Την ανησυχία τους για την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από το κοινοβούλιο της Λιβύης εκφράζουν με διακομματική επιστολή προς τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο οι βουλευτές Γκας Μπιλιράκης και Μπραντ Σνάιντερ.
Οι βουλευτές προειδοποιούν ότι η εξέλιξη αυτή απειλεί την περιφερειακή ασφάλεια, υπονομεύει τις προσπάθειες πολιτικής επανένωσης της Λιβύης και θέτει σε κίνδυνο τα συμφέροντα εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων τους.
Οι δύο Αμερικανοί βουλευτές καλούν το Στέιτ Ντιπάρτμεντ να αναλάβει συγκεκριμένες διπλωματικές πρωτοβουλίες προς την Αγκυρα και τη Λιβύη, καθιστώντας σαφές ότι η διαδικασία πολιτικής συμφιλίωσης της τελευταίας δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως όχημα για την προώθηση των στρατηγικών επιδιώξεων τρίτων χωρών.
Στην επιστολή τους υπογραμμίζουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν σαφές συμφέρον στην ύπαρξη μιας ενωμένης και κυρίαρχης Λιβύης, η οποία θα είναι σε θέση να καθορίζει αυτόνομα το πολιτικό μέλλον της, χωρίς αθέμιτες εξωτερικές παρεμβάσεις. Προειδοποιούν, ωστόσο, ότι η επικύρωση του μνημονίου ενέχει τον κίνδυνο να παγιώσει περαιτέρω μια ήδη έντονη γεωπολιτική αντιπαράθεση, σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη περίοδο για τη χώρα, καθώς βρίσκεται σε εξέλιξη μια εύθραυστη πολιτική μετάβαση.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», το οποίο οι δύο βουλευτές συνδέουν ευθέως με τις ευρύτερες επιδιώξεις της Αγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο. Οπως επισημαίνουν, οι επεκτατικές θαλάσσιες διεκδικήσεις της Τουρκίας αμφισβητούν τα νόμιμα συμφέροντα και τα δικαιώματα βασικών περιφερειακών εταίρων των Ηνωμένων Πολιτειών, όπως η Ελλάδα, η Κύπρος και η Αίγυπτος.
Σύμφωνα με την επιστολή, η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου ενέχει τον κίνδυνο να αξιοποιηθεί η επιρροή της Αγκυρας στη Λιβύη για την προώθηση αβάσιμων θαλάσσιων διεκδικήσεων, οι οποίες συναντούν ισχυρές νομικές και διπλωματικές αντιδράσεις, δυσχεραίνοντας περαιτέρω τις προσπάθειες διαμόρφωσης ενός σταθερού πλαισίου για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η επιστολή περιλαμβάνει πέντε συγκεκριμένα αιτήματα προς τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών. Οι δύο βουλευτές ζητούν να συνεχιστεί η αμερικανική υποστήριξη για την επανένωση της Λιβύης υπό μια κυρίαρχη, σταθερή και αντιπροσωπευτική εθνική κυβέρνηση, απαλλαγμένη από αθέμιτες εξωτερικές παρεμβάσεις, και να μεταφερθούν απευθείας στους αξιωματούχους της Λιβύης και της Τουρκίας οι ανησυχίες της Ουάσιγκτον σχετικά με την επικύρωση του μνημονίου και τις συνέπειές της για την περιφερειακή σταθερότητα.
Παράλληλα, καλούν το Στέιτ Ντιπάρτμεντ να καταστήσει σαφές ότι η διαδικασία εθνικής συμφιλίωσης της Λιβύης δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη νομιμοποίηση ή την παγίωση αβάσιμων θαλάσσιων διεκδικήσεων που συνδέονται με το τουρκικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας». Ζητούν επίσης τη ρητή επαναβεβαίωση της αμερικανικής υποστήριξης στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας, στην ειρηνική επίλυση των θαλάσσιων διαφορών και στα θαλάσσια δικαιώματα των συμμάχων και εταίρων των Ηνωμένων Πολιτειών. Τέλος, ζητούν από την αμερικανική διπλωματία να συντονιστεί με την Ελλάδα, την Κύπρο, την Αίγυπτο και άλλους περιφερειακούς εταίρους, με στόχο την αποτροπή περαιτέρω κλιμάκωσης, τη διαφύλαξη της ενεργειακής συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο και την ενίσχυση της περιφερειακής σταθερότητας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά των δύο βουλευτών στη τροποποιημένη δήλωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ σχετικά με την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου. Οι Μπιλιράκης και Σνάιντερ χαιρετίζουν τη διορθωμένη αμερικανική τοποθέτηση και καλούν το υπουργείο Εξωτερικών να διατηρήσει σαφή και συνεπή γραμμή στο συγκεκριμένο ζήτημα.
Εμφαση δίνεται και στην ενεργειακή διάσταση, με τους Μπιλιράκη και Σνάιντερ να προειδοποιούν ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο απειλεί την περιφερειακή ενεργειακή συνεργασία και τους στόχους του νόμου EastMed του 2019, που αποτελεί βασικό νομοθετικό πλαίσιο της αμερικανικής πολιτικής για την ασφάλεια και την ενεργειακή συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οπως αναφέρουν, η περιοχή προσφέρει σημαντικές δυνατότητες ενεργειακής ανάπτυξης, επενδύσεων σε υποδομές και οικονομικής συνεργασίας μεταξύ συμμάχων των Ηνωμένων Πολιτειών. Οι αμφισβητούμενες θαλάσσιες οριοθετήσεις, ωστόσο, ενδέχεται να παρεμποδίσουν την αξιοποίηση αυτών των δυνατοτήτων, υπονομεύοντας τόσο την περιφερειακή ενεργειακή ασφάλεια όσο και τον ευρύτερο αμερικανικό στόχο για την ενίσχυση της ενεργειακής ανεξαρτησίας της Ευρώπης.
Παράλληλα, οι δύο βουλευτές προειδοποιούν για τους κινδύνους που εγκυμονεί η κλιμάκωση των θαλάσσιων διαφορών μεταξύ Τουρκίας, Ελλάδας, Κύπρου, Αιγύπτου και Λιβύης, επισημαίνοντας ότι θα μπορούσε να οδηγήσει σε λανθασμένους υπολογισμούς, διπλωματικές κρίσεις και στρατιωτικά επεισόδια μεταξύ συμμάχων του ΝΑΤΟ και περιφερειακών εταίρων.
Στην επιστολή περιλαμβάνεται και σαφής αναφορά στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις. Οι δύο βουλευτές αναγνωρίζουν ότι η Τουρκία παραμένει σημαντικός σύμμαχος στο ΝΑΤΟ και ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν συμφέρον να διατηρήσουν μια εποικοδομητική σχέση με την Αγκυρα. Επισημαίνουν, ωστόσο, ότι η σχέση αυτή δεν μπορεί να αναπτύσσεται εις βάρος των αμερικανικών συμφερόντων εθνικής ασφάλειας ή της κυριαρχίας, της ασφάλειας και των νόμιμων θαλάσσιων δικαιωμάτων παραδοσιακών συμμάχων στην περιοχή.
Η επιστολή βρίσκεται στο στάδιο της συλλογής υπογραφών απο νομοθετες των δύο κομματων, ενώ το Ελληνοαμερικανικό Συμβούλιο Ηγεσίας (HALC), μέσω σχετικής εκστρατείας κινητοποίησης (action alert), καλεί τα μέλη του να επικοινωνήσουν με τους εκπροσώπους τους στο Κογκρέσο και να τους ζητήσουν να συνυπογράψουν την επιστολή προς τον Μάρκο Ρούμπιο.