Σε μια μείζονος θεσμικής σημασίας υπόθεση, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης καλείται να λύσει το ζήτημα της αρμοδιότητας για την εκδίκαση αγωγής αποζημίωσης (κακοδικίας) κατά Ελληνα εισαγγελέα που ασκεί καθήκοντα Ευρωπαίου Εντεταλμένου Εισαγγελέα.
Ειδικότερα, στη συζήτηση της υπόθεσης στο Λουξεμβούργο, η οποία έχει προσδιοριστεί για τις 24 Νοεμβρίου, ενώπιον της μείζονος σύνθεσης του ΔΕΕ, οι 15 δικαστές που την αποτελούν καλούνται να αποφασίσουν εάν μία Ελληνίδα εισαγγελέας, η οποία υπηρετεί στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ως Εντεταλμένη Εισαγγελέας, σε περίπτωση μήνυσης ή αγωγής σε βάρος της λογοδοτεί στα αρμόδια όργανα της ελληνικής Δικαιοσύνης ή προστατεύεται από ετεροδικία (ασυλία) για τις πράξεις της, καθώς εντάσσεται στο «προσωπικό» της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας βάσει του ενωσιακού δικαίου.
Η αφετηρία της υπόθεσης
Η υπόθεση ξεκίνησε με αφορμή το δυστύχημα των Τεμπών και μετά από μήνυση για το κακούργημα της κατάχρησης εξουσίας, πειθαρχική αναφορά, αίτηση εξαίρεσης και αγωγή κακοδικίας που κατέθεσε, σε βάρος της Ευρωπαίας Εντεταλμένης Εισαγγελέως και της ανακρίτριας για τις εκκρεμείς ευρωπαϊκές υποθέσεις, εμπλεκόμενη στη δικαστική διερεύνηση του δυστυχήματος. Οι δύο δικαστικές λειτουργοί χειρίζονται τη γνωστή Σύμβαση 717 της ΕΡΓΟΣΕ.
Η αγωγή κακοδικίας, όπως προβλέπεται, ορίστηκε αρχικά να εκδικαστεί από το Ειδικό Δικαστήριο Αγωγών Κακοδικίας (ΕΔΑΚ) της χώρας μας. Το δικαστήριο, σε συνεδρίασή του υπό την προεδρία του αντιπροέδρου του ΣτΕ, Ηλία Μάζου, αποφάσισε ομόφωνα να απευθυνθεί στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης, υποβάλλοντας κρίσιμα προδικαστικά ερωτήματα, καθώς διαπιστώθηκε σύγκρουση μεταξύ του ελληνικού Συντάγματος και του ευρωπαϊκού κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO).
Εθνική ευθύνη και ενωσιακή ασυλία
Το δικαστήριο έκρινε αρχικά πως ο εν λόγω λειτουργός δεν εξαιρείται καταρχήν από την ελληνική νομοθεσία περί αγωγής κακοδικίας, καθώς διατηρεί την ιδιότητα του εθνικού εισαγγελικού λειτουργού και η προσωπική του ευθύνη παραμένει θέμα της εθνικής έννομης τάξης.
Σύμφωνα με το σκεπτικό, οι Ευρωπαίοι Εντεταλμένοι Εισαγγελείς δεν εκφεύγουν καταρχήν του πεδίου εφαρμογής των διατάξεων του άρθρου 99 παρ. 1 του Συντάγματος και του Ν. 693/1977, ιδίως του άρθρου 6 παρ. 1. Δεν μπορεί, επίσης, να συναχθεί αντίθετο συμπέρασμα από τις διατάξεις του άρθρου 113 παρ. 3-5 του Κανονισμού 2017/1939.
Ωστόσο, το δικαστήριο προβληματίστηκε εάν ο Ευρωπαίος Εντεταλμένος Εισαγγελέας ενδέχεται να υπάγεται σε ειδικό καθεστώς ασυλίας για όσο διάστημα υπηρετεί στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Τα δύο προδικαστικά ερωτήματα
Για τον λόγο αυτό απέστειλε προδικαστικό ερώτημα στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης, ζητώντας να απαντηθούν δύο κρίσιμα ζητήματα:
- Εάν οι ευρωπαϊκοί κανονισμοί αποκλείουν την αρμοδιότητα του ΕΔΑΚ να δικάσει την αγωγή προσωπικής αποζημίωσης κατά του Εντεταλμένου Εισαγγελέα.
- Εάν το ενωσιακό δίκαιο επιβάλλει τη χορήγηση ασυλίας (ετεροδικίας) στον Εντεταλμένο Εισαγγελέα και, άρα, εάν οι Εντεταλμένοι Ευρωπαίοι Εισαγγελείς μπορούν να υπαχθούν στο καθεστώς προστασίας που προβλέπει το Πρωτόκολλο αριθ. 7 περί των προνομίων και ασυλιών της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
