Η πολιτική ανατροπή στις Ηνωμένες Πολιτείες αλλάζει τα δεδομένα για τον Ντόναλντ Τραμπ.
Οι Δημοκρατικοί κέρδισαν τον έλεγχο και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου στις ενδιάμεσες εκλογές, στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα στον Λευκό Οίκο. Από τον Ιανουάριο, όταν αναλάβει το νέο Κογκρέσο, ο Αμερικανός πρόεδρος θα έχει απέναντί του μια ισχυρή θεσμική αντίσταση. Και αυτή η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία για την Τουρκία και τις φιλοδοξίες της να επιστρέψει στο πρόγραμμα των F-35 και να εξασφαλίσει νέα μαχητικά F-16.
Ακριβώς εδώ αξίζει να θυμηθούμε όσα έλεγε ο Αλέξης Τσίπρας στις 10 Ιουλίου, στο συνέδριο του Economist. Τότε χαρακτήρισε «εθνική ήττα» τις εξελίξεις γύρω από τα F-35 και απέδωσε προσωπικά στον Κυριάκο Μητσοτάκη την ευθύνη. Υποστήριξε ότι η Ελλάδα είχε αφήσει να χαθούν τα διαπραγματευτικά της πλεονεκτήματα και ότι η Άγκυρα επέστρεφε στο προσκήνιο χωρίς ουσιαστικές δεσμεύσεις. Η καταγγελία ήταν βαριά. Παρουσίαζε, μάλιστα, ως τετελεσμένη μια εξέλιξη που κάθε άλλο παρά είχε κριθεί. Η Τουρκία είχε απομακρυνθεί από το πρόγραμμα το 2019, μετά την αγορά των ρωσικών S-400. Και η επιστροφή της δεν μπορούσε να γίνει με μια απλή πολιτική απόφαση.
Η πραγματικότητα στην Ουάσιγκτον ήταν πιο σύνθετη. Ήδη από τον Ιούλιο, Δημοκρατικοί βουλευτές είχαν κινηθεί για να εμποδίσουν την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35. Είχαν ζητήσει να αξιοποιηθούν τα κοινοβουλευτικά εργαλεία, επικαλούμενοι τη νομοθεσία που συνδέει την απαγόρευση με την κατοχή των ρωσικών S-400. Στις 22 Ιουλίου, μάλιστα, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ξεκαθάρισε προς το Κογκρέσο ότι η Τουρκία δεν πληρούσε τις νόμιμες προϋποθέσεις για την επανένταξή της. Δεν επρόκειτο, λοιπόν, για μια Ελλάδα που είχε απλώς παρακολουθήσει αδρανής τις εξελίξεις, αλλά για μια υπόθεση που παρέμενε ανοιχτή και υπό θεσμικό έλεγχο στις ΗΠΑ.
Η νίκη των Δημοκρατικών ενισχύει τώρα την κοινοβουλευτική πίεση προς τον Τραμπ. Δεν ακυρώνει αυτομάτως κάθε πιθανότητα πώλησης. Ούτε σημαίνει ότι τα F-16 υπόκεινται ακριβώς στους ίδιους νομικούς περιορισμούς με τα F-35. Δημιουργεί, όμως, ένα σαφώς δυσκολότερο πολιτικό περιβάλλον για αποφάσεις που θα εξυπηρετούσαν τις τουρκικές επιδιώξεις, χωρίς να απαντούν στις αμερικανικές και νατοϊκές ανησυχίες.
Ο Τσίπρας βιάστηκε να μοιράσει τον τίτλο της «εθνικής ήττας», σαν να είχε ήδη υπογραφεί η παράδοση των ελληνικών συμφερόντων. Η διεθνής πολιτική, όμως, δεν κρίνεται με τηλεοπτικές ατάκες ούτε με βολικές ετυμηγορίες. Κρίνεται από συσχετισμούς, νόμους, συμμαχίες και διαρκή διπλωματική δουλειά. Και σήμερα, μετά την κάλπη των ΗΠΑ, εκείνο που αλλάζει δεν είναι η Ελλάδα που δήθεν ηττήθηκε. Είναι οι πολιτικοί συσχετισμοί στην Ουάσιγκτον που σίγουρα δυσκολεύουν την Άγκυρα…και τον Αλέξη.
