Άμεση ήταν η αντίδραση της Τουρκίας στην ελληνική NAVTEX για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου, με την Άγκυρα να προβάλλει αξιώσεις υφαλοκρηπίδας.
Νέο πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας διαμορφώνεται στην Ανατολική Μεσόγειο, μετά την έκδοση τουρκικής αντι-NAVTEX για τις έρευνες του γαλλικού πλοίου Abeille Marengo, στο πλαίσιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου (Great Sea Interconnector).
Η Τουρκία αντέδρασε μέσα σε λίγα λεπτά στην ελληνική αγγελία προς ναυτιλλομένους, υποστηρίζοντας ότι τμήματα της περιοχής όπου προγραμματίζονται οι εργασίες βρίσκονται εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας. Παράλληλα, αμφισβητεί τη δυνατότητα πραγματοποίησης των ερευνών χωρίς τη συγκατάθεση των τουρκικών αρχών.
Τι αναφέρει η τουρκική αντι-NAVTEX
Η Άγκυρα εξέδωσε την αγγελία TURNHOS 1105/26, με την οποία αμφισβητεί την ελληνική NAVTEX HA15-1411/26 και διατυπώνει τρεις βασικές θέσεις για τη δραστηριότητα του γαλλικού ερευνητικού σκάφους.
Αρχικά, υποστηρίζει ότι «τμήμα της περιοχής που αναφέρεται στη NAVTEX HA15-1411/26 βρίσκεται εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας», επικαλούμενη την αναγγελία που είχε υποβάλει η Τουρκία στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών στις 18 Μαρτίου 2020, με αριθμό αναφοράς A/74/757.
Στη συνέχεια, αναφέρει ότι «οι τουρκικές αρχές δεν έχουν χορηγήσει συγκατάθεση για την ερευνητική δραστηριότητα» που περιγράφεται στην ελληνική αγγελία, την οποία χαρακτηρίζει μη εξουσιοδοτημένη.
Τέλος, διατυπώνει την απαίτηση όλες οι ερευνητικές δραστηριότητες σε περιοχές που η Τουρκία θεωρεί ότι υπάγονται στη θαλάσσια δικαιοδοσία της «να συντονίζονται με τις αρμόδιες τουρκικές αρχές».
Η τουρκική αντι-NAVTEX προβλέπεται να παραμείνει σε ισχύ έως τις 6 Μαρτίου 2027, ημερομηνία κατά την οποία έχει προγραμματιστεί και η λήξη της ελληνικής αγγελίας.
Η ελληνική NAVTEX και η αδειοδότηση του γαλλικού πλοίου
Η τουρκική αντίδραση ακολούθησε την ανακοίνωση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών ότι ολοκληρώθηκαν όλες οι απαιτούμενες διαδικασίες αδειοδότησης για την εκτέλεση ερευνών και εργασιών πόντισης του υποθαλάσσιου καλωδίου.
Η άδεια εκδόθηκε την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου, ύστερα από αίτημα της γαλλικής εταιρείας Nexans, η οποία ενεργεί για λογαριασμό της εταιρείας υλοποίησης του έργου GSI.
Είχε προηγηθεί θετική γνωμοδότηση της αρμόδιας Διυπουργικής Επιτροπής Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης, ενώ τη σχετική απόφαση υπέγραψε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης.
Στη συνέχεια, η Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού εξέδωσε τη NAVTEX μέσω του σταθμού Ηρακλείου, προσδιορίζοντας την περιοχή δραστηριοποίησης του γαλλικού πλοίου στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η ελληνική αγγελία καλύπτει το διάστημα από 6 Νοεμβρίου 2026 έως 6 Μαρτίου 2027, ενώ το Abeille Marengo, που βρίσκεται στο Ηράκλειο της Κρήτης, αναμένεται να πραγματοποιήσει τις προβλεπόμενες έρευνες στον βυθό, κατά μήκος της σχεδιαζόμενης όδευσης του καλωδίου.
Η έκδοσή της αποτελεί σημαντικό βήμα για την επανεκκίνηση των εργασιών του Great Sea Interconnector, ενός έργου που αποσκοπεί στην ηλεκτρική σύνδεση της Ελλάδας με την Κύπρο.
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο στο επίκεντρο της διαφωνίας
Οι τουρκικές αξιώσεις συνδέονται με τις θαλάσσιες ζώνες που η Άγκυρα θεωρεί ότι της αναλογούν βάσει των συντεταγμένων τις οποίες έχει καταθέσει στον ΟΗΕ, καθώς και με το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019.
Η συμφωνία για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης εγκρίθηκε πρόσφατα και από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, εξέλιξη την οποία η Αθήνα απέρριψε στις 20 Οκτωβρίου 2026.
Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών έχει ξεκαθαρίσει ότι η συγκεκριμένη απόφαση δεν μεταβάλλει τη θέση της Ελλάδας, σύμφωνα με την οποία το μνημόνιο παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και παραγνωρίζει τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών σε θαλάσσιες ζώνες.
Η Αθήνα θεωρεί ότι η συμφωνία δεν παράγει έννομα αποτελέσματα σε βάρος τρίτων κρατών και απορρίπτει την τουρκική αξίωση για προηγούμενη άδεια εκτέλεσης των συγκεκριμένων ερευνητικών εργασιών.
Η καταχώριση του τουρκολιβυκού μνημονίου στον ΟΗΕ, όπως και η κατάθεση τουρκικών συντεταγμένων, δεν συνιστούν αναγνώριση της νομιμότητας των σχετικών διεκδικήσεων από τον Οργανισμό.
Η νέα αντιπαράθεση επαναφέρει στο προσκήνιο τις διαφωνίες για τις θαλάσσιες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου, οι οποίες είχαν επηρεάσει και τις προηγούμενες ερευνητικές δραστηριότητες για το καλώδιο, το 2024, στην περιοχή της Κάσου.
Το επόμενο διάστημα, το ενδιαφέρον στρέφεται στην έναρξη των εργασιών του Abeille Marengo και στον τρόπο με τον οποίο θα εκδηλωθεί η τουρκική αντίδραση στην πράξη, πέρα από την έκδοση της αντι-NAVTEX.
