Οι εκτιμήσεις για τον φετινό χειμώνα στην Ευρώπη και η αλλαγή του καιρού στην Ελλάδα συνθέτουν δύο διαφορετικές χρονικά εικόνες.
Την ώρα που η Météo-France απορρίπτει τις βεβαιότητες για παρατεταμένο πολικό ψύχος, η πρόγνωση του ΜΕΤΕΟ για τη χώρα μας δείχνει περισσότερες βροχές και ανέμους έως 8 μποφόρ από τη Δευτέρα 23 Νοεμβρίου. Ακολουθεί αισθητή πτώση της θερμοκρασίας στα μέσα της εβδομάδας, η οποία, πάντως, δεν αρκεί για να προδικάσει την εξέλιξη ολόκληρης της χειμερινής περιόδου.
Τα δημοσιεύματα για έναν εξαιρετικά βαρύ χειμώνα έχουν πολλαπλασιαστεί τις τελευταίες εβδομάδες, συνδέοντας τις διαταραχές του πολικού στροβίλου με εκτεταμένες χιονοπτώσεις και ιδιαίτερα χαμηλές θερμοκρασίες στην Ευρώπη. Οι Γάλλοι μετεωρολόγοι επισημαίνουν, ωστόσο, ότι τέτοια συμπεράσματα ξεπερνούν όσα μπορούν να υποστηρίξουν τα προγνωστικά δεδομένα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που αποδίδονται στη γαλλική μετεωρολογική υπηρεσία, το θερμότερο από τα συνηθισμένα χειμερινό τρίμηνο παραμένει το επικρατέστερο σενάριο. Αυτό δεν αποκλείει ψυχρές εισβολές, όπως εκείνη που διαφαίνεται για την Ελλάδα τις επόμενες ημέρες, αλλά απαιτεί διάκριση ανάμεσα στην εποχική εκτίμηση και στην πρόγνωση μιας συγκεκριμένης εβδομάδας.
Πολικός στρόβιλος - Γιατί η διάσπασή του δεν εγγυάται ακραίο κρύο
Αφορμή για τα σενάρια περί πολικού χειμώνα αποτέλεσαν οι αναφορές σε πρόωρη εξασθένηση ή διάσπαση του πολικού στροβίλου. Πρόκειται για μια ατμοσφαιρική κυκλοφορία πάνω από την Αρκτική, η οποία μπορεί να επηρεαστεί από την απότομη άνοδο της θερμοκρασίας στη στρατόσφαιρα.
Η στρατοσφαιρική θέρμανση μπορεί να μεταβάλει αυτή την κυκλοφορία και να ευνοήσει συνθήκες καθόδου ψυχρών αερίων μαζών προς νοτιότερα γεωγραφικά πλάτη. Δεν καθορίζει, όμως, από μόνη της ποιες περιοχές θα επηρεαστούν ούτε πόσο θα διαρκέσει το κρύο.
Οι ψυχρές μάζες ενδέχεται να κινηθούν προς τη Βόρεια Αμερική, την Ασία ή την Ανατολική Ευρώπη, ενώ άλλες περιοχές της ευρωπαϊκής ηπείρου μπορεί να παραμείνουν υπό την επίδραση ηπιότερων αερίων μαζών από τον Ατλαντικό.
Επομένως, μια διαταραχή ψηλά στην ατμόσφαιρα δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε χιόνια στα πεδινά της Γαλλίας, της Ιταλίας ή του Ηνωμένου Βασιλείου. Η τελική εξέλιξη εξαρτάται και από τη θέση των αντικυκλώνων, την πορεία των αεροχειμάρρων και την κυκλοφορία στην τροπόσφαιρα, όπου εκδηλώνεται ο καιρός που βιώνουμε.
Χειμώνας - Το σενάριο για θερμοκρασίες πάνω από τα κανονικά επίπεδα
Στα εποχικά στοιχεία που παρουσιάζονται για τη Météo-France, η πιθανότητα το τρίμηνο Δεκεμβρίου, Ιανουαρίου και Φεβρουαρίου να είναι θερμότερο από τα κανονικά επίπεδα υπολογίζεται στο 70%.
Το ποσοστό αφορά τη μέση θερμοκρασιακή εικόνα της περιόδου και δεν αποτελεί καθημερινή πρόγνωση για κάθε ευρωπαϊκή χώρα. Ένας χειμώνας με υψηλότερη μέση θερμοκρασία μπορεί να περιλαμβάνει ημέρες με έντονο κρύο, παγετό ή χιονοπτώσεις.
Στα σενάρια που περιγράφονται, οι δυτικοί άνεμοι από τον Ατλαντικό και η παρουσία υποτροπικών αντικυκλώνων μπορούν να ευνοήσουν μεγαλύτερα διαστήματα με θερμοκρασίες πάνω από τις μέσες τιμές, τόσο στις χώρες που βρέχονται από τον ωκεανό όσο και σε περιοχές της Μεσογείου.
Η εκτίμηση αυτή περιορίζει τη βάση πάνω στην οποία στηρίζονται οι προβλέψεις για έναν διαρκώς παγωμένο χειμώνα. Δεν δίνει, ωστόσο, ασφαλή απάντηση για το πότε και πού θα εκδηλωθεί κάθε ψυχρό επεισόδιο.
Κλιματική αλλαγή - Πώς επηρεάζει τη χειμερινή εικόνα
Στην αξιολόγηση των εποχικών προγνώσεων συνυπολογίζεται η κλιματική αλλαγή, η οποία μεταβάλλει το θερμοκρασιακό υπόβαθρο πάνω στο οποίο εκδηλώνονται οι φυσικές διακυμάνσεις του καιρού.
Η άνοδος της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας και η θερμότητα που αποθηκεύεται στους ωκεανούς ευνοούν ηπιότερες συνθήκες σε βάθος χρόνου. Ανάλογα με τη διαδρομή τους, οι ψυχρές αέριες μάζες μπορούν επίσης να τροποποιηθούν καθώς περνούν πάνω από θερμότερες θαλάσσιες επιφάνειες.
Φαινόμενα όπως η Λα Νίνια, το Ελ Νίνιο και οι μεταβολές στη στρατόσφαιρα εξακολουθούν να επηρεάζουν την ατμοσφαιρική κυκλοφορία. Η παρουσία τους, όμως, δεν αναιρεί τη μακροχρόνια τάση θέρμανσης ούτε προσφέρει από μόνη της βεβαιότητα για έναν χειμώνα με παρατεταμένα σιβηρικά χαρακτηριστικά στη Δυτική Ευρώπη.
Παράλληλα, οι ήπιες θερμοκρασίες δεν συνεπάγονται απουσία επικίνδυνων φαινομένων. Οι ατλαντικές διαταραχές μπορούν να φέρουν ισχυρούς ανέμους και μεγάλες ποσότητες βροχής, αυξάνοντας τον κίνδυνο πλημμυρών και κατολισθήσεων. Η ένταση και η θέση αυτών των επεισοδίων χρειάζονται, πάντως, παρακολούθηση μέσα από τις βραχυπρόθεσμες προγνώσεις.
Καιρός στην Ελλάδα - Ήπια Κυριακή πριν από τη μεταβολή
Στην Ελλάδα, η εικόνα των επόμενων ημερών δείχνει πώς μπορούν να συνυπάρχουν οι σχετικά υψηλές θερμοκρασίες με μια πρόσκαιρη επιστροφή του κρύου.
Η Κυριακή 22 Νοεμβρίου κυλά με ήπιες για την εποχή συνθήκες στις περισσότερες περιοχές. Οι βροχές εντοπίζονται κυρίως στο Ιόνιο, στην Ήπειρο και σε τμήματα της δυτικής ηπειρωτικής χώρας, ενώ στην υπόλοιπη Ελλάδα υπάρχουν μεγαλύτερα διαστήματα χωρίς φαινόμενα.
Οι προγνωστικοί χάρτες δείχνουν τοπικά ημερήσια ύψη βροχής περίπου 9 έως 10 χιλιοστών, χωρίς γενικευμένη έντονη δραστηριότητα. Στα υπόλοιπα τμήματα επικρατούν παροδικές νεφώσεις και κατά τόπους ηλιοφάνεια.
Οι άνεμοι στα πελάγη φτάνουν τοπικά τα 6 μποφόρ, με τις μεγαλύτερες μέσες ταχύτητες κοντά στα 46 χιλιόμετρα την ώρα.
Στη βόρεια Ελλάδα οι μέγιστες θερμοκρασίες κυμαίνονται περίπου από 13 έως 17 βαθμούς, ενώ στα κεντρικά και δυτικά φτάνουν τους 17 έως 20 βαθμούς. Στα νησιά και στην Κρήτη ο υδράργυρος αγγίζει κατά τόπους τους 21 βαθμούς Κελσίου.
Αττική και Θεσσαλονίκη - Λίγα φαινόμενα και ήπιες θερμοκρασίες
Στην Αττική δεν αναμένονται αξιόλογες βροχές την Κυριακή. Οι νεφώσεις εμφανίζονται κατά διαστήματα, με τους ανέμους να φτάνουν τοπικά τα 5 μποφόρ, κυρίως στα ανατολικά, και περίπου τα 4 μποφόρ στον Σαρωνικό.
Η θερμοκρασία στην Αθήνα κυμαίνεται από 10 έως 20 βαθμούς, ενώ στον Πειραιά από 12 έως 20 βαθμούς. Στα βόρεια προάστια οι μέγιστες τιμές υπολογίζονται κοντά στους 19 βαθμούς.
Αντίστοιχα ήπιος είναι ο καιρός στη Θεσσαλονίκη, όπου οι προβλεπόμενες ποσότητες βροχής παραμένουν κάτω από μισό χιλιοστό. Οι άνεμοι φτάνουν τοπικά τα 5 μποφόρ και η θερμοκρασία διαμορφώνεται από 10 έως 18 βαθμούς, με λίγο χαμηλότερες ελάχιστες στις γύρω περιοχές.
Δευτέρα - Περισσότερες βροχές στα δυτικά και άνεμοι έως 8 μποφόρ
Η μεταβολή γίνεται πιο αισθητή τη Δευτέρα 23 Νοεμβρίου, όταν τα στοιχεία του προγνωστικού μοντέλου ICON-EU δείχνουν ενίσχυση των βροχών στη δυτική Ελλάδα.
Το Ιόνιο, η Ήπειρος και τα δυτικά ηπειρωτικά συγκεντρώνουν τις μεγαλύτερες προβλεπόμενες ποσότητες, με τα ημερήσια ύψη υετού να φτάνουν τοπικά περίπου τα 30 χιλιοστά.
Ταυτόχρονα, οι άνεμοι ενισχύονται στα πελάγη και αγγίζουν κατά τόπους τα 8 μποφόρ. Ο συνδυασμός βροχοπτώσεων και ισχυρών ανέμων απαιτεί προσοχή, ιδιαίτερα στις θαλάσσιες μετακινήσεις.
Στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη τα φαινόμενα αναμένονται πιο περιορισμένα. Ωστόσο, στις ευρύτερες περιοχές των δύο πόλεων οι άνεμοι ενδέχεται να φτάσουν τοπικά τα 7 μποφόρ.
Παρά την επιδείνωση, η θερμοκρασία αρχικά σημειώνει μικρή άνοδο. Οι μέγιστες τιμές προβλέπεται να πλησιάσουν τους 22 βαθμούς στην Αθήνα και τους 20 βαθμούς στη Θεσσαλονίκη.
Από την Τρίτη πέφτει η θερμοκρασία - Έως 15 βαθμούς η Αθήνα την Τετάρτη
Μετά τις βροχές και την ενίσχυση των ανέμων, το κύριο χαρακτηριστικό του καιρού γίνεται σταδιακά η πτώση της θερμοκρασίας.
Η υποχώρηση αρχίζει από την Τρίτη 24 Νοεμβρίου και γίνεται περισσότερο αισθητή την Τετάρτη 25 Νοεμβρίου, κυρίως στη βόρεια και κεντρική Ελλάδα. Στην Αθήνα οι μέγιστες τιμές ενδέχεται να περιοριστούν κοντά στους 14 με 15 βαθμούς Κελσίου.
Η ψυχρότερη αυτή φάση φαίνεται πρόσκαιρη, καθώς προς το τέλος της εβδομάδας διακρίνεται τάση ανάκαμψης του υδραργύρου. Τα διαθέσιμα προγνωστικά σύνολα, τα λεγόμενα ensembles, αφήνουν παράλληλα ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας υποχώρησης στις αρχές Δεκεμβρίου, με μεγαλύτερη αβεβαιότητα λόγω της χρονικής απόστασης.
Έτσι, η εβδομάδα ξεκινά με βροχές στη δυτική Ελλάδα και θυελλώδεις ανέμους και συνεχίζεται με αισθητά χαμηλότερες θερμοκρασίες. Αυτές οι εναλλαγές αφορούν συγκεκριμένες ημέρες και δεν επιβεβαιώνουν από μόνες τους τα σενάρια για έναν εξαιρετικά βαρύ χειμώνα. Αντίστοιχα, η εκτίμηση για θερμότερο χειμερινό τρίμηνο δεν αποκλείει την εμφάνιση ψύχους και χιονοπτώσεων μέσα στους επόμενους μήνες.