023. Όπως είπε, έξι φύλακες μπήκαν στο κελί του και απαίτησαν από έναν κρατούμενο να κάνει 100 κάμψεις. Όταν δεν μπόρεσε να ολοκληρώσει την άσκηση, τον βίασαν με λαστιχένιο γκλομπ.

Ο Νικολαϊτσούκ ανέφερε ακόμη ότι υπήρχαν κάμερες στο κελί του, σε άλλους θαλάμους και στους διαδρόμους. Με βάση αυτή την παρουσία συστημάτων παρακολούθησης, θεωρεί δύσκολο να αγνοούσε η διοίκηση όσα συνέβαιναν.

Ο ΟΗΕ, ο οποίος συγκέντρωσε καταθέσεις πρώην αιχμαλώτων, έχει αναφερθεί και σε επαναλαμβανόμενους ξυλοδαρμούς και εικονικό πνιγμό στο Πακίνο.

«Οι κρατούμενοι στοιβάζονταν σε υπερπλήρη κελιά, με τα φώτα αναμμένα όλο το εικοσιτετράωρο. Τους έδιναν ελάχιστο και κακής ποιότητας φαγητό και τους ανάγκαζαν να γυμνάζονται παρά την ακραία πείνα και εξάντληση», δήλωσε εκπρόσωπος του ΟΗΕ.

«Ήταν το πιο τραυματικό και ταπεινωτικό»

Για αρκετούς από όσους επέστρεψαν από την αιχμαλωσία, η σεξουαλική κακοποίηση παραμένει η εμπειρία με τις βαρύτερες συνέπειες. Επιστημονικές μελέτες που επικαλείται το δημοσίευμα αναφέρονται στη δυσκολία της ψυχολογικής αποκατάστασης μετά τη σεξουαλική βία, σε σύγκριση με άλλες τραυματικές εμπειρίες ένοπλων συγκρούσεων.

«Ήταν το πιο τραυματικό και ταπεινωτικό», είπε ο Ολεξάντρ Κιριτσένκο, επαγγελματίας στρατιωτικός στις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις κατά τη ρωσική εισβολή του 2022.

Τον Δεκέμβριο του 2025, ενώ βρισκόταν στο κελί του, άκουσε έναν κρατούμενο να βιάζεται με γκλομπ σε διπλανό δωμάτιο. Έχοντας εκπαιδευτεί στην ψυχολογία, προσπάθησε να στρέψει αλλού την προσοχή των συγκρατουμένων του, ώστε να μην ακούν τις απειλές και τις κραυγές πόνου.

Ο Κιριτσένκο επέστρεψε στην Ουκρανία μέσω ανταλλαγής αιχμαλώτων. Εξακολουθεί, όμως, να προσπαθεί να διαχειριστεί τόσο τις εμπειρίες του στο μέτωπο όσο και όσα υπέστη στα ρωσικά κέντρα κράτησης.

Πριν από μερικές εβδομάδες, ζήτησε από τους υπευθύνους ενός καταστήματος να απενεργοποιήσουν την ηλεκτρική εντομοπαγίδα. Ο ήχος της του επανέφερε τη μνήμη των ηλεκτροσόκ στα γεννητικά όργανα που, όπως καταγγέλλει, είχε υποστεί στο Πακίνο.

«Άκουγες τους συντρόφους σου να βιάζονται κι εγώ δεν μπορούσα να κάνω τίποτα, τίποτα για να τους βοηθήσω», είπε.