Όταν ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ προκήρυξε πρόωρες εκλογές τον περασμένο μήνα, θεωρούσε ότι η λαϊκή οργή για το στεγαστικό πρόβλημα και η ανησυχία για την άνοδο της ακροδεξιάς θα συσπείρωναν όλες τις τάσεις της αριστεράς πίσω από τους Σοσιαλιστές.
Ωστόσο, από συνεντεύξεις και δημοσκοπήσεις προκύπτει ότι πολλοί εν δυνάμει ψηφοφόροι είναι υπερβολικά οργισμένοι με το κατεστημένο και την αδυναμία, όπως θεωρούν, της κυβέρνησης Σάντσεθ να ανταποκριθεί στις λαϊκές απαιτήσεις.
Η έξωση της 87χρονης Μαρικάρμεν Αμπασκάλ τον Σεπτέμβριο και ο επακόλουθος θάνατός της πυροδότησαν διαδηλώσεις διαμαρτυρίας κατά της στεγαστικής κρίσης που κορυφώθηκαν με μια γενική απεργία που, σύμφωνα με τα συνδικάτα, έβγαλε την Τετάρτη στους δρόμους περισσότερους από τρία εκατομμύρια ανθρώπους.
Η πρόκληση που αντιμετωπίζει, καθώς προετοιμάζεται για τις εκλογές που θα διεξαχθούν στις 29 Νοεμβρίου, έγκειται στο γεγονός ότι οι διαδηλώσεις, των οποίων ηγούνται κινήματα που τοποθετούνται πιο αριστερά από τον ίδιο, έχουν ξεπεράσει κατά πολύ το ζήτημα της στέγασης.
Απογοήτευση
Δύο πολύνεκρα σιδηροδρομικά δυστυχήματα, καταδίκες για διαφθορά στον στενό κύκλο του Σάντσεθ και μια μαζική εισροή μεταναστών στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα έχουν πλήξει τη στήριξη προς το πρόσωπό του.
Παρά την έντονη προεκλογική του δραστηριότητα, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η υποστήριξη προς το κόμμα του παραμένει στα επίπεδα του 26%-29%, ποσοστά που καταγράφονταν και πριν από την προκήρυξη των εκλογών.
Εάν δεν υπάρξει κάποια αλλαγή δεδομένων τις επόμενες δύο εβδομάδες, μια συμμαχία μεταξύ του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος (PP) και του ακροδεξιού Vox -ενός σκληροπυρηνικού εθνικιστικού αντιμεταναστευτικού κόμματος- θεωρείται το πιθανότερο σενάριο για την επόμενη κυβέρνηση.
Συνεντεύξεις με πολιτικούς, ακτιβιστές και ψηφοφόρους του κεντροαριστερού χώρου υποδηλώνουν ότι, για πολλούς, η απογοήτευση από το κατεστημένο υπερτερεί της επιθυμίας να κρατηθεί η άκρα δεξιά μακριά από την εξουσία.
Το επιχείρημα του «το μη χείρον βέλτιστον», δηλαδή μια κεντρώα κυβέρνηση που στέκεται ως ανάχωμα απέναντι σε μια ολοένα και πιο σκληρή δεξιά, χάνει πλέον την πειστικότητά του. Αυτό αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη δυσαρέσκεια απέναντι στις κυβερνήσεις, η οποία τους τελευταίους μήνες έχει οδηγήσει σε κοινωνικές αναταραχές σε όλη την Ευρώπη.
Ο Σάντσεθ χαρακτήρισε την προοπτική μιας κυβέρνησης PP-Vox απειλή για τα κοινωνικά δικαιώματα που κατακτήθηκαν τις τελευταίες δεκαετίες, περιγράφοντας -σε πρόσφατο προεκλογικό βίντεο- τον συνασπισμό των δύο αυτών κομμάτων ως «δύο χρώματα, ένα σχέδιο οπισθοδρόμησης».
«Μια κυβέρνηση πιο αργής οπισθοδρόμησης»
Κάποιοι, ωστόσο, χρησιμοποίησαν αυτό το επιχείρημα εναντίον του. Η κυβέρνηση του Σάντσεθ, η οποία αυτοαποκαλείται «προοδευτική», είναι στην πραγματικότητα «μια κυβέρνηση πιο αργής οπισθοδρόμησης», δήλωσε ο Μάριο Αγκιριάνο, εκπρόσωπος του «Σοσιαλιστικού Κινήματος», μιας οργάνωσης δημοφιλούς μεταξύ των φοιτητών, η οποία αναδείχθηκε μέσα από τους καταυλισμούς διαμαρτυρίας στην Ισπανία.
Το Σοσιαλιστικό Κόμμα του Σάντσεθ «υιοθετεί προεκλογικά το προφίλ του "Τσε Γκεβάρα" της Αριστεράς, αλλά οι προοδευτικοί ψηφοφόροι δεν πρόκειται να ξεγελαστούν», δήλωσε η Τες Σίντι, βουλευτής που τοποθετείται αριστερότερα του Σάντσεθ. Η ίδια εξήγησε γιατί οι ψηφοφόροι θα πρέπει να επιλέξουν το δικό της κόμμα, το "Ευρύ Μέτωπο", αντί για τους βασικούς εταίρους τους στον κυβερνητικό συνασπισμό.
«Όλα στο κόκκινο»
Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, ο Σάντσεθ χρησιμοποίησε τη φράση από τη ρουλέτα «όλα στο κόκκινο», καλώντας τους ψηφοφόρους να στηρίξουν το κόμμα του με «ψήφο τακτικής» σε επαρχίες που εκλέγουν ελάχιστους βουλευτές, εκεί όπου το ισπανικό εκλογικό σύστημα λειτουργεί εις βάρος των μικρότερων κομμάτων.
Με περισσότερους από ένα εκατομμύριο ψηφοφόρους να παραμένουν αναποφάσιστοι, αρκεί οι τέσσερις στους πέντε Ισπανούς αριστερών πεποιθήσεων στις μικρές επαρχίες να στηρίξουν τους Σοσιαλιστές, ώστε να αλλάξουν τα δεδομένα, δήλωσε στους δημοσιογράφους ο πολιτικός σύμβουλος Ιβάν Ρεδόνδο, πρώην στρατηγικός αναλυτής της εκστρατείας του Σάντσεθ.
Στο μεταξύ, το πολιτικό τοπίο συνεχίζει να μεταβάλλεται. Το ακροδεξιό κόμμα Vox προσελκύει ορισμένους απογοητευμένους αριστερούς ψηφοφόρους, προβάλλοντας αφηγήματα περί υπεράσπισης της σκληρής εργασίας και προστασίας της ισπανικής κουλτούρας, ανέφερε ο Πάκο Κάμας από την εταιρεία δημοσκοπήσεων Ipsos.
Άλλα πολιτικά σχήματα έκριναν ότι η καλύτερη θέση για αυτά είναι στην αντιπολίτευση.
Το Podemos («Μπορούμε»), το οποίο, στο απόγειο της δημοτικότητάς του το 2015, συγκέντρωνε πάνω από το ένα τέταρτο των ψήφων, αλλά η υποστήριξη προς αυτό έχει πλέον υποχωρήσει μόλις στο 1,9% σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες δημοσκοπήσεις, αρνήθηκε να ενταχθεί στο νέο «Ευρύ Μέτωπο» ή να εξετάσει το ενδεχόμενο συμμαχίας με το κυβερνών κόμμα.
Οι Σοσιαλιστές «θα σας καταπιούν, αν τους δοθεί η ευκαιρία», δήλωσε η επικεφαλής υποψήφια του κόμματος Ιρένε Μοντέρο.
