Η Ελλάδα απορρίπτει την τουρκική NAVTEX για το καλώδιο Ελλάδας και Κύπρου, ενώ Τούρκοι αναλυτές διαφωνούν για τη σημασία της γαλλικής διακοίνωσης.
Στο επίκεντρο νέας ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης βρίσκεται η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου (Great Sea Interconnector), μετά την έκδοση τουρκικής NAVTEX για τις έρευνες του γαλλικού πλοίου «Abeille Marengo» και την άμεση απάντηση της Αθήνας, η οποία χαρακτήρισε την τουρκική αναγγελία άκυρη και ανίσχυρη.
Την ίδια ώρα, η συζήτηση στα τουρκικά μέσα ενημέρωσης επικεντρώνεται στη διπλωματική ενημέρωση που απέστειλε η Γαλλία στην Άγκυρα. Τούρκοι αναλυτές αναγνωρίζουν ότι η συγκεκριμένη κίνηση δεν συνεπάγεται αναγνώριση του τουρκολιβυκού μνημονίου, αν και επιμένουν στις τουρκικές διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Τούρκος αναλυτής: Η Γαλλία δεν αναγνωρίζει το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Μιλώντας σε τουρκικό τηλεοπτικό σταθμό, ο αναλυτής διεθνών σχέσεων Χαλίτ Χαμζάογλου διευκρίνισε ότι η ενημέρωση της Γαλλίας προς την Τουρκία δεν ισοδυναμεί με αποδοχή της συμφωνίας θαλάσσιας οριοθέτησης που υπέγραψαν η Άγκυρα και η κυβέρνηση της Τρίπολης το 2019.
Ερωτηθείς εάν η γαλλική πρωτοβουλία σηματοδοτεί αναγνώριση του τουρκολιβυκού μνημονίου, απάντησε αρνητικά, εξηγώντας ότι το Παρίσι επιχειρεί να διατηρήσει τις σχέσεις του με την Τουρκία και να αποτρέψει νέα ένταση στην περιοχή.
«Η Γαλλία είναι μια χώρα που αναπτύσσει τις διμερείς σχέσεις της με την Τουρκία. Παρά το γεγονός ότι υπάρχουν διαφωνίες και προβλήματα σε ορισμένα ζητήματα, το Παρίσι είναι υποχρεωμένο να λαμβάνει υπόψη του την Τουρκία», ανέφερε.
Κατά τον ίδιο, η γαλλική διπλωματική πρωτοβουλία αποσκοπεί στην αποκλιμάκωση της έντασης, χωρίς να προδικάζει τη στάση του Παρισιού απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις.
Ο Χαμζάογλου υποστήριξε, πάντως, ότι η Άγκυρα δεν επιθυμεί τη δημιουργία τετελεσμένων στην Ανατολική Μεσόγειο και αμφισβήτησε ότι το έργο περιορίζεται αποκλειστικά στην εγκατάσταση ενός υποθαλάσσιου ηλεκτρικού καλωδίου.
Όπως ισχυρίστηκε, η διασύνδεση έχει ευρύτερες γεωπολιτικές προεκτάσεις, τις οποίες συνέδεσε με τις, κατά την άποψή του, «μαξιμαλιστικές διεκδικήσεις» της Ελλάδας και του Ισραήλ.
Η γαλλική παρουσία αλλάζει τις ισορροπίες
Στον αυξημένο ρόλο της Γαλλίας αναφέρθηκε και ο Τούρκος ακαδημαϊκός Χαγιατί Ουνλού, επισημαίνοντας ότι οι νέες έρευνες διαμορφώνουν διαφορετικές συνθήκες σε σύγκριση με την ένταση που είχε εκδηλωθεί στην περιοχή της Κάσου το καλοκαίρι του 2024.
Ο Ουνλού έθεσε ερωτήματα σχετικά με το ακριβές αντικείμενο των ερευνών στον βυθό, διερωτώμενος εάν αυτές περιορίζονται στην προετοιμασία της πόντισης του καλωδίου ή θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν και δραστηριότητες που σχετίζονται με άλλους υποθαλάσσιους πόρους, όπως το φυσικό αέριο.
Πρόκειται για προβληματισμούς που διατύπωσε ο ίδιος, χωρίς να παρουσιάσει στοιχεία ότι η συγκεκριμένη αποστολή έχει διαφορετικό αντικείμενο από τις προγραμματισμένες εργασίες χαρτογράφησης.
Όπως επισήμανε, οι υποθαλάσσιες περιοχές αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη στρατηγική σημασία, ενώ η παρουσία της Γαλλίας προσδίδει στο έργο ισχυρότερη ευρωπαϊκή διάσταση.
«Το 2024 η ένταση αφορούσε κυρίως την Τουρκία και την Ελλάδα. Τώρα, όμως, το συγκεκριμένο έργο παρουσιάζεται περισσότερο ως ένα ευρωπαϊκό οικονομικό και πολιτικό εγχείρημα, στο οποίο η Γαλλία φαίνεται να διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο», σημείωσε.
Ο Τούρκος ακαδημαϊκός εκτίμησε ότι η συμμετοχή του Παρισιού διευρύνει το πεδίο των διπλωματικών επαφών, ενώ συμπεριέλαβε μεταξύ των τουρκικών ενστάσεων την καταγγελλόμενη ανεπαρκή ενημέρωση της Άγκυρας.
Hürriyet: Η Άγκυρα έδωσε την έγκριση
Διαφορετική εικόνα επιχείρησε να παρουσιάσει η τουρκική εφημερίδα Hürriyet, η οποία υποστήριξε ότι η Άγκυρα ενέκρινε την έναρξη των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση.
Με τίτλο που αναφέρεται στην επίλυση του «κόμπου του καλωδίου», η εφημερίδα παρουσίασε τη νέα τουρκική NAVTEX ως αποτέλεσμα διπλωματικών επαφών με τη Γαλλία, εκτιμώντας ότι με αυτόν τον τρόπο απομακρύνεται ο κίνδυνος νέας κρίσης μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας.
Το δημοσίευμα υποστήριξε ότι η Τουρκία συναίνεσε στην πραγματοποίηση υπεράκτιων ερευνών για τη διασύνδεση της Ελλάδας με την Κύπρο και το Ισραήλ, θεωρώντας ότι μέρος της προβλεπόμενης διαδρομής βρίσκεται εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας.
Ωστόσο, η τουρκική NAVTEX δεν αναφέρει ρητά τη χορήγηση άδειας, αλλά χρησιμοποιεί τους όρους «συναίνεση» και «συντονισμός με τις αρμόδιες τουρκικές αρχές».
Συγκεκριμένα, στην αναγγελία FA76-1127/26 η Άγκυρα υποστηρίζει ότι οι έρευνες θα πραγματοποιηθούν κατά μήκος διαδρομών που έχουν συντονιστεί με τις τουρκικές αρχές και για τις οποίες έχει εξασφαλιστεί η συναίνεσή τους.
Παράλληλα, χαρακτηρίζει τις συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές τμήμα της τουρκικής υφαλοκρηπίδας, επικαλούμενη τα εξωτερικά όρια που έχει γνωστοποιήσει στον ΟΗΕ με επιστολή της 18ης Μαρτίου 2020, υπό τον αριθμό A/74/757.
Η αναγγελία καλύπτει τις ερευνητικές δραστηριότητες του «Abeille Marengo» από τις 10 Νοεμβρίου 2026 έως τις 19 Μαρτίου 2027, κατά μήκος δύο προκαθορισμένων διαδρομών, ενώ καλεί τα υπόλοιπα πλοία να τηρούν απόσταση ασφαλείας δύο ναυτικών μιλίων.
Η απάντηση της Αθήνας και οι τρεις ελληνικές άδειες
Η ελληνική πλευρά απάντησε λίγο μετά τα μεσάνυχτα της 11ης Νοεμβρίου, εκδίδοντας μέσω του σταθμού Ηρακλείου την αντι-NAVTEX NAVWARN 1441/26, με την οποία χαρακτηρίζει την τουρκική αναγγελία άκυρη και στερούμενη ισχύος.
Στο κείμενο επισημαίνεται ότι η τουρκική FA76-1127/26 εκδόθηκε από μη εξουσιοδοτημένο σταθμό για περιοχή στην οποία, σύμφωνα με την Αθήνα, την αρμοδιότητα έκδοσης ναυτικών αναγγελιών διαθέτει αποκλειστικά ο σταθμός NAVTEX Ηρακλείου.
Η ελληνική Υδρογραφική Υπηρεσία υπογραμμίζει ότι σημαντικό μέρος των προβλεπόμενων διαδρομών του γαλλικού πλοίου εμπίπτει στην ελληνική Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και υφαλοκρηπίδα, επικαλούμενη το διεθνές δίκαιο και τον νόμο 4001/2011.
Παράλληλα, παραθέτει τις τρεις ελληνικές άδειες βάσει των οποίων πραγματοποιούνται οι έρευνες:
- 31373/07.06.2024
- 9020/11.02.2026
- 65808/06.11.2026
Στην ελληνική αντι-NAVTEX περιλαμβάνονται επίσης οι γεωγραφικές συντεταγμένες των δύο ερευνητικών διαδρομών, με τις οποίες προσδιορίζονται τα τμήματα που η Ελλάδα θεωρεί ότι εμπίπτουν στη δική της δικαιοδοσία.
Καταλήγοντας, η Αθήνα επισημαίνει ότι η τουρκική αναγγελία FA76-1127/26 είναι άκυρη και ανίσχυρη, ενώ η αρχική ελληνική NAVWARN HA15-1411/26 παραμένει σε ισχύ.
Σύμφωνα με ελληνικές διπλωματικές πηγές, το γαλλικό πλοίο είχε ήδη αποπλεύσει από το Ηράκλειο το απόγευμα της 10ης Νοεμβρίου, βάσει των αδειών και της ναυτικής αναγγελίας που είχαν εκδώσει οι ελληνικές αρχές, πριν από τη μεταγενέστερη τουρκική παρέμβαση.
Η Αθήνα επαναλαμβάνει ότι δεν ζητήθηκε άδεια από την Τουρκία για τις έρευνες, απορρίπτοντας τον ισχυρισμό ότι η τουρκική NAVTEX αποτελεί προϋπόθεση για τη συνέχιση του έργου.
Η αντιπαράθεση καταδεικνύει τις διαφορετικές ερμηνείες που αποδίδουν Αθήνα και Άγκυρα στις θαλάσσιες δικαιοδοσίες της Ανατολικής Μεσογείου, ενώ η διπλωματική ενημέρωση της Γαλλίας εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο συζήτησης και στο εσωτερικό της Τουρκίας.
