Η ισπανική Βουλή ενέκρινε μέτρα για ενοίκια και εξώσεις με διαφορά μίας ψήφου, μετά τη γενική απεργία για τη στεγαστική κρίση.
Μια σημαντική, αλλά οριακή, κοινοβουλευτική νίκη κατέγραψε την Πέμπτη (12/11) η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ στην Ισπανία, εξασφαλίζοντας την έγκριση μέτρων για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, μόλις μία ημέρα μετά τη γενική απεργία και τις μαζικές διαδηλώσεις για την εκτίναξη των ενοικίων.
Η Διαρκής Επιτροπή του ισπανικού Κοινοβουλίου ενέκρινε με 35 ψήφους υπέρ και 34 κατά το βασικό κυβερνητικό διάταγμα, το οποίο προβλέπει περιορισμούς στις εξώσεις ευάλωτων νοικοκυριών, ανώτατα όρια στις αυξήσεις ενοικίων και παρεμβάσεις κατά της κερδοσκοπίας στην αγορά ακινήτων.
Αντίθετα, απορρίφθηκε με 35 ψήφους κατά και 34 υπέρ δεύτερο διάταγμα, που προέβλεπε αυστηρότερη προστασία των ενοικιαστών μέσω αυτόματης ανανέωσης των μισθωτηρίων συμβολαίων.
Η ψηφοφορία πραγματοποιήθηκε μόλις 17 ημέρες πριν από τις πρόωρες βουλευτικές εκλογές της 29ης Νοεμβρίου, με τη στεγαστική πολιτική να έχει εξελιχθεί σε ένα από τα βασικά πεδία αντιπαράθεσης μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης.
Τι προβλέπουν τα μέτρα για τα ενοίκια και τις εξώσεις
Το διάταγμα που εγκρίθηκε περιλαμβάνει σειρά παρεμβάσεων για την προστασία των ενοικιαστών και τον περιορισμό των πιέσεων στην αγορά κατοικίας.
Μεταξύ άλλων, προβλέπεται η παράταση της προστασίας από εξώσεις έως το 2030 για νοικοκυριά που βρίσκονται σε οικονομικά ή κοινωνικά ευάλωτη θέση, εφόσον οι αρμόδιες περιφερειακές αρχές αδυνατούν να τους εξασφαλίσουν εναλλακτική στέγη.
Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα παράτασης των υφιστάμενων μισθώσεων κατά δύο χρόνια, για συμβόλαια που λήγουν πριν από το 2029, ενώ τίθεται ανώτατο όριο 2% στην ετήσια αναπροσαρμογή των ενοικίων.
Το νομοθετικό πλαίσιο περιλαμβάνει επίσης περιορισμούς στις αγορές κατοικιών από επιχειρήσεις όταν η τιμή αγοράς υπολείπεται σημαντικά της εκτιμώμενης αξίας τους, με στόχο την αποτροπή κερδοσκοπικών πρακτικών.
Στον τομέα των βραχυχρόνιων μισθώσεων προβλέπεται φορολογικός συντελεστής 10% για τα τουριστικά καταλύματα, ενώ για τις κοινωνικές κατοικίες θεσπίζεται ευνοϊκός συντελεστής ΦΠΑ 4%.
Προωθούνται, ακόμη, φορολογικά κίνητρα για ιδιοκτήτες και ενοικιαστές, καθώς και κρατικά υποστηριζόμενα δάνεια με μηδενικό επιτόκιο για την κάλυψη της αρχικής καταβολής κατά την αγορά πρώτης κατοικίας.
Σύμφωνα με την κυβέρνηση, οι ρυθμίσεις επιδιώκουν να περιορίσουν τις αυξήσεις των ενοικίων και να διευκολύνουν την πρόσβαση στη στέγαση, ιδιαίτερα για όσους αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες οικονομικές δυσκολίες. <Cite refs={["turn834212news29","turn834212search5"]}/>
Απορρίφθηκε η αυτόματη ανανέωση των συμβολαίων
Παρά την έγκριση του βασικού πακέτου, η κυβέρνηση δεν κατάφερε να εξασφαλίσει την ψήφιση ενός δεύτερου διατάγματος, το οποίο αποτελούσε κεντρικό αίτημα οργανώσεων ενοικιαστών.
Η απορριφθείσα πρόταση προέβλεπε την αυτόματη ανανέωση των συμβολαίων μίσθωσης για πέντε ή επτά χρόνια, καθώς και αποζημίωση ίση με δώδεκα μηνιαία ενοίκια στην περίπτωση που ο ιδιοκτήτης αποφάσιζε να μην ανανεώσει το συμβόλαιο, με ορισμένες εξαιρέσεις.
Καθοριστική ήταν η στάση του Βασκικού Εθνικιστικού Κόμματος (PNV), το οποίο υποστήριξε το πρώτο διάταγμα, αλλά καταψήφισε το δεύτερο, εκφράζοντας ανησυχίες ότι οι αυστηρότερες ρυθμίσεις θα μπορούσαν να περιορίσουν περαιτέρω την προσφορά κατοικιών προς ενοικίαση.
Υπέρ του πρώτου διατάγματος ψήφισαν το Σοσιαλιστικό Κόμμα (PSOE), το Sumar, το Podemos και άλλα κόμματα της αριστεράς, μαζί με το PNV.
Απέναντί τους τάχθηκαν το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (PP), το Vox και το καταλανικό Junts, με την αντιπολίτευση να υποστηρίζει ότι οι κυβερνητικοί περιορισμοί επιδεινώνουν την έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών και ασκούν πρόσθετες πιέσεις στις τιμές. <Cite refs={["turn834212search5","turn834212search6"]}/>
Η έξωση 87χρονης που πυροδότησε πολιτική κρίση
Η στεγαστική κρίση έχει εξελιχθεί σε ένα από τα σοβαρότερα κοινωνικά και πολιτικά προβλήματα της Ισπανίας, με τα ενοίκια να έχουν αυξηθεί σημαντικά την τελευταία δεκαετία, ιδιαίτερα στη Μαδρίτη και τη Βαρκελώνη.
Η κοινωνική δυσαρέσκεια κορυφώθηκε μετά την έξωση της 87χρονης Μαρι Carmen Αμπασκάλ από την κατοικία της στη Μαδρίτη, τον περασμένο Σεπτέμβριο. Οι εικόνες της απομάκρυνσής της μεταδόθηκαν από τα ισπανικά τηλεοπτικά δίκτυα, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις, οι οποίες ενισχύθηκαν όταν η ηλικιωμένη πέθανε λίγες ημέρες αργότερα.
Το περιστατικό αποτέλεσε αφορμή για κινητοποιήσεις υπέρ της προστασίας των ενοικιαστών και άσκησε πρόσθετη πολιτική πίεση στην κυβέρνηση Σάντσεθ.
Τον Οκτώβριο, η κυβέρνηση επιχείρησε να περάσει από το Κοινοβούλιο δύο διατάγματα για τη στέγαση, αλλά η προσπάθεια απέτυχε εξαιτίας της αντίθεσης των συντηρητικών κομμάτων και άλλων κοινοβουλευτικών δυνάμεων.
Η καταψήφιση των μέτρων συνέβαλε στην απόφαση του Πέδρο Σάντσεθ να προκηρύξει πρόωρες εκλογές για τις 29 Νοεμβρίου.
Μετά τη διάλυση του Κοινοβουλίου, η κυβέρνηση επανέφερε τις ρυθμίσεις, με ορισμένες τροποποιήσεις, προκειμένου να εξεταστούν από τη Διαρκή Επιτροπή των 69 μελών, στην οποία η κατανομή των κοινοβουλευτικών δυνάμεων επέτρεπε την έγκριση τουλάχιστον του βασικού διατάγματος. <Cite refs={["turn834212search2","turn834212search5","turn834212search13"]}/>
Γενική απεργία με επεισόδια σε Μαδρίτη και Βαρκελώνη
Η κοινοβουλευτική ψηφοφορία πραγματοποιήθηκε στον απόηχο της 24ωρης γενικής απεργίας της 11ης Νοεμβρίου, που διοργανώθηκε από τις δύο μεγαλύτερες συνδικαλιστικές συνομοσπονδίες της Ισπανίας, τη Γενική Ένωση Εργαζομένων (UGT) και τις Εργατικές Επιτροπές (CCOO).
Με κεντρικό σύνθημα «Μισθοί, Στέγαση, Τιμές», οι διαδηλωτές διεκδίκησαν υψηλότερες αποδοχές, προσιτά ενοίκια και αποτελεσματικότερα μέτρα για την αντιμετώπιση του κόστους ζωής.
Στις κινητοποιήσεις συμμετείχαν επίσης οργανώσεις ενοικιαστών και κοινωνικοί φορείς, ενώ πραγματοποιήθηκαν μαζικές συγκεντρώσεις σε πολλές ισπανικές πόλεις.
Παρότι το μεγαλύτερο μέρος των διαδηλώσεων εξελίχθηκε ειρηνικά, σημειώθηκαν συγκρούσεις με την αστυνομία στη Μαδρίτη και τη Βαρκελώνη.
Στη Μαδρίτη, ένταση επικράτησε στην κεντρική αγορά χονδρικής Mercamadrid, όπου αστυνομικοί χρησιμοποίησαν σπρέι πιπεριού κατά τη διάρκεια επέμβασης σε απεργιακή συγκέντρωση.
Σύμφωνα με τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, τουλάχιστον 13 άνθρωποι χρειάστηκαν ιατρική φροντίδα, ενώ καταγράφηκε και μία σύλληψη.
Στη Βαρκελώνη, μετά το τέλος της κεντρικής διαδήλωσης, ομάδες κουκουλοφόρων έσπασαν βιτρίνες καταστημάτων, προκάλεσαν φθορές και άναψαν φωτιές στους δρόμους, με αποτέλεσμα να επέμβουν αστυνομικές δυνάμεις.
Οι κινητοποιήσεις προκάλεσαν επίσης προβλήματα στην κυκλοφορία και στη λειτουργία μεταφορικών και εμπορικών υποδομών, καθώς απεργιακές ομάδες απέκλεισαν προσωρινά δρόμους και χώρους εργασίας. <Cite refs={["turn524948search1","turn524948search2","turn524948search4","turn524948search7"]}/>
Η στεγαστική κρίση στο επίκεντρο των εκλογών
Η διάρκεια εφαρμογής των νέων μέτρων παραμένει πολιτικά αβέβαιη, καθώς η Ισπανία οδηγείται στις κάλπες στις 29 Νοεμβρίου.
Το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (PP), υπό τον Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο, έχει δεσμευτεί ότι θα καταργήσει το κυβερνητικό διάταγμα εφόσον αναλάβει την εξουσία.
Αντί των περιορισμών στην αγορά ενοικίων, προτείνει την ενίσχυση της κατασκευαστικής δραστηριότητας, με στόχο την ανέγερση ενός εκατομμυρίου κατοικιών, καθώς και φορολογικές ελαφρύνσεις και απλούστευση των διαδικασιών αδειοδότησης.
Από την πλευρά της, η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι νέες ρυθμίσεις είναι αναγκαίες για την προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών και την αντιμετώπιση της κερδοσκοπίας.
Η υπουργός Στέγασης, Ισαμπέλ Ροδρίγκεθ, κάλεσε όσους υπερασπίζονται το δικαίωμα στην κατοικία να εκφράσουν τις θέσεις τους και στην επικείμενη εκλογική διαδικασία.
Η αντιπαράθεση αντανακλά τις διαφορετικές προσεγγίσεις για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης: η κυβέρνηση δίνει προτεραιότητα στην προστασία των ενοικιαστών και στον περιορισμό των αυξήσεων, ενώ η αντιπολίτευση επιμένει στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών και στη μείωση των ρυθμιστικών εμποδίων.
Με τα ενοίκια να επιβαρύνουν ολοένα περισσότερο τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, το στεγαστικό αναδεικνύεται σε καθοριστικό ζήτημα της ισπανικής πολιτικής αντιπαράθεσης, ενώ η μελλοντική ισχύς των νέων ρυθμίσεων θα εξαρτηθεί από τους κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς που θα προκύψουν μετά τις εκλογές.
