Στην τελική ευθεία βρίσκεται η επανεκκίνηση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου, με τη NAVTEX να αναμένεται εντός ημερών.
Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, η έκδοση της NAVTEX για τις υποθαλάσσιες έρευνες του Great Sea Interconnector (GSI) προγραμματίζεται για το Σαββατοκύριακο 7 και 8 Νοεμβρίου, υπό την προϋπόθεση ότι θα ολοκληρωθούν οι απαιτούμενες εγκρίσεις.
Το υπό γαλλική σημαία ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo παραμένει στο λιμάνι του Ηρακλείου, έτοιμο να αποπλεύσει μόλις δοθεί το πράσινο φως, ενώ η Αθήνα διαμηνύει ότι το έργο θα προχωρήσει χωρίς υποχωρήσεις σε ζητήματα κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Η διυπουργική επιτροπή και το χρονοδιάγραμμα
Όπως μετέδωσε η ΕΡΤ, η εταιρεία που έχει αναλάβει τις έρευνες έχει ήδη αποστείλει στο υπουργείο Εξωτερικών τις απαραίτητες συντεταγμένες, με τις τελευταίες διαδικαστικές εκκρεμότητες να βρίσκονται στο στάδιο της διυπουργικής αξιολόγησης.
Έως την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου αναμένεται, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η θετική εισήγηση της αρμόδιας επιτροπής, ώστε να ακολουθήσουν οι απαιτούμενες διοικητικές ενέργειες και η έκδοση της ναυτικής οδηγίας από την Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού.
Η NAVTEX θα προσδιορίζει τη θαλάσσια περιοχή διεξαγωγής των εργασιών και θα ενημερώνει τους ναυτιλλομένους για την παρουσία του ερευνητικού σκάφους. Πρόκειται για διαδικασία ενημέρωσης σχετικά με την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, διακριτή από την αδειοδότηση των ερευνών.
Το Abeille Marengo αναμένεται να συνεχίσει τη χαρτογράφηση του βυθού από την περιοχή της Κάσου, όπου είχαν διακοπεί οι προηγούμενες εργασίες το καλοκαίρι του 2024, προχωρώντας σταδιακά προς την Κύπρο.
Με βάση τον αρχικό προγραμματισμό, οι έρευνες είχαν χρονικό ορίζοντα ολοκλήρωσης το τέλος του 2026, αν και έχουν ήδη διατυπωθεί αιτήματα παράτασης για εργασίες που ενδέχεται να συνεχιστούν και το επόμενο έτος.
Το μήνυμα της Αθήνας προς την Τουρκία
Παράλληλα με τις τεχνικές προετοιμασίες, η ελληνική κυβέρνηση επιχειρεί να αποτρέψει την επανάληψη της έντασης του 2024, όταν η Τουρκία είχε αντιδράσει στις έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση κοντά στην Κάσο.
Η Αθήνα ξεκαθαρίζει ότι η αδειοδότηση των συγκεκριμένων εργασιών αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα των ελληνικών αρχών και ότι δεν πρόκειται να αναγνωριστεί αντίστοιχο δικαίωμα στην Άγκυρα.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης είχε διευκρινίσει ότι ενδεχόμενη ενημέρωση άλλης χώρας δεν ισοδυναμεί με αίτημα άδειας ούτε παράγει έννομες συνέπειες.
«Η ενημέρωση είναι μια διαδικασία που δεν παράγει έννομα αποτελέσματα», είχε τονίσει, υπογραμμίζοντας ότι η Ελλάδα δεν ζητεί την έγκριση τρίτου κράτους για την υλοποίηση του έργου.
Η κυβέρνηση επιδιώκει, επομένως, να διασφαλίσει ότι οποιαδήποτε τεχνική ή ναυτιλιακή συνεννόηση δεν θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως έμμεση αποδοχή των τουρκικών αξιώσεων δικαιοδοσίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στην ευρωπαϊκή διάσταση του Great Sea Interconnector, καθώς πρόκειται για έργο που χρηματοδοτείται και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και συνδέεται με την ενεργειακή ασφάλεια της Ένωσης.
Στην Αθήνα εκτιμάται ότι ο ευρωπαϊκός χαρακτήρας της διασύνδεσης, σε συνδυασμό με τη συμμετοχή γαλλικών εταιρειών, αποτελεί πρόσθετο παράγοντα που ενδέχεται να επηρεάσει τη στάση της Τουρκίας.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο και οι γεωπολιτικές ανησυχίες
Στο διπλωματικό παρασκήνιο παρακολουθούνται στενά και οι εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο, καθώς το ζήτημα των θαλάσσιων δικαιοδοσιών αποκτά εκ νέου ιδιαίτερη σημασία ενόψει της επανέναρξης των ερευνών.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις που διατυπώνονται στην Αθήνα, η πρόσφατη κινητικότητα στη Λιβύη γύρω από την κύρωση της συμφωνίας με την Τουρκία ενδέχεται να συνδέεται χρονικά με τις επικείμενες εργασίες για το καλώδιο.
Δεν έχει, ωστόσο, τεκμηριωθεί ότι η συγκεκριμένη εξέλιξη επισπεύσθηκε για να χρησιμοποιηθεί από την Άγκυρα ως επιχείρημα έναντι των ερευνών.
Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει εάν η Τουρκία θα επιχειρήσει νέα παρέμβαση στην περιοχή, όπως συνέβη το 2024, ή θα επιλέξει να αποφύγει μια πρόσθετη εστία έντασης με την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η επικείμενη έκδοση της NAVTEX θα αποτελέσει το πρώτο ουσιαστικό βήμα για την επανέναρξη των υποθαλάσσιων ερευνών, με την πραγματική εξέλιξη των εργασιών να εξαρτάται τόσο από την ολοκλήρωση των τεχνικών διαδικασιών όσο και από τις συνθήκες που θα επικρατήσουν στην Ανατολική Μεσόγειο.
